II SA/Bd 1106/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi E. J. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K. K. na postanowienie Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Z. ds. O. o N. w B., po rozpatrzeniu odwołania K. K. działającej w imieniu niepełnosprawnej E. J. (tj. Skarżącej) na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanego w skrócie "k.p.a."), postanowieniem z [...] lipca 2023 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Z. ds. O. o N. w B. [...] maja 2023 r. nr [...]/ZP. Organ odwoławczy ustalił, że orzeczenie organu I instancji zostało odebrane [...] czerwca 2023 r., czego dowodem jest podpis na potwierdzeniu odbioru. Odwołanie zostało natomiast wniesione [...] lipca 2023 r., a więc pod upływie 14 dniowego terminu od daty doręczenia. W skardze do Sądu Skarżąca E. J. (w imieniu której działa jej przedstawiciel ustawowy - matka K. K.) zarzuciła, że organ odwoławczy błędnie ustalił, iż doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło [...] czerwca 2023 r. oraz wniosła o uwzględnienie odwołania od orzeczenia Powiatowego Z. ds. O. o N. poprzez ustalenie punktu 7 tj. ustalenie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji Skarżącej. W skardze podniesiono, że decyzję organu I instancji otrzymała przedstawicielka ustawowa Skarżącej [...] czerwca 2023 r. Odwołanie zostało wniesione [...] lipca 2023 r., a więc 9 dni po odebraniu przesyłki. W skardze podniesiono również, że o stanie dziecka, który wymaga stwierdzenia istnienia okoliczności wskazanych w pkt 7 orzeczenia, świadczą przedstawione w toku postępowania przed organem zaświadczenia lekarskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja organu I instancji została doręczona [...] czerwca 2023 r. domownikowi A. J.. Okoliczność, że dorosły domownik nie oddał przyjętego pisma do rąk adresata nie ma wpływu na skuteczność doręczenia w trybie art. 43 k.p.a., a tym samym na bieg terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie w takim zakresie, jak wskazuje Skarżąca. Skarga dotyczy bowiem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania tj. postanowienia będącego tylko i wyłącznie postanowieniem o charakterze proceduralnym, nierozstrzygającym o meritum sprawy czyli o niepełnoprawności Skarżącej. Zaskarżone postanowienie rozstrzyga jedynie kwestię tego, czy możliwe jest dalsze merytoryczne rozpoznanie sprawy (tj. czy możliwe jest przeniesienie sprawy ustalenia niepełnosprawności na etap postępowania odwoławczego). Nie mogły zatem odnieść skutku zarzuty dotyczące oceny stanu zdrowia Skarżącej i jego wpływu na treść orzeczenia o niepełnosprawności. Zarzuty te będą mogły być podniesione przez organem odwoławczym, o ile dojdzie do dalszego merytorycznego postępowania tj. do rozstrzygania sprawy w postępowaniu odwoławczym przed Wojewódzkim Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności. W zakresie dotyczącym zaś samej kwestii terminowego wniesienia odwołania skarga jest zasadna. Stosownie do z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Aby uznać, że doszło do uchybienia terminu, należy wziąć pod uwagę dwie rzeczy: jak długi jest termin i od jakiego momentu jest liczony. W przypadku terminu na wniesienie odwołania należy odwołać się do art. 129 § 2 k.p.a. zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wskazanie w art. 129 § 2 k.p.a., że termin liczy się "od dnia doręczenia decyzji stronie" wymaga z kolei odwołania się do przepisów k.p.a. określających w jakich warunkach następuje prawidłowe doręczenie decyzji i tym samym jaką datę należy uznać za datę doręczenia decyzji. Zasadą wynikającą z art. 42 § 1 k.p.a. jest doręczenie pisma (a więc także decyzji) osobie fizycznej w jej mieszkaniu lub miejscu pracy. Przypadek, kiedy adresat jest nieobecny w miejscu przewidywanego doręczenia (w mieszkaniu, w pracy) reguluje art. 43 k.p.a zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2021 r. (sygn. akt III FSK 3834/21), że skoro doręczenie zastępcze (tj. doręczenie w trybie art. 43 k.p.a.) wywołuje takie same skutki, jak doręczenie zwykłe do rąk adresata, to przyjęty przez ustawodawcę tryb doręczenia zastępczego określonego w art. 43 k.p.a. wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Warunkiem przyjęcia przez organ, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest zatem dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 43 k.p.a. zostały spełnione. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru. W kontrolowanej przez Sąd sprawie brak jest tymczasem dokumentu potwierdzającego w sposób niewątpliwy dokonanie doręczenia zastępczego. Na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru w dniu [...] czerwca 2023 r. przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji z [...] maja 2023 r., skierowanej na nazwisko przedstawiciela ustawowego Skarżącej (k. 2 akt administracyjnych) brak jest wskazania przez doręczyciela tego, komu przesyłka została doręczona (adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu) oraz w przypadku jeżeli osobą odbierająca przesyłkę był sąsiad lub dozorca domu - czy i gdzie zostało umieszczone zawiadomienie dla adresata o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru niewątpliwie brak podpisu adresata. W miejscu na datę i podpis odbiorcy przesyłki jest tylko podpis zawierający niedające się odczytać nazwisko oraz imię "Alicja", bez wskazania, kim jest ta osoba (dorosłym domownikiem, sąsiadem dozorcą domu). W opisanej sytuacji nie można było zatem uznać – jak uczynił to organ – że doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego Skarżącej decyzji organu I instancji w dniu [...] czerwca 2023 r. Wprawdzie słusznie jest stanowisko organu w odpowiedzi na skargę, że pokwitowanie przesyłki odbioru pisma przez dorosłego domownika jest jednoznaczne z jego zobowiązaniem się do doręczenia tej przesyłki adresatowi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 14 marca 2023 r. sygn.. I SA/Bd 25/23, LEX nr 3515345), lecz aby uznać, że doszło do takiej sytuacji organ winien dysponować dowodem, że przesyłka została odebrana przez osobę będąca domownikiem – czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Ze względu na powyższe naruszenie art. 43 k.p.a. Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę po uprzednim ustaleniu kto podpisał się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru z [...] czerwca 2023 r. tj. winien zgromadzić i wskazać dowody, na podstawie który twierdzi, że była to A. J. oraz że jest to domownik przedstawiciela ustawowego Skarżącej. W braku możliwości dokonania takich ustaleń (co oznacza brak możliwości ustalenia prawidłowości doręczenia zastępczego w dniu [...] czerwca 2023 r.) organ winien ustalić, kiedy faktycznie przedstawiciel ustawowy Skarżącej otrzymał decyzję organu I instancji, a w razie braku możliwości bezspornego ustalenia tej okoliczności – uznać, że odwołanie zostało wniesione w terminie. W przedmiotowej bowiem sprawie mamy do czynienia z rozstrzygnięciem skutkującym odebraniem stronie uprawnienia do rozstrzygnięcia sprawy w instancji odwoławczej, a zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest m.in. ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.