II SA/Bd 1117/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-11-19
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Anna Klotz, Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było zasadne w sytuacji, gdy organ administracji posiadał wiedzę o nowych okolicznościach faktycznych (darowizna gruntów) z innego, odrębnego postępowania, które nie było bezpośrednio związane z postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją?Ratio decidendi
Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest zasadne, jeśli nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi prowadzącemu pierwotne postępowanie. Nie ma znaczenia, czy organ powziął wiedzę o tych okolicznościach w innym, odrębnym postępowaniu. Istotne jest jedynie, czy okoliczności te były nieznane organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej i miały istotne znaczenie dla sprawy. W przypadku płatności bezpośrednich, ciężar udowodnienia faktów spoczywa na stronie, która z nich wywodzi skutki prawne, co oznacza, że strona miała obowiązek poinformowania organu o zmianach, takich jak darowizna gruntów.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Po przyznaniu płatności pierwotną decyzją, organ wznowił postępowanie, ponieważ ustalono, że skarżąca w dniu 31 maja 2012 r. nie była już właścicielką części gruntów rolnych, które darowała swojemu bratu. Organ I instancji uchylił pierwotną decyzję i odmówił przyznania płatności, co zostało utrzymane w mocy decyzją organu II instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność wznowienia postępowania i prawidłowość ustaleń faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant st. asyst. sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 3 oraz art. 7 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, zgodnie z którym:
W dniu [...] maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2012 L. G. We wniosku tym producent rolny ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha oraz płatności cukrowej.
Po dokonaniu kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...], przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zgodnie z wnioskiem.
Następnie, do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo z Biura Wsparcia Inwestycyjnego K. – P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T., którego wynikało, że L. G. z dniem [...] maja 2012 r. przestała być właścicielem gruntów zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności. Ustalono, że M. G. od [...] maja 2012 r. jest właścicielem działek o nr [...] i [...] o powierzchni [...] ha.
Uwzględniając powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wznowił z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W toku postępowania pełnomocnik wyjaśnił, że działka nr [...] została podzielona na działkę nr [...] i [...]. Zmiana ta została utrwalona w korekcie do wniosku. Jednocześnie pełnomocnik został poinformowany o zasadach przyznawania płatności.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...], uchylił decyzję ostateczną Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. i odmówił przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z uwagi na stwierdzoną różnicę ponad 50%, pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku do płatności JPO i UPO a powierzchnią stwierdzoną podczas postępowania oraz odmówił przyznania płatności cukrowej. Jednocześnie organ I instancji nałożył na stronę sankcje wieloletnie. Organ I instancji wskazał, że w związku z ustaleniem, że L. G. na dzień [...] maja 2012 r. nie była posiadaczem całej działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działki nr [...] o powierzchni [...] ha należało działki te wykluczyć z płatności.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem L. G. złożyła odwołanie podnosząc w nim, że organ już wcześniej wiedział, iż przestała być ona posiadaczem przedmiotowych działek przed dniem [...] maja 2012 r., kiedy jej brat M. G. w dniu [...] maja 2012 r. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR celem dopełnienia formalności związanych ze zmianą właściciela gospodarstwa. Organ powziął informację o zmianie właściciela działek w momencie zgłoszenia przez M. G. świń do rejestru, z uwagi na objęcie przez niego gospodarstwa rolnego dnia [...] czerwca 2012 r. L. G. przywołała wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1390/10, zgodnie z którym rolnikowi, który w dniu złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej był posiadaczem gruntów rolnych, ale nie był posiadaczem w dniu wydania przez organ decyzji w sprawie dopłat do upraw, należą się dopłaty.
Zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że reguły ustalające przyznawanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 zawarte są zarówno w przepisach prawa krajowego jak i w prawodawstwie wspólnotowym. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i który złożył wniosek o przyznanie tej płatności oraz który zawarł: 1) na rok gospodarczy 2006/2007 z producentem cukru umowę dostawy buraków cukrowych zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 1) albo 2) na rok gospodarczy 2005/2006 umowę dostawy buraków cukrowych z producentem cukru, który zrzekł się w roku gospodarczym 2006/2007 kwoty zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 320/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. ustanawiającego tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego we Wspólnocie i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 42) - przysługuje płatność cukrowa.
