II SA/Bd 1138/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-01-15
Skład orzekający: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski, Sędzia WSA Wojciech Jarzembski, Sędzia WSA Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, oparte na pozytywnym wyniku badania moczu na obecność substancji psychoaktywnych, może zostać utrzymane w mocy, jeśli skarżący kwestionuje prawidłowość procedury pobrania i analizy próbki, a późniejsze badania wykonane na jego koszt dały wynik negatywny?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie, stwierdzając, że organy administracji nie wykonały należycie zaleceń sądu z poprzedniego postępowania. Organy nie poczyniły ustaleń, czy w laboratorium mogło dojść do pomylenia pobranego materiału do analizy, mimo podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących procedury pobrania próbki. Samo istnienie procedury nie wyklucza jej nieprzestrzegania w konkretnym przypadku, a brak należytego postępowania dowodowego w tym zakresie skutkuje dowolnym ustaleniem stanu faktycznego.Stan faktyczny
Skarżący J. L. został uznany za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z powodu pozytywnego wyniku badania moczu na obecność opiatów. Skarżący kwestionował prawidłowość procedury pobrania i analizy próbki, wskazując na możliwość zamiany materiału oraz naruszenie przepisów dotyczących badań. Przedstawił również negatywne wyniki własnych, późniejszych badań. Po uchyleniu przez WSA pierwszego orzeczenia, organy ponownie wydały decyzję negatywną, opierając się na pierwotnym badaniu i informacjach od szpitala o stosowanych procedurach. Skarżący wniósł kolejną skargę, zarzucając organom niewykonanie zaleceń sądu i brak należytego wyjaśnienia wątpliwości co do procedury.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie, stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, i zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 40 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. L. na orzeczenie [...][...] Komisji[...]w [...] z dnia [...]września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie [...][...] Komisji [...] w[...]z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...][...] Komisji [...] w [...] na rzecz skarżącego kwotę 40 (czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Orzeczeniem z dnia [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (w skrócie "RWKL") utrzymała w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (w skrócie "TWKL") z dnia [...] uznające skarżącego J. L. za niezdolnego jako kandydata do zawodowej służby wojskowej.
Orzeczenie to zostało poprzedzone następującym postępowaniem:
W dniu 3 stycznia 2012 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] skierował skarżącego do [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] celem ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej kandydata do Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we [...].
Orzeczeniem [...] TWKL w [...], na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 4, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80, dalej jako "rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej") uznała skarżącego za niezdolnego do służby (kategoria zdrowia "N") wskutek rozpoznania w moczu badanego obecności substancji psychoaktywnych (opiatów), co zakwalifikowano do § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego RWKL w [...] orzeczeniem Nr [...] r. utrzymał w mocy orzeczenie TWKL z dnia [...] r. uzasadniając, że zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną przyjęte narkotyki oraz niektóre środki przeciwbólowe dające pozytywny wynik badania moczu na zawartość narkotyków eliminują się z organizmu w ciągu 7 dni i wykonanie po tym terminie takiego badania staje się bezprzedmiotowe. Komisja lekarska wydaje swoje orzeczenie na podstawie posiadanych wyników badań i nie jest jej rolą wyjaśnianie skąd niedozwolone substancje znalazły się w badanej próbce moczu. Organ odwoławczy biorąc pod uwagę powyższe nie znalazł podstaw do ponownego badania i uznał, że ustalenia dokonane przez organ l instancji były prawidłowe.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skardze na orzeczenie RWKL z dnia [...] r., J. L. zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego, na którego podstawie wydano decyzję oraz przeprowadzenie badań laboratoryjnych niezgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie (Dz. U. z 2003 r., Nr 116, poz. 1104). Badania zostały w opinii skarżącego przeprowadzone z naruszeniem § 7, 8 i 9 wymienionego rozporządzenia.
