II SA/Bd 1125/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo –wychowawczej oddala skargę. II SA/Bd 1125/11 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta[...], na podstawie art. 81 ust. 1 - 6 i art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz zgodnie z uchwałą nr XIII/185/07 Rady Miasta [...] z dnia 27.06.2007 r. w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo - wychowawczej rodziców dziecka, osoby pełnoletniej lub jej rodziców, a także opiekunów prawnych lub kuratorów, orzekł o ustaleniu R. B. częściowej odpłatności za pobyt dziecka – W. B. - w [...] Zespole Placówek Opiekuńczo - Wychowawczych - w okresie od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości 1.153,59 zł miesięcznie tj. 25 % średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że od 1.04.2011 r. koszt utrzymania dziecka w BZPOW wynosi 4.614.34 zł miesięcznie, natomiast na podstawie ustalenia warunków bytowych poprzez wywiad rodzinny oraz pisemne oświadczenie strony stwierdzono, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i osiąga dochód w wysokości 3.791,74 zł z tytułu wynagrodzenia za pracę, jednak zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, należy odliczyć od dochodu alimenty świadczone na rzecz innych osób, tj. 1.600 zł alimentów na córkę A. W związku z tym organ przyjął, iż dochód wynosi 2.191,74 zł miesięcznie wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 3 cyt. wyżej ustawy przy ustalaniu odpłatności rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej w składzie rodziny uwzględnia się to dziecko, a także dzieci przebywające w domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej i całodobowej placówce opiekuńczo - wychowawczej, jeżeli rodzice ponoszą odpłatność za ich pobyt. Organ ustalił, że przekroczone zostało o 300% kryterium dochodowe (które dla 2 osób wynosi 702,-zl). Z uwagi na powyższe uznano, że zgodnie z w/w uchwalą Rady Miasta[...], przekroczenie 300% kryterium dochodowego skutkuje naliczeniem odpłatności w kwocie stanowiącej 25% kosztów pobytu dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej, tj. 1.153.59zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji R. B. wyraził swoje niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie wysokości ustalonej opłaty. Podniósł, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, wobec czego, jego zdaniem, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosić powinno 477, 00 zł., a nie jak przyjął organ I instancji - 351,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium potwierdziło całość ustaleń stany faktycznego, dokonanego przez organ I instancji. Wskazano m.in., że zważywszy na uzyskiwany dochód strony wynoszący 2.191,74 zł. oraz wynikające z art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 1 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), kryterium dochodowe strony wynosi 702,00 zł (351 zł x 2). Natomiast ustalenie dochodu netto odwołującego w wysokości 2.191,74 zł podzielone przez 2 osoby, zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, daje kwotę 1.095,87 zł : 351,00 zł (kryterium dochodowe) = 312,21 % i przekracza ww. kryterium dochodowe określone cyt. uchwałą. W takiej sytuacji w ocenie organu zaistniała możliwość zwolnienia skarżącego z 75 % opłaty za pobyt syna w placówce opiekuńczo - wychowawczej, co uzasadniało ustalenie opłaty na poziomie wskazanym przez organ pierwszej instancji. Organ wskazał też, że nie zachodzą w sprawie żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby całkowite zwolnienie z opłaty zwłaszcza w sytuacji, gdy dochód jest w wysokości 312,21 % kryterium dochodowego (2.191,74 zł : 702,00 zł = 312,21 %). W skardze do sądu R. B. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego podnosząc, iż z zaskarżonej decyzji wynika, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, natomiast na potrzeby obliczenia kryterium dochodowego, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, pominięto kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, przyjmując kryterium dla osoby w rodzinie – 351 zł. Zdaniem skarżącego interpretacja art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie uzasadnia wniosku, iż uwzględnienie dziecka w składzie rodziny zmieniałoby status osoby samotnie gospodarującej i przekładało się na zastosowanie kryterium przewidzianego dla osoby w rodzinie. Skarżący wskazał w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych: wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.07.2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 141/08 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12.03.2008 r., sygn. akt II S.A./Gd 745/07. Zdaniem skarżącego, zastosowana przez SKO i MOPS technika wyliczenia całkowicie uniezależnia wysokość odpłatności za pobyt dziecka od faktu, czy prowadzi się gospodarstwo wieloosobowe, czy indywidualne, bo zawsze w takim wypadku stosuje się kryterium w wysokości 351 zł. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej ustawy wnika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia posŧępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zważywszy powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jego podjęcia jak również oparte zostało na prawidłowo ustalonym w tej dacie stanie faktycznym. Kwestię odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej reguluje przepis art. 81 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka (ust. 1). Z przytoczonego przepisu wynika, że pobyt w placówkach opiekuńczo-wychowawczych jest odpłatny. Opłatę ponoszą rodzice dziecka, ewentualnie opiekunowie prawni lub kuratorzy, jeśli dysponują dochodami dziecka. Obowiązek ten spoczywa również na rodzicach, których pozbawiono władzy rodzicielskiej lub których władza została zawieszona albo ograniczona (art. 81 ust. 2). Opłatę ustala, w drodze decyzji administracyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki (ust. 3). Ustalając wysokość opłaty, starosta uwzględnia sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny lub osoby (ust. 5). Przepisy ustawy nie wprowadzają wyjątków od zasady odpłatności, przewidują jednak możliwość zwolnienia od opłaty lub odstąpienia od jej ustalenia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 81 ust. 4 ustawy, starosta, czyli organ właściwy do ustalenia opłaty może częściowo albo całkowicie zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby. Warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty określa w drodze uchwały rada powiatu (art. 81 ust. 6). W rozpoznawanej sprawie jest to uchwała nr XIII/185/07 Rady Miasta [...] z dnia 27.06.2007 r. w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo - wychowawczej rodziców dziecka, osoby pełnoletniej lub jej rodziców, a także opiekunów prawnych lub kuratorów. Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił, że sytuacja materialna skarżącego nie jest sytuacją trudną w rozumieniu cytowanego przepisu art. 81 ust. 4 ustawy, która uzasadniałaby odstąpienie od ustalania przedmiotowej opłaty, bądź też ustalenie jej w innej wysokości. Wbrew zarzutom skarżącego organy obu instancji prawidłowo oceniły również sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny, którą to sytuację uwzględniono przy ustalaniu opłaty. Zdaniem Sądu, ustalenia te zostały oparte o materiał dowodowy zebrany w sposób wyczerpujący, jak też szczegółowo przeanalizowany. Jak już wyżej wskazano dochód rodziny ustalony został prawidłowo. W konsekwencji nie naruszając prawa organ uznał, że w sytuacji, kiedy dochód skarżącego, stanowi kwota 2.191,74 zł, która została wyliczona następująco: dochód netto skarżącego 3.791,74 zł minus alimenty płacone na rzecz małoletniej córki A. B. w kwocie 1.600,00 zł miesięcznie na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego V Wydział Rodzinny i Nieletnich w [...] z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt V RC 938/10. Z treści jasno brzmiącego przepisu art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że przy ustalaniu odpłatności rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej w składzie rodziny uwzględnia się to dziecko, a także dzieci przebywające w domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej i całodobowej placówce opiekuńczo - wychowawczej, jeżeli rodzice ponoszą odpłatność za ich pobyt. W związku z powyższym w składzie rodziny skarżącego uwzględniono syna W. B., przebywającego w [...] Zespole Placówek Opiekuńczo – Wychowawczych na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich - sygn. akt VI Nsm 789/09 z dnia 22 grudnia 2009 r. O ile więc na podstawie ustalenia warunków bytowych poprzez wywiad rodzinny oraz pisemne oświadczenie strony stwierdzono, iż prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, to z uwagi na wyraźne brzmienie przepisu art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, odnoszącego się konkretnie tylko do sytuacji ustalenia kryterium dochodowego na potrzeby naliczenia odpłatności za pobyt dziecka w domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej i całodobowej placówce opiekuńczo – wychowawczej, brakuje jakichkolwiek możliwości interpretacyjnych w zakresie odmiennego rozumienia tej regulacji. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, iż w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją udzielania pomocy ze środków pomocy społecznej skarżącemu, a jedynie koniecznością wyliczenia kosztów obciążających rodzica, który nie chcąc wychowywać swojego dziecka, godzi się na ponoszenie tych kosztów przez Skarb Państwa, jako że w tym przypadku to instytucje państwowe w całości przejęły pieczę nad wychowaniem tego dziecka. Z tego względu żadnego uzasadnienia nie mają zarzuty skarżącego odwołujące się do konstrukcji prawnych kreowanych przez ustawę o pomocy społecznej w odniesieniu do beneficjentów sensu stricto takiej pomocy, w tym także pojęcia osoby samotnie gospodarującej. Wysokość kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 1 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz uchwały Rady Miasta wiąże organy w postępowaniu o udzielenie zwolnienia z opłaty. Podobnie wskazania wymaga, że ustalając wysokość pozostałej do uiszczenia opłaty organy obligowane były wyliczyć ją w sposób przewidziany prawem tj. z uwzględnieniem obowiązującej w danym roku wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, o jakim mowa w art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej. Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł, jak w sentencji.