Dalej organ podał, że wniosek o przyznanie płatności mogą skutecznie złożyć osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej, tj. producenci rolni, będący posiadaczem gospodarstwa rolnego na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, tj. posiadaczem gruntów rolnych. Dla pełnego zrozumienia zasad przyznawania dopłat z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych istotnym pozostaje ustalenie pojęcia posiadania, użytego w art. 7 ww. ustawy. Pojęcie posiadania zostało zdefiniowane w art. 336 ustawy Kodeks cywilny, jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnień dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa, a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem. Trudności może sprawiać ocena, czy określone posiadanie jest związane z przysługującym danemu podmiotowi prawem, czy też jest posiadaniem bezprawnym (tzw. Posiadanie w złej wierze). Ponadto dla posiadania określonego w art. 336 k.c. istotny jest stosunek psychiczny posiadacza do nieruchomości, bowiem musi on oznaczać wolę wykonywania względem nieruchomości określonego prawa dla siebie albo we własnym imieniu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca w dniu złożenia wniosku do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności musi zatem, faktycznie dzierżyć dane grunty, to znaczy wykonywać wszelkie władztwo wobec tych gruntów i je fizycznie posiadać. Nie ma, więc znaczenia tytuł prawny do gruntów rolnych - własność, dzierżawa, użyczenie, użytkowanie itp. Wnioskodawca może nawet nie posiadać żadnego tytułu prawnego, lecz skoro dane grunty rolne są w jego rzeczywistym posiadaniu, ma on uprawnienie do złożenia skutecznego prawnie wniosku. Podkreślenia wymaga fakt, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich przesłanek ustawowych, stanowi podstawę do przyznania płatności.
Organ wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, że L. G. nie była faktycznym użytkownikiem części gruntów rolnych zgłoszonych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na dzień 31 maja 2012 r. Działki ewidencyjne o nr [...] i [...] były w posiadaniu M. G., nabył on ich własność na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] - umowa darowizny z dnia [...] maja 2012 r.
Organ odnosząc się do zarzutu strony, iż organ I instancji już wcześniej wiedział o fakcie, że przestała być posiadaczem przedmiotowych działek przed dniem 31 maja 2012 r. wskazał, że skarżąca podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 zobowiązała się do niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Strona składając podpis pod wnioskiem oświadczyła, że została poinformowana, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja 2012 r.
Organ podkreślił również, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W niniejszej sprawie, wobec zgromadzonych dowodów, ciężar wykazania, że producent rolny prowadził działalność rolniczą na zgłoszonej we wniosku działce ewidencyjnej w dniu 31 maja 2012 r. spoczywał na stronie, która wskazać powinna dowody podważające poczynione przez organy ustalenia, bądź przedstawić stosowne wnioski dowodowe. L. G. takich dowodów nie przedstawiła.
Dalej organ wyjaśnił stronie, że jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 rozporządzenia o 50% zatwierdzonego obszaru, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. W niniejszej zaś sprawie wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wyniosła ponad 50%. W konsekwencji, organ musiał zastosować sankcje wynikające z art. 58 akapit trzeci ww. rozporządzenia. W związku z powyższym skarżącej odmówiono również przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.
Ponadto, płatność cukrowa została odmówiona stronie na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W konsekwencji powyższego organ II instancji uznał, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem.
Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, L. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji uchylającej ostateczną decyzję organu w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i orzekającej o istocie sprawy, która wydana została na skutek wznowienia postępowania w sytuacji, gdy brak było nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję;
2) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że L. G. w dniu 31 maja 2012 r. nie była samoistnym posiadaczem gruntów rolnych - działek o nr ewid. [...] i [...], które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności, podczas gdy ze składanych w toku postępowania przez brata M. G. wyjaśnień wynikało, że otrzymane przez nią płatności zostały przekazane na konto obsługujące gospodarstwo rolne i spożytkowane na potrzeby gospodarstwa, a tym samym skarżąca wykonywała władztwo nad gospodarstwem rolnym we własnym imieniu wraz z bratem;
3) art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, przejawiające się w utrzymaniu w mocy decyzji uchylającej poprzednią decyzję w przedmiocie przyznania płatności w sytuacji, gdy w toku postępowania, organ I instancji zaniechał poinformowania L. G. o tym, że przeniesienie przez nią prawa własności gruntów rolnych w drodze umowy darowizny na brata już po złożeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2012, a przed dniem 31 maja 2012 r. będzie skutkowało odmową przez organ potraktowania jej jako posiadacza tych gruntów, mimo że decyzja w przedmiocie przyznania płatności została wydana dopiero [...] listopada 2012 r., a organ dysponował informacją o zmianie właściciela przedmiotowych nieruchomości;
Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zawarcie przez L. G. w dniu [...] maja 2012 r. umowy darowizny gospodarstwa rolnego bratu skutkować musiało niespełnieniem przez nią przesłanki do otrzymania jednolitej płatności obszarowej polegającej na konieczności posiadania gospodarstwa w dniu 31 maja 2012r., w sytuacji, gdy L. G. była właścicielem nieruchomości na dzień składania wniosku o płatność, a w konsekwencji ustalenie, że skarżąca nie spełniała warunków także do przyznania płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wskazała, że organ I instancji dysponował wiedzą, że przedmiotowe nieruchomości zostały darowane przez skarżącą bratu w dniu [...] maja 2012 r. W dniu [...] maja 2013 r. M. G. wystąpił bowiem do tego organu o wpis do ewidencji producentów. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, brak było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wobec zaś niedopuszczalności wznowienia postępowania, brak było podstaw do wydania przez organ I instancji w dniu [...] maja 2013 r. decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie I instancji w całości.