Skarżący podniósł, że próbki jako dowody w postępowaniu powinny być przez pewien czas przechowywane w laboratorium w celach dowodowych. Ich usunięcie spowodowało niemożność udowodnienia przez skarżącego swoich racji. Wskazał także, że podczas badania, które odbyło się 10 stycznia 2012 r. jedynie fiolki do poboru krwi były oznakowane, natomiast kubek do moczu musiał samodzielnie zakupić w aptece. Skarżący zaznaczył, że nie był obecny podczas znakowania kubka, w związku z tym nie ma pewności czy jego materiał został odpowiednio zabezpieczony. Tego samego dnia oprócz skarżącego na badania stawiło się około 10 innych osób, istnieje więc jego zdaniem duże prawdopodobieństwo omyłkowej zamiany materiału. Z uzyskanych przez skarżącego informacji wynika, że materiał (mocz i krew) nie jest przechowywany, co uniemożliwiło ponowne jego zbadanie i udowodnienie, iż wynik z dnia 10 stycznia 2012 r. jest nieprawidłowy. Zdaniem skarżącego laboratorium powinno zbadać materiał metodą chromatografii gazowej. Podczas wykonywania badania innymi metodami mogą zachodzić liczne interferencje mające wpływ na jakość badania oraz na jego rezultat. W jego przypadku nie wykonano takiego badania, a tym samym niesłusznie przypisano mu kategorię zdrowia N.
Ponadto, skarżący przedstawił wyniki (ujemne) powtórnych badań toksykologicznych na obecność substancji psychoaktywnych, którym poddał się dwukrotnie we własnym zakresie w dniach 24 oraz 27 stycznia 2012 r.
W odpowiedzi na skargę RWKL wniosła o jej oddalenie.
Uzupełniając swoje stanowisko organ podniósł, że zarzut skarżącego, jakoby badania laboratoryjne, którym został poddany były niezgodne z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie jest chybiony, gdyż przepisy tego rozporządzenia wynikają z art.127 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) i nie obowiązują w czasie badań moczu na obecność narkotyków wykonywanych w innych przypadkach niż wynikające z cytowanego powyżej rozporządzenia. W laboratorium, które wykonuje badania zlecone przez TWKL w [...] obowiązują własne Standardowe Procedury Operacyjne (w tym wypadku procedura nr 37) i taka procedura została wdrożona w omawianym przypadku. Zgodnie z tymi wytycznymi nie może być mowy o omyłkowym oznaczeniu próbek moczu, ponieważ próbki są oznaczane przy pacjencie. Ponadto, stwierdzenie dodatniego testu na obecność narkotyków jest weryfikowane i potwierdzane w laboratorium Uniwersyteckiego Centrum [...] inną metodą niż pierwsze badanie (metoda chromatografii gazowej). Organ nadmienił, że jest w posiadaniu wyniku badania moczu, w którym tzw. wartość odcięcia dla stosowanego testu do wykrywania opiatów wynosiła u skarżącego 604 ug/l (przy wartościach: ujemny <300 ug/l). Ponadto w posiadaniu organu znajduje się również oświadczenie, w którym skarżący stwierdził, że w ciągu ostatnich 7 dni nie przyjmował leków, które sprzedawane na receptę bądź też bez recepty mogłyby dawać dodatni wynik badania moczu na obecność narkotyków. Z wyżej wymienionych względów organ odwoławczy stanął na stanowisku, że wysuwane zarzuty są niesłuszne i nie mają uzasadnienia w świetle uwarunkowań prawnych oraz stanu faktycznego.
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r. (sygn. akt II SA/Bd 428/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił orzeczenie RWKL z dnia [...] r. oraz poprzedzające je orzeczenie TWKL w [...] r.
Sąd wskazał, że powodem, dla którego uznano skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej było rozpoznanie zawarte w § 72 pkt 3 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej - tj. używanie substancji psychoaktywnych.
Zdaniem Sądu organ nie wyjaśnił w dostateczny sposób, dlaczego odmówił wiary stanowisku skarżącego, że mogło dojść do zamiany materiału pobranego do analizy w laboratorium. Skarżący bowiem zwrócił uwagę, że nie był obecny podczas znakowania pojemnika do badania moczu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wcześniej w 2011 r. był zdolny do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego (orzeczenie z dnia [...] Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] oraz uznany został na podstawie orzeczenia Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej z dnia [...] za zdolnego do służby na okręcie w specjalnościach morskich grup I, II, II, IV/A. Organ orzeczenie o niezdolności do zawodowej służby wojskowej oparł na sprawozdaniu z badań laboratoryjnych wykonanych w dniu 11 stycznia 2012 r. w Centralnym Laboratorium [...] wykonanego na zlecenie Szpitala Specjalistycznego im. [...], w którym potwierdzono dodatni wynik na opiaty w moczu. Do skargi skarżący dołączył kolejne badania, które wykonał płatnie w tym samym Laboratorium w dniu 24 i 27 stycznia 2012 r., w których stwierdzono ujemny wynik opiatów.
Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena postępowania administracyjnego budzi uzasadnione zastrzeżenia. Organ winien dokonać analizy twierdzeń stron i ocenić, czy oświadczenia skarżącego mają oparcie w materiale dowodowym. Organ powinien przywołać określone dokumenty i wypowiedzieć się, czy dokumentom tym daje wiarę oraz wyjaśnić, którym dokumentom nie dał wiary lub odmówił mocy dowodowej i dlaczego. Tylko w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny można rozważać, czy prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.
Powszechnie wiadomym jest, że zdarzają się sytuacje, w których dochodzi do zamiany, pomylenia materiałów pobranych do badań. Skarżący oświadczył, że nie był obecny przy oznakowaniu materiału pobranego do badania. Argumentacja zatem zawarta w odpowiedzi na skargę, że materiał do analizy oznaczany jest w obecności osoby badanej jest jedynie zaprzeczeniem twierdzeń skarżącego, nie popartym żadnymi dowodami. Organ nie poczynił ustaleń w laboratorium czy mogło dojść do pomylenia pobranego materiału do analizy. Konieczne byłoby również zapytanie laboratorium, czy w praktyce tej instytucji zdarzyły się nieprawidłowości związane z błędnym wykonaniem badań.
W dniu rozprawy skarżący złożył odręcznie zapisane na odpisie wyników badań z dnia 11 stycznia 2012 r. oświadczenie diagnosty laboratoryjnego dr A. M. o metodzie zastosowanej przy wykonywaniu badań. Organy w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń, aby zasięgnąć opinii laboratorium na temat wiarygodności dokonanej analizy.
W związku z powyższym w ocenie Sądu organy dowolnie dokonały ustalenia stanu faktycznego sprawy z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Sąd wskazał, że wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, zajmując stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji, powinna w sytuacji braku stanowiska z laboratorium przeprowadzić ponowne badanie analizy moczu na zawartość opiatów, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Organ winien odnieść się również do oświadczenia diagnosty laboratoryjnego dr A. M. o metodzie zastosowanej przy wykonywaniu badań, które zostało dostarczone w dniu rozprawy.
W wyniku ponownego postępowania TKWL w [...] orzeczeniem z dnia [...], rozpoznając "incydentalne użycie substancji psychoaktywnych" (§ 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej) uznała skarżącego J. L. za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.
Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na wyniku badania na obecność narkotyków z dnia 10 stycznia 2012 r., co zdaniem organu nie kłóci się z późniejszymi ustaleniami.
Wyniki badań przeprowadzone przez skarżącego nie są bowiem kwestionowane przez organ, ich wykonanie w okresie późniejszym nie zmienia kwalifikacji orzeczniczej. Kwestionowane przez skarżącego procedury i sposób wykonania badań nie znajdują potwierdzenia w pisemnej informacji uzyskanej ze Szpitala Specjalistycznego im. [...]. Laboratorium wykonujące badania posiada Laboratoryjną Standardową Procedurę Operacyjną "Badanie moczu na obecność narkotyków" oraz załącznik dotyczący postępowania z próbką dodatnią, która obowiązuje w Centrum Diagnostyki Laboratoryjnej. Materiał, zgodnie z procedurą "Transportu materiału do badań" jest przekazywany do Uniwersyteckiego Centrum[...]. Szpital Specjalistyczny im. [...] poinformował, że dotychczas nie zanotowano błędu przedlaboratoryjnego polegającego na pomyłkowym oznaczeniu próbki. Sposób identyfikacji próbek ogranicza możliwość popełnienia błędu.
W odwołaniu skarżący ponownie powołując się na negatywne wyniki badań z 24 i 27 stycznia 2012 r. zarzucił, że organ nie wyjaśnił dlaczego i w oparciu o jaką podstawę prawną stwierdza, że te badania nie zmieniają kwalifikacji orzeczniczej opartej na wcześniejszym badaniu. Podkreślił, że sam fakt posiadania przez Szpital procedur nie oznacza, że zostały one zastosowane w jego przypadku. Zarzucił, że organ ograniczył swoje ustalenia do pozyskania informacji ze Szpitala Specjalistycznego, nie wyjaśniło natomiast, co się stało z materiałem po przekazaniu go do Uniwersyteckiego Centrum[...]. TKWL nie poczyniła także żadnych ustaleń odnośnie wiarygodności dokonanej analizy – nie wzięło pod uwagę przedłożonego przez skarżącego oświadczenia diagnosty A. M., z którego wynika, że badanie przeprowadzono metodą inną niż metoda chromatografii gazowej.
Wskazanym na wstępie orzeczeniem z dnia [...] RWKL w [...] utrzymała w mocy orzeczenie TWKL w [...] z dnia [...]r.
Organ odwoławczy wskazał, że w styczniu 2012 r. w badaniu moczu skarżącego na obecność narkotyków stwierdzono pozytywny wynik dla opiatów. W dniu 11 stycznia 2012 r. próbkę moczu przesłano do Centralnego Laboratorium [...] celem potwierdzenia. Wartość odcięcia dla stosowanego testu do wykrywania opiatów wynosi 300 ug/l. W badanej próbce stwierdzono natomiast wartość 604 ug/l. Schorzenie to zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej zakwalifikowano do § 72 pkt 3 – co skutkuje kategorią zdrowia "N" - niezdolny do służby wojskowej.
Stosując się do wskazań Sądu akta sprawy zostały uzupełnione o informację ze Szpitala [...] z Centrum Diagnostyki [...] (pismo z dnia 19 lipca 2012 r.). W piśmie tym wyjaśniono, że dotychczas nie zanotowano błędu przedlaboratoryjnego polegającego na pomyłkowym oznaczeniu próbki, ponieważ laboratorium posiada system identyfikacji próbek przy użyciu kodów paskowych, które nalepia się na próbkę moczu bezpośrednio po przyjęciu materiału. Jest to zgodne ze Standardową Procedurą Operacyjną (oryginał wydania 1, Nr L37; dokumenty powiązane: Rozp. MZiOS z dnia 23 czerwca 2006 r. w sprawie jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych, Polską Normą PN-EN ISO 15189 i Normą ISO 9001:2000), gdzie jest mowa o tym, że dostarczony przez pacjenta mocz jest identyfikowany przy pacjencie i od razu oklejany kodem paskowym. Nie może być zatem mowy o omyłkowej zamianie próbek moczu.
RWKL stwierdziło, że badanie na obecność narkotyków w moczu wykonywane przez laboratorium Szpitala Specjalistycznego jest testem immunochromatycznym, natomiast test potwierdzenia wykonany w Centralnym Laboratorium [...] został wykonany metodą immunoenzymatyczną, która jest metodą wysoce czułą i dającą możliwość oznaczenia substancji psychoaktywnej bezpośrednio w materiale biologicznym (tj. bez etapu wstępnej izolacji) oraz wymaga stosunkowo mało czasu na wykonanie oznaczenia.
RWKL wyjaśniło, że zgodnie z wiedzą medyczną przyjęte narkotyki i niektóre środki przeciwbólowe dające pozytywny wynik badania moczu na zawartość narkotyków eliminują się z organizmu w ciągu 7 dni i wykonanie po tym terminie badania staje się bezprzedmiotowe.
Z powyższych względów, nie mając pewności, że materiał biologiczny przekazany do badania pochodzi od orzekanego RWKL nie wzięła pod uwagę wyników badań moczu wykonanych 24 stycznia 2012 r. i 27 stycznia 2012 r., oparła się natomiast na wyniku badania moczu z dnia 11 stycznia 2012 r.
W skardze do sądu administracyjnego J. L. wniósł o uchylenie orzeczeń organów obu instancji, zarzucając, że RWKL nie wykonała zaleceń zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2012 r. Organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w celu zweryfikowania, czy skarżący był obecny przy znakowaniu pojemnika do badania moczu. Zdaniem skarżącego odpowiedź ze Szpitala [...] wskazująca, że dotychczas nie zanotowano błędu przedlaboratoryjnego jest bardzo ogólna – nie wskazuje, czy były jakieś skargi na nienależyte wykonanie badań moczu, na niezastosowanie procedur przy tego typu badaniach oraz nie wskazuje, czy toczą się jakieś postępowania przeciw Szpitalowi albo personelowi medycznemu w tym przedmiocie.
Skarżący zarzucił ponadto, że organ nie badał, co się stało z jego próbką moczu po przekazaniu jej do Centralnego Laboratorium [...], nie badał jakie tam są procedury i czy zostały one zastosowane w przypadku badania skarżącego.
Zbadanie powyższych okoliczności zdaniem skarżącego wymaga przesłuchania świadków.
Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z rozporządzeniem mocz do badania powinien być pobrany do dwóch pojemników, a w jego przypadku został pobrany tyko do jednego.
Ponadto zgodnie z przesłaną procedurą obowiązującą w Szpitalu Specjalistycznym w przypadku wyniku dodatniego mocz przelewa się do dwóch próbek moczowych próżniowych, okleja się barkodami pacjenta, a następnie jedną z próbek wstawia się do lodówki na korytarzu do wysyłki, do oznaczonego statywu. Drugą próbkę wstawia się do zamrażalnika na preparatyce i przechowuje się jeden miesiąc. Skarżący podniósł, że nie wyjaśniono, kto znakował te próbki, kto miał do nich dostęp, jak jest zabezpieczana lodówka na korytarzu. Skarżący wskazał także na potrzebę uzyskania protokołu zniszczenia próbki z zamrażalnika po miesiącu przechowywania, a także informacji dlaczego w procedurach szpitala ustalono jedynie miesięczny okres przechowywania, co uniemożliwia mu obronę – tj. ustalenie, czy próbka pochodzi od niego.
Tym samym organ nie wyjaśnił w dostateczny sposób, z jakich powodów odmówił wiary temu, że próbka moczu z wynikiem dodatnim na narkotyki pochodzi od skarżącego.
Skarżący zarzucił także, że organ nie poparł swoich twierdzeń odnośnie 7 – dniowego terminu eliminacji z organizmu środków psychoaktywnych ani wskazaniem na literaturę, ani opinią biegłego specjalisty diagnosty laboratoryjnego. Nie został ponadto powołany biegły celem zweryfikowania prawidłowości metody stosowanej przez Szpital przy badaniu skarżącego, w szczególności odnośnie oceny, czy badanie przeprowadzono inną metodą niż metoda chromotografii gazowej.
Skarżący wniósł ponadto, aby po uchyleniu zaskarżonych orzeczeń sprawę przekazać TWKL spoza[...], wobec istniejących wątpliwości co do bezstronności TKWL w [...], która ponownie rozpatrując sprawę orzekała prawie w tym samym składzie co przed wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska skarżącego.
Mając na uwadze, że w sprawie wypowiadał się już sąd administracyjny (ww. wyrok z dnia z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 428/12) należy przede wszystkim podkreślić, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270; ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ponownie rozstrzygając sprawę zarówno [...] Wojskowa Komisja Lekarska jak też [...] Wojskowa Komisja Lekarska były związane zawartymi w wyroku z 20 czerwca 2012 r. wskazaniami Sądu odnośnie sposobu prowadzenia postępowania.
Wskazania te w powtórzonym postępowaniu zostały zrealizowane przez organy jedynie częściowo. W aktach sprawy znalazła się informacja odnośnie procedur stosowanych w laboratorium przy badaniach moczu oraz informacja o stosowanych metodach badania moczu, jednakże wbrew wskazaniom zawartym w ww. wyroku organ nadal nie poczynił ustaleń, czy w laboratorium mogło dojść do pomylenia pobranego materiału do analizy. W tym względzie należy zgodzić się ze skarżącym, że samo istnienie procedury nie wyklucza możliwości, że w danym wypadku postanowienia tej procedury nie były przestrzegane. W sytuacji zatem kiedy w postępowaniu są podnoszone konkretne zarzuty – że wbrew procedurze nie doszło do oznaczenia pobranej próbki moczu w obecności skarżącego – konieczne jest zbadanie tej konkretnej okoliczności poprzez przeprowadzenie stosownych dowodów, którymi mogą być przesłuchanie osoby pobierającej próbkę ewentualnie dokumenty sporządzane przy pobraniu próbki, zawierające stosowne adnotacje o oznakowaniu próbki w obecności badanego. Brak przeprowadzenia takiego postępowania dowodowego powoduje, że nadal pozostaje aktualna ocena, iż organy dowolnie dokonały ustalenia stanu faktycznego sprawy z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zakwestionowanie prawidłowości badania przeprowadzonego w dniu 10 stycznia 2012 r. uniemożliwia stwierdzenie – tak jak czynią to organy, iż skarżący "incydentalnie używał innych substancji psychoaktywnych", o czym mowa w § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej – z kolei skutkowałoby koniecznością uznania skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.
Niezasadne są natomiast zarzuty skarżącego odwołujące się do treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie (Dz. U. z 2003 r., Nr 116, poz. 1104). Słusznie w tym względzie wskazuje organ, iż rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 127 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw zdrowia, kierując się skutkami oddziaływania na organizm kierowcy środków działających podobnie do alkoholu, określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz tych środków;
2) warunki i sposób przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie.
Procedura przewidziana w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003 r. dotyczy zatem badania kierowców i tym samym nie jest wiążąca w postępowaniu dotyczącym ustalania zdolności do służby wojskowej. W konsekwencji stosowanie odmiennej procedury badania kandydatów do zawodowej służby wojskowej nie może być uznane za naruszenie przepisów ww. rozporządzenia z dnia 11 czerwca 2003 r. Nie zwalnia to organów (wojskowych komisji lekarskich) z takiego prowadzenia postępowania, które spełnia standardy określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym odnośnie przeprowadzania postępowania dowodowego z zachowaniem swobodnej – a nie dowolnej – oceny dowodów.
Nie jest także możliwe uwzględnienie stanowiska skarżącego odnośnie przekazania sprawy innej terenowej komisji lekarskiej. Sam udział w składzie komisji tych samych osób, które orzekały poprzednio w tej samej instancji w świetle art. 25 i art. 24 Kpa nie jest przyczyną wyłączenia ani organu, ani jego pracowników, co mogłoby skutkować rozważeniem przekazania sprawy innemu organowi, stosownie do art. 26 Kpa.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
W ponownym postępowaniu organ powinien, stosownie do powyższych wskazań Sądu, uzupełnić postępowanie dowodowe odnośnie prawidłowości badania przeprowadzonego w dniu 10 stycznia 2012 r., a w braku możliwości weryfikacji tegoż badania – oprzeć swoje rozstrzygnięcie o aktualne badania skarżącego.
Wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 2 wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło