II SA/Bd 1102/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]września 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Bd 1102/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] Starosta I. działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) skierował H. D. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. W decyzji wskazano, że powodem skierowania było uzyskanie przez organ informacji z ZUS o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia strony, u której stwierdzono schorzenia mogące stanowić przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Od ww. decyzji strona pismem z dnia [...] lipca 2012 r. złożyła odwołanie, w którym m.in. opisała przebieg starań dotyczących uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy. Skarżący poinformował, że zły stan jego zdrowia nie pozwala mu na powrót do pracy. Z uwagi na złą sytuację finansową nie jest w stanie ponieść kosztów badań lekarskich, na które został skierowany. Podkreślił, że w decyzji nie poinformowano go o tym, że badanie jest płatne, a ponadto jego zdaniem koszty badania winien ponieść ZUS, skoro zainicjował postępowanie. Wraz z odwołaniem złożono wniosek z dnia [...] lipca 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Skarżący wskazał, że w jego ocenie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji o skierowaniu na badania nie nastąpiło z jego winy, gdyż decyzja dotyczyła czynności, która miała nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się decyzji. W chwili, kiedy decyzja stała się prawomocna był przekonany, że będzie mógł wykonać czynność, której dotyczyła decyzja. Podniósł, że w decyzji nie wskazano na konieczność uiszczenia opłaty i nie mógł jej przewidzieć, biorąc pod uwagę, że wszelkie instytucje, z których otrzymywał skierowania nigdy nie zobowiązywały go do ponoszenia kosztów. Skarżący podkreślił, że w sytuacji, gdy nie może ponieść kosztów badania lekarskiego, na które został skierowany, nie może bronić uzyskanego przez siebie prawa do prowadzenia pojazdów, a organ nie zapewnia mu możliwości obrony jego interesów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty I. z dnia [...] maja 2012 r. o skierowaniu H. D. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. W uzasadnieniu wskazano, że strona nie dochowała 14 dniowego terminu do złożenia odwołania od decyzji, i w konsekwencji, składając odwołanie po upływie ustawowego terminu, uchybiła terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu wskazano też, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na ww. postanowienie H. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący podniósł, że wbrew stanowisku organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony wraz z odwołaniem, a ponadto został złożony w terminie. Zarzucił, że organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku, co więcej, organ stwierdził, że wniosek ten nie został w ogóle złożony. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że rozstrzygnięcie jest dla niego niekorzystne, gdyż pozbawia go możliwości, jaką daje mu art. 58 k.p.a., zatem uważa, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rażąco naruszyło przepisy postępowania administracyjnego. Wniosek bowiem o przywrócenie terminu winien być rozpatrzony przed odwołaniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po zapoznaniu się z treścią skargi uznało podniesione w niej zarzuty za zasadne i działając na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a., postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] uchyliło własne postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu przez H. D. do wniesienia odwołania od decyzji Starosty I. z dnia [...] maja 2012 r. o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty I. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przyznał, że w przypadku złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co miało miejsce w niniejszej sprawie, organ winien był przed rozpatrzeniem odwołania wydać orzeczenie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czego nie uczynił. Ustosunkowując się natomiast do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ podał, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Braku winy w uchybieniu terminu nie stanowi nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie skarżący wskazał na niewiedzę, co do kosztów badań lekarskich, na które został skierowany. Nie wskazał natomiast na żadne okoliczności, których nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, co mogłoby uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na ww. postanowienie z dnia [...] września 2012 r. H. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, oraz nałożenie na ten organ grzywny. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ rozpoznając sprawę całkowicie pominął okoliczność długotrwałej choroby skarżącego. Podniósł, że powołana okoliczność winna być wzięta pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu. Zarzucił organowi działanie sprzeczne z prawem i branie pod uwagę jedynie okoliczności, które działają na niekorzyść strony. W ocenie skarżącego, w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniono najważniejszych faktów i okoliczności, czym naruszono przepisy postępowania. Skarżący ponownie wskazał na swój zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało stanowisko wyrażone w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie powoływał się na chorobę, która uniemożliwiałaby mu wniesienie odwołania. Okoliczność długotrwałej choroby podniósł dopiero w skardze. Organ podał, że skarżący nie wskazał natomiast na żadne okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na marginesie wskazać należy, że postępowanie zainicjowane przed tut. Sądem na skutek skargi wniesionej przez skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] lipca 2012r., zostało zawieszone postanowieniem Sądu z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1103/12, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z odmiennych przyczyn aniżeli te, które zostały w niej wskazane. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że sądy administracyjne dokonując kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji publicznej nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bez względu na postawione w skardze zarzuty i wnioski, sąd administracyjny jest uprawniony do dokonania z urzędu kontroli zaskarżonego aktu bądź czynności pod kątem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Dokonując w takich granicach kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka z kolei sytuacja skutkuje koniecznością jego uchylenia. Podkreślić należy, że zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem szczególnym, albowiem wydane zostało w trybie tzw. autokontroli. Ten szczególny tryb uprawnia organ do zastąpienia sądu administracyjnego w rozpoznaniu skargi. Tryb ten wymaga jednocześnie, aby wydane orzeczenie autokontrolne spełniało najwyższe standardy stosowania prawa tak, aby w jego rezultacie nie było już potrzeby dalszej kontroli sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Organ jest przy tym zobligowany precyzyjnie wskazać na konkretne naruszenie prawa, które miało miejsce w ramach zaskarżonego działania. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia późniejszego ewentualnego dochodzenia przez adresata tej działalności odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu dopuszczenia się przez organ rażącego naruszenia prawa (zob. szerzej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2011, str. 295 i n.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontroli zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia, należy stwierdzić, że narusza ona przepis art. 54 § 3 p.p.s.a., ponieważ w zaskarżonym postanowieniu nie zostało określone, czy poddane kontroli orzeczenie z dnia [...] lipca 2012 r. wydane zostało bez podstawy albo z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest obligatoryjnym elementem każdego orzeczenia autokontrolnego. Oznacza to, że organ wydając takie orzeczenie musi w nim zamieścić to rozstrzygnięcie bez względu na to, czy będzie ono stwierdzać pozytywnie, czy negatywnie wystąpienie jednej ze wskazanych w omawianym przepisie przesłanek. Samo to uchybienie uzasadnia konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Oceniając natomiast rozstrzygnięcie organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania należy stwierdzić, że i tu organ naruszył przepisy postępowania i to naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanki przywrócenia terminu zostały wyrażone w art. 58 k.p.a. Przepis ten stanowi w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nosi znamiona dowolności. Organ nie zbadał przesłanek przewidzianych w art. 58 k.p.a., w ogóle nie rozważył, czy wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został w terminie, a więc czy w ogóle podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się merytorycznie do wskazywanych przez skarżącego przyczyn uchybienia przez niego terminowi do wniesienia odwołania uznając za nieusprawiedliwione w zakresie winy okoliczności wskazane przez skarżącego. W ocenie Sądu argumentacja skarżącego jest niejasna. Nie można z całą stanowczością przyjąć, uchybienie którego terminu skarżący tłumaczy, czy tego 14 dniowego na wniesienie odwołania, czy też 30 dniowego nałożonego w decyzji organu I instancji na dokonanie badań. Organ powinien wyjaśnić w toku postępowania powyższą wątpliwość, ponieważ skarżący powinien uprawdopodobnić brak winy w niezachowaniu 14 dniowego terminu na wniesienie odwołania (art. 129 § 2 Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w części orzekającej w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd uznał za wadliwe zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a. i art. 58 k.p.a., co spowodowało konieczność jego uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od skargi. Jeżeli chodzi o dalszy tok postępowania, to wskazać należy, że z uwagi na fakultatywny tryb wydawania orzeczeń na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., od woli organu odwoławczego zależeć będzie, czy ponownie wyda decyzję w tym trybie. W świetle powołanego przepisu brak jest przeszkód, aby po raz kolejny skorzystać z przewidzianego w nim trybu autokontroli. Jedynym ograniczeniem są ramy czasowe, albowiem wydanie takiej decyzji może nastąpić jedynie do dnia rozpoczęcia rozprawy. Chodzi przy tym oczywiście o rozprawę w sprawie ze skargi na postanowienie poprzedzające wydanie orzeczenia autokontrolnego, a więc na postanowienie z dnia [...] lipca 2012r. nr [...]. Sprawa ta zawisła przed tut. Sądem pod sygn. akt II SA/Bd 1103/12 i obecnie jest zawieszona do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie. Jeżeli organ odwoławczy zdecyduje się na ponowne wydanie postanowienia autokontrolnego, to weźmie pod uwagę wszystkie naprowadzone wyżej okoliczności. W szczególności uchylając postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. zawrze też w swoim rozstrzygnięciu orzeczenie przewidziane w zdaniu drugim art. 54 § 3 p.p.s.a. Jeżeli natomiast organ odwoławczy nie zdecyduje się na ponowne wydanie postanowienia autokontrolnego, wówczas, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, podjęte zostanie postępowanie w sprawie II SA/Bd 1103/12, a postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. będzie przedmiotem kontroli przez tut. Sąd.