W ocenie skarżącej, organy nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób materiału dowodowego w sprawie, przez co naruszyły art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów skarżąca podniosła, że niezasadnie organy z góry założyły, iż w związku z zawartą umową darowizny, L. G. utraciła status posiadacza części gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatność.
Skarżąca jednoznacznie stwierdza, że na dzień 31 maja 2012 r. była posiadaczem gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatność na rok 2012, a otrzymane płatności zostały spożytkowane na potrzeby gospodarstwa. Tym samym L. G. spełniała wszystkie warunki do otrzymania płatności na rok 2012.
Strona wskazała też na naruszenie przez organy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zarzuty skargi nie podważają argumentacji zaprezentowanej obszernie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyjaśniającej zarówno ustalenia faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, jak i względy natury prawnej, wynikające z zasad określonych w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164).
Poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca w dniu [...] maja 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 o jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność podstawową oraz płatność cukrową na znajdujące się w jej posiadaniu działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...] obręb ewidencyjny G., gm. K., a następnie w dniu [...] maja 2012 r. przekazała w drodze umowy darowizny swojemu bratu M. A. G. nieruchomość położoną w G., gm. K. oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr [...] oraz działkę nr [...] (akt notarialny Rep. A nr [...]). Działka nr [...] powstała wg oświadczenia skarżącej po podziale działki nr [...].
W dniu [...] maja 2011 r. M. G. złożył wniosek o przyznanie pomocy, w dniu [...] marca 2012 r. Dyrektor K.-P. OR ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznanie pomocy z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków określonych w ww. decyzji, w tym uzyskania tytułu prawnego do gospodarstwa wykazanego we WoPP. Następnie brat skarżącej działając jako beneficjent wraz z wnioskiem o płatność w dniu [...] czerwca 2012 r. złożył ww. umowę darowizny z dnia [...] maja 2012 r.
Kontrola krzyżowa wykazała, że te same działki nr [...] i [...] zostały objęte wnioskiem o płatności bezpośrednie złożonym przez skarżącą.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja wydana na skutek wznowienia postępowania, z uwagi na to, że zachodziła przewidziana przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podstawa do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. przyznającą skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W myśl wskazanego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W stanie faktycznym niniejszej sprawy oczywistym jest, że okoliczności i dowody wskazane przez organ istniały w dniu wydania decyzji, to jest w dniu [...] listopada 2012 r., a wynika to wprost z dat sporządzenia dokumentów (aktu notarialnego oraz decyzji o przyznaniu skarżącej płatności).
Nie budzi także zastrzeżeń Sądu stanowisko organu co do nowości tych okoliczności i dowodów, które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Należy podkreślić, że przy wznowieniu postępowania w sytuacji wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne, z jakich przyczyn ujawnione nowe okoliczności i dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne, a w szczególności czy nastąpiło to na skutek zaniedbań organu (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów. Istotne jest jedynie czy nastąpiło ujawnienie takich okoliczności, które dla sprawy mają istotne znaczenie, a których nie uznał organ wydający decyzję. Przy tym dowody i fakty nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę muszą stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Musiały więc nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83, ONSA 1984/1/7, analogicznie wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., III SA 1226/97, Lex nr 35503, wyrok NSA w Poznaniu z dnia 16 czerwca 1998 r., I SA/Po 1410/97, LEX nr 60803 i wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83, ONSA 1984/1/7, a także Małgorzata Jaśkowska, Komentarz do art. 145 kodeksu postępowania administracyjnego).
