II SA/Bd 1136/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA: Małgorzata Włodarska Protokolant: Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Rafała W. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [..] 2005r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2005r. Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. stwierdzono u Rafała W. 1) dekompensację adaptacyjną osobnika zaburzonego osobowościowo, 2) nadciśnienie tętnicze chwiejne, 3) podmiotowy zespół pourazowy, 4) przebyte wykręcenie stawu skokowego prawego, 5) początkowe zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, 6) tatuaż ramienia prawego, 7) bliznę pooparzeniową okolicy łopatki prawej. W oparciu o rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004r. (Dz. U. nr 133, poz. 1422) i załącznik nr 2 do tegoż rozporządzenia nadano skarżącemu kategorie zdrowia Z uznając iż jest on zdolny do zawodowej służby wojskowej. W oparciu o rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 31 marca 2003r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567) uznano że schorzenie wymienione w punkcie 4 rozpoznania pozostaje w związku ze służbą wojskową. Rafał W. przez swego pełnomocnika złożył odwołanie od powyższego orzeczenia w części dotyczącej rozpoznania w pkt 1 i 2 schorzeń skarżącego oraz ustaleń, że służba wojskowa skarżącego nie miała wpływu na powstanie schorzeń wymienionych w pkt 1 i 2 orzeczenia, tj. dekompensacji adaptacyjnej osobnika zaburzonego osobowościowo i nadciśnienia tętniczego chwiejnego. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2005r. na podstawie art. 138 oraz rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004r. Dz. U. Nr 133, poz. 1422 i ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych art. 5 ust. 6 (Dz. U. Nr 179, poz. 1750) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości § 3 ust. 4 – (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) uchyliła powyższe orzeczenie uznając, że schorzenie wymienione w pkt 2 pozostaje w związku ze służbą wojskową a w pozostałej części utrzymała je w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że RWKL po dokładnym przeanalizowaniu całości dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej w tym m.in. opinii służbowej i odpisu przebiegu służby wojskowej uważa, że istnieje podstawa do uznania, że nadciśnienie tętnicze chwiejne jest schorzeniem pozostającym w związku przyczynowym ze służbą wojskową. Biorąc pod uwagę sześcioletni okres pełnienia służby przez orzekanego oraz przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003r. (Dz. U. Nr 62 z dnia 14 kwietnia 2003r.) RWKL uważa, że można przychylić się do żądań orzekanego i uznać, że służba wojskowa przyczyniła się do powstania u niego nadciśnienia tętniczego chwiejnego. Zdaniem organu, dekompensacja adaptacyjna, jaką stwierdzono u badanego powstała w wyniku istniejących zaburzeń osobowości, które maja charakter wewnątrzustrojowy i służba wojskowa nie miała wpływu na ujawnienie się lub powstanie tego zaburzenia. Wskazano także, że schorzenie wymienione w pkt 2 rozpoznania – nadciśnienie tętnicze chwiejne – zostało ustalone na podstawie przeprowadzonej konsultacji przez Kierownika Klinicznego Oddziału Kardiologicznego [...] oraz badań dodatkowych. W badaniu echo serca nie stwierdzono opisywanego wcześniej "wpuklania" czy wypadania płatka zastawki mitralnej. Cały obraz echo jest w granicach normy. Biorąc pod uwagę badanie dna oczu wykonane podczas czynności komisyjnych w TWKL w dniu [...] 2005r., gdzie nie stwierdzono żadnych cech angiopatii nadciśnieniowej naczyń siatkówki, oraz wynik obecnego badania kardiologicznego, RWKL uważa, że istnieje w tym przypadku podstawa do rozpoznania co najwyżej nadciśnienia tętniczego chwiejnego (z przedstawionej dokumentacji z leczenia nie wynika, aby badany przyjmował leki hipotensyjne, a podczas czynności komisyjnych w TWKL w dniu 5 kwietnia 2005r. specjalista kardiologii nie rozpoznawał nadciśnienia tętniczego). Powyższe rozpoznanie skutkuje zastosowaniem § 39 p.l. i zgodnie z Zał. Nr 2 do Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2005r. (Dz. U. Nr 133, poz. 1422) czyni badanego zdolnym do zawodowej służby wojskowej – kat. "Z". Na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Rafał W. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak oceny całokształtu materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do istotnych braków uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, polegających w szczególności na nieodniesieniu się organu odwoławczego do istotnych dowodów tzn. kart informacyjnych leczenia psychiatrycznego skarżącego w Oddziałach Psychiatrycznych w L. i w W., karty informacyjne leczenia skarżącego się u specjalisty psychiatry Lek. med. Dr Jarosława B. jak również brak uzasadnienia nieuwzlędnienia wniosku zawartego w odwołaniu pełnomocnika o stwierdzenie u skarżącego zaburzeń stresowych pourazowych, 2) naruszenie przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób (...) (Dz. U. 2003, nr 62, poz. 567) poprzez pominięcie w procesie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej protokołu powypadkowego sporządzonego po wypadku komunikacyjnym skarżącego w grudniu 2004r. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. M.in. wskazano, że podnoszona w odwołaniu kwestia rozpoznania, stopnia nasilenia i kwalifikacji orzeczniczej rozpoznanego nadciśnienia tętniczego nie znajduje uzasadnienia medycznego, gdyż stopień jego nasilenia zależy od zmian narządowych lub ich braku, a nie obserwowanych w poszczególnych pomiarach wartości ciśnienia lub stosowanych leków. Natomiast wspomniany w skardze protokół powypadkowy i cytowane rozporządzenie nie dotyczą postępowania przed wojskową komisję lekarską. Protokół taki może być uwzględniony przez wojskową komisje lekarską dopiero, gdy wypadek, o którym jest mowa w protokóle powypadkowym, zostanie uznany przez właściwego Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego za związany przyczynowo ze służbą wojskową, zaś orzekany nie przedłożył w komisji odnośnej kwalifikacji prawnej wypadku. Rozpoznane u skarżącego schorzenia i ich kwalifikacja w stosunku do żołnierza pełniącego zawodową służbę wojskową – grupa II (kolumna 5 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej ...) uzasadnia do zaliczenia go do kategorii zdrowia "Z" – zdolny do zawodowej służby wojskowej. Związek schorzeń ze służba wojskową został określony przez RWKL zgodnie z charakterem schorzeń, warunkiem i właściwościami pełnionej służby opisywanymi w dokumentacji służbowej oraz z przepisami obowiązującymi w tym względzie – rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003r. Dz. U. Nr 62, poz. 567. W związku z powyższym RWKL nie widzi podstaw do zmiany swojego stanowiska zawartego w zaskarżonym orzeczeniu i podtrzymuje je nadal. Wojewódzki sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i należało ja uwzględnić. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na skądinąd oczywisty fakt, że zarówno Rejonowe jak i Terenowe Wojskowe komisje Lekarskie, działające na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz ich siedzib, zasięgu działania i właściwości, są, w rozumieniu tych przepisów oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, organami administracji państwowej. W konsekwencji oznacza to m.in. że orzeczenia tych komisji o zdolności do czynnej służby wojskowej są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 kpa. Oznacza to także, że w zakresie nienormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w tym m.in., art. 80 kpa (stanowiący, że organ administracji podatkowej ocenia na podstawie – co trzeba tu wyraźnie zaakcentować – całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona), art. 7 kpa ( stanowiący m.in. że w toku postępowania organy administracji podatkowej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy) i związany z art. 7 ust. 77 § 1 kpa (stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy) a także art. 107 kpa (określający składniki decyzji). Zgodnie z treścią § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając na uwadze powyższe i odnosząc się bezpośrednio do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska niestety nie odniosła się w sposób wyczerpujący do wskazanych w odwołaniu dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy, tj. dokumentacji dotyczącej leczenia się skarżącego w Oddziale Psychiatrycznym Szpitala w L. i we W. znajdujących się w aktach sprawy. Organ w żaden sposób nie odniósł się także do dokumentacji dotyczącej leczenia skarżącego się u specjalisty psychiatry Lek. med. Dr Jarosława B. Brak odniesienia do wyżej wskazanej dokumentacji i brak jej szczegółowej analizy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi Sąd do wniosku, że organ w sposób oczywisty naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, która oznacza ocenę każdego dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle. Wiąże się więc to także z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają, bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności. Organ odwoławczy nie odnosząc się do wyżej wymienionych dowodów, a w konsekwencji nieoceniając ich mocy dowodowej, nie był w stanie rzetelnie i w sposób wyczerpujący rozważyć całokształtu materiału dowodowego w sprawie, dopuszczając się tym samym obrazy wskazanych powyżej i przytoczonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności należy zauważyć, że uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w zakresie dotyczącym problemów psychicznych skarżącego ogranicza się bowiem tylko do lakonicznego stwierdzenia, że stwierdzona u badanego dekompensacja adaptacyjna powstała w wyniku istniejących zaburzeń osobowości mających charakter wewnątrzustrojowy i służba wojskowa nie miała na nią wpływu. Uzasadnienie takiej treści nie spełnia wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa. Komisja bowiem nie wyjaśniła przesłanek jakimi się kierowała oddalając wniosek dotyczący stwierdzenia u skarżącego schorzenia w postaci zaburzeń stresowych pourazowych. Rzeczą organu było wskazanie jakie konkretne objawy i okoliczności wskazują na istnienie u skarżącego dekompensacji adaptacyjnej, jak również, jakie okoliczności, badania wykluczają istnienie u badanego zaburzeń stresowych pourazowych. Zgodnie też z art. 11 kpa organ administracji musi wyjaśnić stronie zasadność przesłanek jakimi się kierował przy załatwieniu sprawy. Jest to niezbędne także dlatego aby umożliwić Sądowi skontrolowanie toku rozumowania organu. Nie wystarczy więc – jak to uczyniono w zaskarżonym orzeczeniu wymienienie rodzaju przeprowadzonych badań i stwierdzonych jednostek chorobowych, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z 18 sierpnia 1980r. w sprawie III SA 879/80 wskazał, że orzeczenie wojskowej Komisji Lekarskiej nie może mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni, lecz stosownie do art. 107 §3 kpa musi zawierać uzasadnienia faktyczne, tj. musi wskazywać jakie okoliczności faktyczne zadecydowały o kwalifikacji stanu zdrowia badanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podziela powyższe stanowisko. Brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jego lakoniczność , brak szczegółowego odniesienia do całokształtu materiału dowodowego i brak wypełnienia dyspozycji art. 107 § 3 kpa uniemożliwiają Sądowi merytoryczna kontrolę zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wobec lakonicznego i niespełniającego podstawowych wymogów określonych w przepisach uzasadnienia orzeczenia, w części odnoszącej się do zaburzeń psychicznych skarżącego oraz wskazanych braków w materiale dowodowym sprawy, przedmiotowe orzeczenie nie mogło się ostać i dlatego w oparciu o art. 145 § 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało zaskarżone orzeczenie uchylić (pkt 1 wyroku). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy. Prowadząc ponownie postępowanie organ stosownie do art. 75 § 1 i 77§1 kpa jako dowód dopuści wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, zbierając w sposób wyczerpujący cały dostępny materiał dowodowy, rozpatrzy wszystkie dowody i sporządzi – wyczerpując dyrektywy art. 107 kpa – uzasadnienie odnosząc się do każdego w nim dowodu.