II SA/Bd 1149/14

II SA/Bd 1149/14 POSTANOWNENIE Dnia 13 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. II SA/Bd 1149/14 UZASADNIENIE Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) F. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Ich dochód miesięczny stanowią świadczenia rentowe, które łącznie wynoszą [...] zł. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2, nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, budynku inwentarsko – składowego oraz samochodu osobowego - rok produkcji1994. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Z przedstawionych w oświadczeniu z dnia 4 listopada 2014 r. wyliczeń wynika, że wydatki ponoszone miesięcznie przez wnioskodawcę na utrzymanie domu wynoszą od [...] zł (wydatki obejmują remont oraz zakup opału). Skarżący podniósł, że za lata 2013-2014 nie otrzymał dopłat bezpośrednich, zaś z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego poniósł stratę. Według zeznań podatkowych PIT-37 syna skarżącego uzyskał on w latach 2012 – 2013 dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego wskazując, że nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Od powyższego postanowienia F. W. złożył sprzeciw wskazując na swoją trudną sytuację ekonomiczną i zdrowotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje to w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika, że jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W świetle przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, że nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Wnioskodawca nie podał okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki, tj. np. związane ze swym leczeniem, utrzymaniem czy prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Wskazano bowiem, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje wraz z pełnoletnim synem. Ich miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczeń rentowych wynosi łącznie [...] zł zaś miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą [...] zł (na podaną kwotę złożyły się wydatki związane z remontem oraz zakupem opału). Skarżący nie podał przy tym innych wydatków, jak np. zakup leków. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. W ocenie Sądu nie zaszły w sprawie okoliczności uzasadniające przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie, bowiem skarżący uzyskuje dochód oraz dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości gruntowej i mieszkalnej. Posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia z kosztów sądowych, skoro istnieje możliwość jego obciążenia (por. postanowienie NSA z 28.06.2005 r., sygn. akt II GZ 56/05). Skarżący, jak podano powyżej, posiada dom, nieruchomość rolną, budynek inwentarsko – składowy oraz samochód osobowy. Podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja nie występuje. Wnioskodawca posiada dochód i majątek, nie korzysta z pomocy społecznej. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, który również posiada źródło dochodu. Odnośnie konieczności ewentualnego zwrotu przez skarżącego dopłat do Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa wskazać należy, że powyższe twierdzenia skarżącego są gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami. Reasumując, przyznanie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, jest instytucją przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z 23.01.2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.