II SA/Bd 1117/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Północ Witolda Kujawy sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...].MN w przedmiocie nakazu przywrócenia do stanu poprzedniego obiektu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla M. B. (dalej "PINB") nakazał Z. M. (dalej "skarżącemu") właścicielowi lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym oficynowym usytuowanym przy ul. [...] w B. (działka nr [...], obręb 80) i jednocześnie następcy prawnemu inwestora, obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego poprzez likwidację 2 otworów okiennych: (z małymi oknami niestandardowymi oznaczonymi na załączniku graficznym do decyzji nr 7 i nr 8) znajdujących się w lokalu nr [...] w ścianie granicznej budynku mieszkalnego oficynowego usytuowanego przy ul. [...], graniczącej bezpośrednio z sąsiednią działką nr ewid.[...] w obrębie 80 przy ul. [...] w B., poprzez: ich zamurowanie, wypełnienie luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach, posiadającym co najmniej 30 min. odporności ogniowej. W wyniku złożonego odwołania przez skarżącego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "WINB") decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] na podstawie m.in. art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7, art. 81 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. 2017 r., poz. 1332) utrzymał w mocy decyzję PINB. W uzasadnieniu WINB podał, że podczas kontroli w dniu [...].08.2013 r. stwierdzono, iż w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. [...], usytuowanej w granicy z sąsiednią działką, znajduje się 8 otworów okiennych zlokalizowanych w lokalach nr: 11, 13, 15, 17, 18 i 19. Strony nie przedłożyły żadnej dokumentacji budowlanej dotyczącej niniejszego obiektu. W protokole z oględzin pracownik PINB odnotował, iż strony przedłożyły protokoły z kontroli okresowych niniejszego budynku mieszkalnego, wielorodzinnego. WINB wskazał, że PINB decyzją z dnia [...].12.2013 r., nakazał W. B. likwidację 8 otworów okiennych w ścianie granicznej budynku mieszkalnego, oficynowego przy ul. [...] w B., uzasadniając rozstrzygnięcie niezgodnością wykonanych otworów okiennych z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Na skutek odwołania od ww. decyzji WINB decyzją z dnia [...].03.2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na zastosowanie nieprawidłowej podstawy prawnej oraz wydanie rozstrzygnięcia opartego o niekompletny materiał dowodowy. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...].09.2014 r. pracownicy PINB przeprowadzili kolejne oględziny przedmiotowej ściany granicznej budynku mieszkalnego oficynowego, podczas których M. M. oświadczył, iż otwory okienne powstały w latach 60-tych i 70-tych XX wieku, natomiast wymiana stolarki okiennej miała miejsce w 2014 r. Z kolei I. S. przedstawiciel ADM Sp. z o.o., oraz R. I. - przedstawiciel Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej oświadczyli, że otwory okienne powstały po II wojnie światowej i stanowią jedyne doświetlenie pomieszczeń. Pismem z dnia [...].10.2014 r. PINB zwrócił się do Urzędu M. B. o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwalnych Wydziału Administracji Budowlanej Urzędu M. B. znajduje się jakakolwiek dokumentacja (wpis) świadcząca o tym, że na usytuowanie przedmiotowych otworów okiennych w ścianie granicznej wydana została stosowna decyzja o pozwoleniu na budowę. Z udzielonej odpowiedzi, zawartej w piśmie z dnia [...].10.2014 r., wynikało, że w zasobach archiwalnych nie ma dokumentów dotyczących wydawania pozwolenia na wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku przy ul. [...] w B.. PINB decyzją z dnia [...].12.2014 r. nakazał W. B., likwidację spornych 8 okien poprzez ich zamurowanie, wypełnienie luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...].01.2015 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia z uwagi na błędne ustalenie adresata decyzji oraz konieczność wszczęcia odrębnych postępowań w stosunku do właścicieli poszczególnych lokali, w których znajdują się niniejsze otwory okienne. Natomiast decyzję WINB zaskarżył M. M. (właściciel nieruchomości sąsiedniej przy ul. [...]) