II SA/Bd 1146/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant referent stażysta Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...], Wójt Gminy R. po rozpoznaniu wniosku J. Ł. orzekł o wymeldowaniu M. Ł. (dalej określana jako Skarżąca) z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] w miejscowości M., gm. R., woj. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że miejscem koncentracji spraw życiowych Skarżącej od maja 2015 r. nie jest dom w M., lecz mieszkanie znajdujące się w B. przy ul. K. Od grudnia 2015 r. lokal mieszkalny nr [...] w M. stanowi wyłączną własność Wnioskodawcy, a Skarżąca nie posiada do niego kluczy. Mimo że Skarżąca twierdzi, iż nie opuściła lokalu dobrowolnie, to istotne jest to, że nie podjęła żadnych skutecznych działań, aby tam powrócić. Samo istnienie konfliktu rodzinnego między Skarżącą a Wnioskodawcą nie może być dowodem na to, że lokal został opuszczony przez nią dobrowolnie. Wójt zwrócił przy tym uwagę, że z informacji uzyskanej z Komendy Powiatowej Policji w R. wynika, iż od 2015 r. nie przeprowadzono nigdy interwencji dotyczącej utrudnienia przebywania i dostępu Skarżącej do przedmiotowego lokalu. W ocenie organu, biorąc pod uwagę powyższe, spełniony został warunek stanowiący podstawę wymeldowania, a utrzymywanie istniejącego stanu faktycznego byłoby fikcją meldunkową sprzeczną z istotą ewidencji ludności. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wskazała, że w B. na ul K. jest zameldowana na okres czasowy i nie zamierza zostawać tam na stałe. Z lokalu w M. musiała się wyprowadzić z obawy o zagrożenie ze strony byłego męża dla jej życia i zdrowia. Skarżąca wskazała też, że próby dostania się przez nią do przedmiotowego lokalu uniemożliwia agresywny były mąż oraz że policja kilkukrotnie interweniowała. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż Skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w marcu 2015 r. i zamieszkała w B. przy ul. K. Tam też jest skoncentrowane centrum jej życiowych interesów, co przyznała sama Skarżąca. Z oświadczeń stron oraz zeznań świadków wynika, że małżeństwo Skarżącej i Wnioskodawcy zostało rozwiązane przez orzeczenie rozwodu. Następnie strony dokonały podziału majątku, na mocy którego Skarżąca nabyła na wyłączną własność wspomniany lokal mieszkalny położony w B., a Wnioskodawca został wyłącznym właścicielem nieruchomości położonej w M. oznaczonej nr [...]. Wojewoda dodał, że Skarżąca, wyprowadzając się z lokalu w M., zabrała z niego swoje rzeczy, nie ma do niego kluczy i nie ma dowodów na to, by od 2015 r. przebywała w tym lokalu w charakterze domownika. Z danych uzyskanych z Sądu Rejonowego w R. oraz od Komendanta Powiatowego Policji w R. wynika, że Skarżąca nie podejmowała prób przywrócenia posiadania przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Wojewody organ I instancji przeprowadził szczegółowo i wyczerpująco postępowania dowodowe i w oparciu o dokonaną analizę zebranego materiału dowodowego poczynił prawidłowe ustalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca zakwestionowała prawidłowość powyższej decyzji Wojewody. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm., dalej powoływanej w skrócie jako "u.e.l."), a w szczególności przepis art. 35 tej ustawy, zgodnie z którym, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika zatem, że o pobycie stałym w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności przesądzają z jednej strony fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, a z drugiej zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). W konsekwencji w sprawach o wymeldowanie wyjaśnieniu podlega kwestia zamieszkiwania danej osoby w danym miejscu (lokalu, nieruchomości), tj. ustalenie, czy dana osoba koncentruje pod wskazanym adresem swoje interesy życiowe, czy też opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, przy czym w takim wypadku należy także poddać ocenie charakter opuszczenia tegoż miejsca pobytu (lokalu) przez daną osobę. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyrok NSA w sprawie II OSK 851/09), a ocena w tym zakresie winna być dokonywana na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego należy rozumieć jako długotrwałe zerwanie wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności co do zasady decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się jednak też, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować też te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, to znaczy także wtedy, gdy choć deklaruje zamiar powrotu do lokalu, to jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest już możliwe. Jednocześnie zwraca się uwagę na to, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się także sytuację, gdy osoba w nim zameldowana choć została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, to jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (por. w tej materii wyroki NSA w sprawach II OSK 299/11, II OSK 1163/12, II OSK 2065/14, II OSK 1177/17, II OSK 2025/17, II OSK 3427/18, II OSK 3268/18). Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje bowiem zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie w sprawie III SA/Kr 126/18, LEX nr 2500964). W ocenie Sądu - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - należy podzielić stanowisko organów, że fakt opuszczenia przez Skarżącą przedmiotowego lokalu nosi znamiona trwałego i dobrowolnego. Zaznaczenia wymaga, że orzeczenie o wymeldowaniu Skarżącej nastąpiło po 7 latach od rzeczywistego opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu, co potwierdzili zarówno świadkowie, jak i sama Skarżąca. Skarżąca kwestionuje dobrowolność opuszczenia przedmiotowego lokalu, wskazując, że były mąż używał wobec niej przemocy fizycznej i psychicznej. Obawiając się o własne zdrowie i życie zmuszona była przenieść się do B., gdzie wspólnie z byłym mężem mieli mieszkanie przeznaczone na wynajem. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że niezależnie od okoliczności, w jakich doszło do opuszczenia lokalu, istotne dla oceny dobrowolności opuszczenia lokalu jest to, czy Skarżąca podjęła kroki na drodze prawnej, które miałyby na celu przywrócenie jej możliwości korzystania z lokalu mieszkalnego. Jak bowiem wyżej zaznaczono, na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuację, gdy osoba w nim zameldowana choć została przymuszona do opuszczenia tego lokalu, to jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie były prawnie skuteczne. Wskazać należy w związku z tym, że z ustaleń organu I instancji, nie podważonych przez Skarżącą, wynika, że nie poczyniła ona żadnych kroków prawnych służących przywróceniu posiadania. Dodać należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż Skarżąca nie posiada kluczy do przedmiotowego lokalu, ani nie dysponuje tytułem prawnym do niego. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu zwykłego księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz wyjaśnień Wnioskodawcy wynika bowiem, że na mocy umowy o podziale majątku z 17 grudnia 2015 r. jest on wyłącznym właścicielem przedmiotowego lokalu mieszkalnego, Skarżąca zaś na mocy tego aktu notarialnego uzyskała wyłączne prawo własności do zamieszkiwanego przez nią lokalu w B. przy ul. [...] . W istniejącym stanie rzeczy organy prawidłowo przyjęły zatem, że utrzymanie zameldowania Skarżącej w spornym lokalu prowadziłoby do tego, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym, bowiem Skarżąca od wielu lat nie przebywa w przedmiotowym lokalu, a co więcej, nie można tego stanu interpretować jako okoliczność tymczasową czy przejściową, gdyż w istocie w chwili orzekania przez organy nie ma realnych perspektyw na powrót Skarżącej do lokalu, a odmowa wymeldowania w tej sytuacji sankcjonowałaby fikcję meldunkową. Należy przy tym dodać, że jeżeli kiedykolwiek w przyszłości działania podejmowane przez Skarżącą doprowadzą np. do odzyskania tytułu prawnego do spornego lokalu lub umożliwią jej ponowne zamieszkanie w przedmiotowym lokalu z zamiarem pobytu stałego, to Skarżąca uzyska wtedy prawo do ponownego zameldowania w tym lokalu. Reasumując, organ rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Tak jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa, wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wyjaśnił również podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) podlegała oddaleniu. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.