II SA/Bd 1142/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Walerii D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę 48 złotych (czterdzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania Walerii D. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] 2004 r. o odmowie skierowania zainteresowanej do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku, na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przytoczono treść przepisu art. 54 ust. 1 powołanej ustawy i stwierdzono, że materiał dowodowy zgromadzony w odniesieniu do charakteru opieki, jakiej wymaga Waleria D. jest jednoznaczny. Według organu odwoławczego sporządzone dokumenty w postaci opinii dotyczącej sprawności psychofizycznej zainteresowanej oraz zaświadczenie lekarskie wykazują, że Waleria D. z uwagi na stan zdrowia nie wymaga całodobowej opieki stale lub okresowo. Według pracownika socjalnego, strona ma możliwość pozostania w środowisku, ponieważ córka zapewnia jej opiekę i mieszkanie. Gmina jest w stanie zapewnić jej usługi opiekuńcze, ale obecnie nie są one konieczne. Z tych względów orzeczono jak w sentencji. Na powyższą decyzję Waleria D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze przedstawiając różne szczegóły ze swojego życia podała, że utraciła cały dorobek w tym własny dom i od 10 lat "tuła się po schroniskach, ludzkich kątach". Podała też, że jej pobyt w domu opieki jest konieczny z uwagi na jej zły stan zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że wydana została z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zastosowanie miał przepis art. 54 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) stanowiący, iż osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Kierując się treścią tego przepisu organy orzekające w sprawie powinny w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy dotyczący stanu zdrowia skarżącej, aby można było ustalić, czy wymaga ona całodobowej opieki i czy może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Tymczasem za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 2004 r., którego nie można zaakceptować bez zastrzeżeń. Brak bowiem danych w aktach sprawy, co było podstawą do stwierdzenia przez lekarza (specjalistę pediatrii), że Waleria D. będąc osobą przewlekle chorą – nie wymaga całodobowej opieki. Niewątpliwie, aby takie zaświadczenie lekarskie mogło być miarodajne przy orzekaniu, powinno być poprzedzone wywiadem lekarskim i zapoznaniem się przez lekarza z dokumentacją lekarską dotyczącą leczenia skarżącej. Z akt nie wynika, aby w sprawie uwzględniona była w szczególności dokumentacja związana z inwalidztwem skarżącej. W tym miejscu zaznaczyć należy, że Waleria D. wraz z odwołaniem złożyła orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] 2001 r., w którym stwierdzono co do niej znaczny i trwały stopień niepełnosprawności. Wskazano przy tym, iż Waleria D. wymaga stałej pomocy osoby drugiej w związku z ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. Trudno przyjąć, aby po upływie trzech lat stan zdrowia i sprawności skarżącej, mającej 82 lata poprawił się. Z tego chociażby względu budzą też wątpliwości lakoniczne stwierdzenia w opinii pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej, iż skarżąca może samodzielnie zaspokajać niezbędne potrzeby życiowe. Poza tym trzeba dodać, że Waleria D. do skargi skierowanej do Sądu dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 2004 r., zgodnie z którym jest inwalidką I grupy ze znaczną niepełnosprawnością, nie może egzystować samodzielnie, wymaga stałej opieki i nadzoru medycznego. Wprawdzie Sąd przy orzekaniu uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania przez organ odwoławczy, to jednak przedstawiony przez skarżącą dokument wskazuje na pewne niedostatki postępowania dowodowego przed organami obu instancji. Zauważyć bowiem trzeba, że organy te powinny poinformować skarżącą o możliwości złożenia dokumentacji dotyczącej jej stanu zdrowia i wskazania miejsc, gdzie była leczona ambulatoryjnie lub szpitalnie. Uwagę trzeba zwrócić również na dokument sporządzony przez pracownika socjalnego, w którym zawarte zostały niepełne i niejasne zapisy co do warunków mieszkaniowych skarżącej. Z jednej strony w ankiecie wpisano, że zajmowane przez skarżącą i jej córkę Bogusławę B. mieszkanie jest jednoizbowe, a z drugiej strony przy orzekaniu ustalono, że skarżąca ma do swojej dyspozycji dobrze umeblowany pokój. Kwestia ta pozostała nie wyjaśniona w postępowaniu przed organem drugiej instancji mimo, iż w odwołaniu skarżąca podniosła, że trudne jest zamieszkiwanie z córką w jednopokojowym lokalu. Powyższe uchybienia proceduralne sprawiły, że naruszone zostały podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 8, 9 i 10 § 1 kpa. Wbrew treści art. 77 § 1 organ pierwszej instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W konsekwencji nie zostały wyjaśnione okoliczności niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia. Tych nieprawidłowości nie dostrzegł i nie usunął organ drugiej instancji, który powinien uzupełniać materiał dowodowy, aby wyjaśnić dokładnie stan faktyczny sprawy. W szczególności wskazane było przesłuchanie strony na okoliczność stanu zdrowia i jej funkcjonowania w codziennym życiu oraz celem zweryfikowania jej twierdzenia zawartego w odwołaniu, iż "nie może mieszkać z córką". Ponadto zaznaczyć trzeba, że postępowanie wyjaśniające nie objęło istotnych okoliczności sprawy. Przedmiotem badania i rozważań organów obu instancji uczyniono to, że istnieje możliwość zapewnienia opieki, bądź usług opiekuńczych przez rodzinę oraz gminę. Zagadnienie to, w obecnym stanie prawnym, ma jednak znaczenie drugorzędne. Mianowicie w świetle wcześniej obowiązującego przepisu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej – kwestia niemożności zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę była zasadniczą przesłanką ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej, obok warunku, że wnioskodawca był osobą wymagającą całodobowej opieki. Aktualnie ten ostatni warunek również został zachowany, ale poza tym istotna stała się zasadniczo przesłanka polegająca na tym, że "wnioskodawca nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu". W dalszej dopiero kolejności należy badać kwestię możliwości zagwarantowania wnioskodawcy usług opiekuńczych. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą więc organu odwoławczego będzie podjęcie działań zgodnie z art. 136 kpa, bądź rozważenie zastosowania art. 138 § 2 kpa. Ze względów wyżej przedstawionych orzeczono, jak w sentencji, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).