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia [...].07.2015 r., sygn. akt. II SA/Bd 323/15, skargę oddalił. Następnie w dniu [...].12.2015 r. PINB wydał decyzję nakazującą skarżącemu obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego poprzez likwidację 2 otworów okiennych poprzez: ich zamurowanie, wypełnienie luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach, od której zobowiązany złożył odwołanie w ustawowym terminie. W wyniku rozpatrzenia odwołania, WINB decyzją z dnia [...].01.2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji WINB podał, że w dniu [...].02.2016 r. pełnomocnik M. M. dostarczył do PINB fotografie, które wg jego oświadczenia zostały wykonane w latach 1931-1947 i ukazują ścianę szczytową bez otworów okiennych. Następnie uzupełniono dokumentację o inwentaryzacje lokali nr 18, 15, 13A i 11 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B.. W oparciu o te materiały PINB wydał ww. decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. WINB ustalił, że w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w B., która jest zlokalizowana na granicy z nieruchomością sąsiednią, znajdują się otwory okienne, których wykonania nie przewidywał projekt budowlany przedmiotowego obiektu budowlanego, zatwierdzony decyzją z dnia [...].02.1911 r. Istniała jednak wątpliwość, co do daty powstania rzeczonych otworów okiennych oraz faktu, czy zostały one wykonane w warunkach samowoli budowlanej, gdyż obecni właściciele lokali nie dysponują żadnymi dokumentami, które wskazywałyby na datę wykonania przedmiotowych robót budowlanych, co z kolei nie pozwalało na dokonanie analizy obowiązujących w tym czasie przepisów prawa. WINB wskazał, że PINB przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgodnie z art. 7, 77 i 80 Kpa, w tym m. in. dokonał wglądu w dokumentację budowlaną znajdującą się w Archiwum Państwowym, przyjął oświadczenia od stron postępowania oraz uzupełnił akta sprawy o fotografie z różnych okresów czasu. Następnie, na tej podstawie ustalił, że jeśli przedmiotowe otwory okienne powstały przed 1949 r., to z tego okresu zachowały się dokumenty związane z budową przedmiotowego budynku i nie znajduje się w nich informacja, co do wykonania przedmiotowych okien. Natomiast, jeśli niniejsze otwory powstały, po 1949 r., to mogły powstać nielegalnie tj. wbrew obowiązującym przepisom prawa. W ocenie WINB potwierdzeniem są przede wszystkim zachowane w Archiwum Państwowym w B. dokumenty budowlane dla rzeczonej nieruchomości do 1949 r., w których brak jest jakiejkolwiek wzmianki na temat realizacji spornych otworów okiennych w ścianie granicznej budynku. W projekcie budowlanym, dołączonym do pozwolenia na budowę budynku przy ul. [...] w B., na rzutach wszystkich kondygnacji (rzut piwnic i fundamentów, rzut parteru oraz rzuty I, II i III piętra) w ścianie granicznej między posesjami przy ul. [...] a ul. [...] nie występowały żadne otwory. Nadto, zachowane w Archiwum Państwowym dokumenty zawierały również projekty zamienne (z [...].03.1912 r.), z których wynika, że projektowane w niniejszym budynku zmiany, nie obejmowały wykucia otworów okiennych w przedmiotowej ścianie granicznej budynku. W rzeczonych aktach archiwalnych znajdowały się również dokumenty budowlane do 1949 r. m.in. dotyczące realizacji innych inwestycji na przedmiotowej nieruchomości, tj. budowy dwóch budynków gospodarczych. WINB, na podstawie udostępnionego materiału archiwalnego stwierdził, iż do 1949 r. ściana, w której obecnie znajdują się otwory okienne, była ścianą pełną, bez jakichkolwiek otworów okiennych czy drzwiowych. W związku z tym WINB dokonał analizy przepisów budowlanych obowiązujących po II wojnie światowej i wykazał, że wykonanie otworów okiennych w ścianie znajdującej się na granicy z nieruchomością sąsiednią naruszało wcześniejsze, jak i obecnie obowiązujące warunki techniczne dotyczące obiektów budowlanych. W ocenie WINB okna, jakie obecnie znajdują się w ścianie granicznej budynku przy ul. [...] w B. od strony posesji przy ul. [...] nigdy nie mogły powstać legalnie. Ponadto, okna te stwarzają zagrożenie pożarowe dla obiektów znajdujących się na działce sąsiedniej, zatem nie można dokonać ich legalizacji. Zdaniem WINB zgodnie z art. 103 obowiązującej ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane wynika bezsprzecznie, iż przepisy dotychczasowe stosuje się (zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego) wyłącznie w przypadku obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, co nie miało miejsca w rozpatrywanym przypadku. Zatem, wobec przedmiotowych otworów okiennych w lokalu nr [...] budynku przy ul. [...] w B., należało stosować przepisy obowiązującej ustawy z dnia 07.07.1994 r. - Prawo budowlane. Według WINB ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że niniejsze otwory okienne, zlokalizowane w ścianie granicznej budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zostały zrealizowane bez wymaganego pozwolenia na budowę, co stanowi naruszenie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Wykucie otworów okiennych w ścianie nośnej nie zostało zwolnione z obowiązku uzyskania stosownego pozwolenia właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, dlatego w przypadku samowolnego wykonania robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wszczęcia procedury naprawczej w trybie określonym w art. 51 ustawy Prawo budowlane, w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W opinii WINB skarżący został prawidłowo określony jako adresat wydanej decyzji, bowiem jest właścicielem lokalu nr [...] niniejszego budynku. Na rozstrzygnięcie to nie może mieć również wpływu zawarte w odwołaniu twierdzenie, że skarżący nie był inwestorem robót budowlanych będących przedmiotem postępowania i że zakupił nieruchomość lokalową z istniejącymi otworami okiennymi, gdyż zgodnie z art. 548 § 1 Kodeksu cywilnego z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą. W związku z powyższym, ewentualne roszczenia obecnego właściciela lokalu nr [...] mogą być dochodzone jedynie na drodze postępowania cywilnego. Wobec pozostałych zarzutów WINB poinformował, iż już w projekcie budowlanym z 1910 r. (przedmiotowego budynku), w rozpatrywanej części obiektu, projektowane były mieszkania, a więc pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi. Wobec powyższego rozkład pomieszczeń został tak rozplanowany, by zapewnić dostateczne doświetlenie pomieszczeń światłem dziennym, bez konieczności sytuowania otworów okiennych w ścianie granicznej (między posesjami przy ul. [...] a ul. [...] w B.). Bez jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcie jest również fakt połączenia mieszkania nr [...] z mieszkaniem nr [...] (będące pustostanem), których połączenie było warunkiem kupna przez skarżącego. Nie zgadzając się z dokonanym w sprawie rozstrzygnięciem skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wywiódł on, że otwory okienne powstały przed 1949 r. i zostały zalegalizowane, ponieważ nikt nie kwestionował ani właściciel działki, ani policja budowlana. W jego ocenie zarzut zagrożenia pożarowego jest bezpodstawny, ponieważ oba budynki są oddalone od siebie o 22 m. WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest, zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia) także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że organy administracji na podstawie dokonanych oględzin (w dniu [...].08.2013 r. oraz [...].09.2014 r.) ustaliły, że w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w B. (działka nr [...], obręb 80), która jest zlokalizowana na granicy z nieruchomością sąsiednią (działka nr ewid.[...], obręb 80 przy ul. [...] w B.), znajdują się otwory okienne, których wykonania nie przewidywał projekt budowlany przedmiotowego obiektu budowlanego, zatwierdzony decyzją z dnia [...].02.1911 r. W toku kilkukrotnie przeprowadzonego postępowania organy dążyły do ustalenia daty powstania otworów okiennych oraz faktu, czy zostały one wykonane w warunkach samowoli budowlanej, gdyż obecni właściciele lokali nie dysponowali żadnymi dokumentami, które wskazywałyby na datę wykonania przedmiotowych robót budowlanych, co z kolei nie pozwalało na dokonanie analizy obowiązujących w tym czasie przepisów prawa. W konsekwencji w oparciu o materiał archiwalny stwierdziły, że do 1949 r. ściana, w której obecnie znajdują się otwory okienne, była ścianą pełną, bez jakichkolwiek otworów okiennych czy drzwiowych. Ustalenia te potwierdzają oświadczenia M. M., który stwierdził, iż otwory okienne powstały w latach 60-tych i 70-tych XX wieku, natomiast wymiana stolarki okiennej miała miejsce w 2014 r. oraz I. S. przedstawiciela ADM Sp. z o.o. i R. I. - przedstawiciela Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, którzy oświadczyli, że otwory okienne powstały po II wojnie światowej i stanowią jedyne doświetlenie pomieszczeń. Ponadto z pisma Urzędu M. B. z dnia [...].10.2014 r. wynika, że w zasobach archiwalnych Wydziału Administracji Budowlanej Urzędu M. B. nie ma dokumentów dotyczących wydawania pozwolenia na wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku przy ul. [...] w B.. Istotne jest to, a czego zdaje się nie zauważać skarżący, że otwory okienne znajdują się w ścianie granicznej budynku mieszkalnego. W związku z tym, do tak ustalonego stanu faktycznego stosuje się określony reżim prawny i nie ma znaczenia, że oba budynki są oddalone od siebie o 22 m. Obecnie obowiązujące przepisy nie dopuszczają istnienia okien w ścianie granicznej budynku. Stanowi o tym rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), tj. § 12 i § 271 ust. 10 (określające minimalne odległości ścian zewnętrznych budynku od granicy z działką sąsiednią) oraz § 226 ust. 1 i § 232, (stanowiące m.in. o dopuszczeniu wypełnienia otworów istniejących w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, a materiał posiada odpowiednią klasę odporności ogniowej; w innym przypadku otwory powinny być obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych). Kluczowa i dla organów i dla sądu jest teza, że żaden z aktów prawnych obowiązujących na przestrzeni lat, od kiedy powstały otwory okienne, aż do chwili obecnej, nie dopuszczał w zasadzie ich umieszczania w ścianach granicznych, które powinny być od strony granicy zaopatrzone w mur ogniotrwały bez otworów i próżni. Teza ta została poprzedzona przez WINB oceną uregulowań prawnych na przestrzeni dziesięcioleci, w tym przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem [obecnie budowlanym] i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202), (art. 196), jak też późniejszych przepisów Prawa budowlanego i rozporządzeń wykonawczych. Tym samym w ocenie sądu bez znaczenia jest ustalenie konkretnej daty wykonania przedmiotowych otworów, skoro na ich wykonanie nie zezwalały żadne przepisy, dlatego bez znaczenia jest także kto i kiedy sporne otwory wykonał, również to, że skarżący przejął na własność mieszkanie po ich wybiciu. Sąd pragnie podkreślić, że przy takim stanie prawnym dotyczącym ww. robót, jedynie ujawnienie istnienia ostatecznej decyzji zezwalającej na istnienie tych otworów daje podstawy do wniosku, że nie zostały one wykonane w drodze samowoli budowlanej. Nie sposób natomiast, wbrew stanowisku skarżącego wnioskować, że sam fakt istnienia okien przez tyle dziesięcioleci, stwarza domniemanie ich legalności. Zwłaszcza, że jak podkreślono wcześniej, żaden reżim prawny takiego rozwiązania architektonicznego nie przewidywał. Skoro jednak żadne dokumenty w sprawie udzielenia pozwolenia na wybicie spornych otworów okiennych nie zachowały się do naszych czasów, to zasadnie organ przyjął, iż należy domniemywać, że takich dokumentów w ogóle nie było, a ww. roboty budowlane zostały zrealizowane w ramach samowoli budowlanej. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy reżim prawny nie przewidywał umiejscowienia okien w ścianie granicznej, jedynie istnienie decyzji sankcjonującej takie prace może obalić domniemanie wykonania prac w drodze samowoli budowlanej i uznać, iż wybudowane zostały legalnie. Nie można jednak wnioskować o wydaniu takiej decyzji z samego faktu istnienia tych otworów w ścianie. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż domniemanie, o którym mowa jest wzruszalne i można je obalić przedstawiając stosowne dokumenty, które potwierdziłyby racje skarżącego. Nie można jednak oczekiwać, że skoro przedmiotowych dokumentów nie udało się odnaleźć organowi, to należałoby przyjąć, że dokumenty te istniały. W żadnym jednak razie nie można domniemywać ich istnienia. Wręcz przeciwnie, to strona, która powołuje się na określone dokumenty, winna obalić domniemanie ich nieistnienia, jeżeli postępowanie dowodowe prowadzone przez organ, a zmierzające do ich odnalezienia nie przyniosło zamierzonego rezultatu. Skarżący zaś ograniczył się do przedstawienia m.in. kserokopii: fotografii, kopii mapy ewidencyjnej, karty inwentaryzacyjnej czy zezwolenia budowlanego zresztą częściowo nieczytelnych. Jednakże wśród tych dokumentów próżno doszukiwać się tego, który by stanowił pozwolenie na wybicie otworów okiennych. Poza tym należy zauważyć, że wobec przedmiotu sprawy dotyczącego otworów okiennych w lokalu nr [...] budynku przy ul. [...] w B., organy prawidłowo zastosowały przepisy obowiązującej ustawy z dnia 07.07.1994 r. - Prawo budowlane. Zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Art. 50 Prawa budowlanego stanowi o prowadzeniu robót budowlanych innych niż te, o których mowa w art. 48 tej ustawy. Korzystając z definicji zawartej w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego wskazać należy, że pojęcie prowadzenia robót budowlanych obejmuje budowę, przebudowę, montaż, rozbiórkę i remonty obiektów budowlanych. Zatem art. 51 w związku z art. 50 Prawa budowlanego odnosi się do tego rodzaju robót, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale nie polegają na budowaniu obiektu budowlanego. Postępowanie prowadzone w oparciu o powoływany przepis art. 51 wraz z regulacjami przyjętymi w art. 50 prowadzi do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych albo nakazania ich rozbiórki bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie zaskarżone decyzje obejmują obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego poprzez likwidację 2 otworów okiennych. Odnosząc się do trybu postępowania zawartego w przepisie art. 51 Prawa budowlanego wskazać należy, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować, np.: gdy okaże się że nastąpiło takie naruszenie prawa, którego nie można usunąć. Wówczas organ wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części albo o doprowadzeniu go do stanu poprzedniego. Nakaz rozbiórki lub doprowadzenie do stanu poprzedniego jest rozwiązaniem ostatecznym, które stosuje się, gdy nawet wykonanie dodatkowych czynności nie umożliwi doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Taki stan faktyczny zaistniał w rozpoznawanej sprawie. Na marginesie dodać można, że likwidacja otworów okiennych w przedmiotowym lokalu mieszkalnym w żaden sposób nie pozbawi tego lokalu funkcji mieszkalnej, bowiem obecnie lokal ten nie jest lokalem jednoizbowym, a utrzymanie jego funkcji mieszkalnej nie zależy od zamurowanie otworu okiennego w jednym z pomieszczeń. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.