W świetle powyższego, dla wystąpienia przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie okoliczność zgłoszenia przez brata skarżącej w dniu [...] czerwca 2012 r. wniosku o przyznanie płatności wraz z umową darowizny. Postępowanie z wniosku brata skarżącej było odrębnym postępowaniem w innej sprawie niż ta zakończona decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2012 r. Zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane dnia [...] czerwca 2012 r. oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu siedziby stada wydane w dniu [...] czerwca 2012r. nie zapadły w objętym wznowieniem postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznaniu płatności na rzecz skarżącej.
Art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określa jednoznacznie, że jednolita płatność obszarowa, która zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 24 ustawy warunkuje także pozostałe płatności przyznane skarżącej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., przysługuje rolnikowi do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009.
W powyższym przepisie ustawodawca narzucił datę 31 maja, w której przesłanka posiadania musi być spełniona dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności.
Jednocześnie w pełni prawidłowa jest zaprezentowana przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji analiza występującego w art. 7 ust. 1 ustawy pojęcia posiadania, które w świetle ustawy może być zarówno posiadaniem samoistnym, jak i zależnym w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego, jednakże musi łączyć się z faktycznym użytkowaniem gruntów.
Należy bowiem mieć na uwadze, że rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r. str. 1) jest osoba (fizyczna lub prawna), która prowadzi działalność rolniczą w znajdującym się na terytorium Wspólnoty gospodarstwie, na które składają się wszystkie jednostki produkcyjne przez tę osobę zarządzane.
W świetle unormowań wspólnotowych, m.in. art. 2 pkt c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. określającego, że działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, a także przepisów prawa krajowego, to jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U.2010.39.211) w którym w ramach obowiązku aby grunty były utrzymywane z normami jeżeli się je uprawia lub ugoruje, kosi uprawę roślin lub ugorowanie i usuwa okrywę roślinną z łąk i pastwisk. Należy zatem stwierdzić, że płatności, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują osobie, która niezależnie od tytułu prawnego faktycznie gospodaruje na zadeklarowanej do płatności nieruchomości (działkach) użytkując i utrzymując je w dobrej kulturze zgodnie z normami środowiskowymi.
Przekazanie działek ewidencyjnych nr [...] i [...] bratu przez skarżącą wywołało stan, że w dniu 31 maja roku 2012 r. skarżąca nie była właścicielem ww. nieruchomości. Powyższe oznacza, że nie przysługiwała skarżącej jednolita płatność obszarowa do nie będącej już w jej posiadaniu w dniu 31 maja roku, powierzchni gruntów rolnych, nie wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego.
Bezsporne jest również, że "przekazanie" ww. działek ewidencyjnych nastąpiło po złożeniu wniosku przez skarżącą o przyznanie płatności, ale przed złożeniem wniosku w stosunku do ww. działek przez brata. Mógł zatem zostać zastosowany przepis art. 21 ust. 1 ustawy przy ocenie uprawnień skarżącego do uzupełniających płatności.
Udzielenie pomocy następuje na wniosek rolnika. Zatem rolnicy, którzy chcą skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie powinni jednak dostosować swoje działania do uregulowań prawnych.
Mimo iż postępowanie z wniosku skarżącej o przyznanie płatności i z wniosku o jej brata toczyło się przed tym samym organem, to jednak były to odrębne postępowania.
Z pisma Kierownika Biura Wsparcia Inwestycyjnego z dnia [...] lutego 2013 r. wynika, że brat skarżącej wraz z wnioskiem o płatność w dniu [...] czerwca 2012 r. złożył umowę darowizny. Tak więc w dniu [...] listopada 2012 r. organ wydając decyzję o przyznaniu skarżącej płatności na 2012 r. był w posiadaniu umowy darowizny przekazania działek nr [...] i [...] bratu skarżącej, ale w odrębnym postępowaniu.
Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przy ocenie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. najistotniejszym warunkiem jest bowiem istnienie okoliczności lub dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Okoliczności faktyczne i dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, jednakże nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.
Trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że przepis art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. jednoznacznie przewiduje, że w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, to jest między innymi w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej i płatności cukrowej, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Z uwagi na szczególne uregulowanie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w niniejszym postępowaniu administracyjnym na organie nie spoczywał przewidziany w art. 77 § 1 obowiązek wyczerpującego zebrania całości materiału dowodowego i w tym celu przeprowadzenia dowodów niezgłoszonych przez stronę. To skarżąca miała obowiązek po złożeniu wniosku o przyznanie płatności poinformowania organu o dokonaniu darowizny działek na rzecz brata. Tym samym niezasadnie zarzucono w skardze naruszenie przez organ administracji art. 7 kpa, z którym koresponduje art. 77 § 1 k.p.a.
Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło