II SA/Bd 1151/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów wykonania zastępczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata J. K. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 1151/05 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Nr [...] Wójt Gminy D. odmówił skarżącemu R. L. umorzenia kosztów wykonania zastępczego udrożnienia rurociągu melioracyjnego w wysokości 5.393,41 zł. W uzasadnieniu wskazał, że R. L. od roku 2003r. był informowany o obowiązku konserwacji urządzeń melioracyjnych jak również o obowiązku powiadamiania policji w przypadku ich niszczenia. Zdaniem organu skarżący mimo upominania nie wykazał dobrej woli, czego przejawem było niewykonanie decyzji wójta Gminy D. nakazującej skarżącemu udrożnienia rurociągów drenarskich oraz odbudowy i wyczyszczenia rowów melioracyjnych. Niedrożność przedmiotowego rurociągu doprowadziła do zalania kilku hektarów pól gruntów sąsiednich, skutkiem czego było powstanie strat w produkcji rolnej ich właścicieli. Organ uznał, że wobec braku dobrej woli skarżącego, umorzenie wskazanych kosztów byłoby sprzeczne z interesem społecznym i stanowiło negatywny przykład dla pozostałych mieszkańców gminy. W odniesieniu do sytuacji finansowej skarżącego wskazał, że otrzymuje on rentę, posiada wspólnie z żoną gospodarstwo o powierzchni 23,8548 ha użytków rolnych. Stanowi to znaczny areał gospodarstwa uprawniający do skorzystania z systemu pomocy Państwa przewidzianego dla rolników, który polega na możliwości uzyskania dopłat bezpośrednich lub zaciągnięcia kredytu klęskowego. Wobec powyższego uiszczenie wskazanych kosztów nie przyczyni się do znacznego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Wskazał, iż nie ponosi winy za niszczenie urządzeń melioracyjnych, a ich dewastacji dokonały wskazane przez niego osoby, o czym informował Wójta Gminy oraz policję. Stwierdził, że nie jest w stanie ponieść określonych zaskarżonym postanowieniem kosztów wykonania zastępczego udrożnienia rurociągu melioracyjnego. Z powodu choroby jest całkowicie niezdolny do pracy, porusza się przy pomocy kuli, choruje na bezdech senny co związane jest z koniecznością używania aparatu wspomagającego oddychanie. Jako jedyny stały dochód wskazał rentę rolniczą w wysokości 403,13 zł. i podkreślił, że w gospodarstwie rolnym pracuje tylko jego żona. Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu powołano się na treść art. 64 e § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2002r., Nr 110, poz. 968), który jako przesłankę warunkującą umorzenie kosztów egzekucyjnych wskazuje wykazanie przez zobowiązanego, że poniesienie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby znaczny uszczerbek dla jego sytuacji finansowej, czego w ocenie organu skarżący nie wykazał, ponieważ ograniczył się jedynie do ogólnych twierdzeń i przedłożenia zaświadczenia lekarskiego o trwałej niezdolności do pracy. Ponadto organ podkreśli, że orzekając w tej sprawie nie może wykraczać poza problematykę samego umorzenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ zagadnienie wykonania zastępczego obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] zostało rozstrzygnięte prawomocnym postanowieniem wójta gminy D. z dnia 11 [...] 2005r. Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił organom orzekającym w sprawie, iż dokonały błędnej ocenę stanu faktycznego uznając, że Jego sytuacja finansowa pozwala na poniesienie wskazanych kosztów i że nie został wezwany do przedłożenia dokumentów celem wykazania sytuacji finansowej. Zakwestionował stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., co do tego, że nie ma ono kompetencji do merytorycznego rozpoznania sprawy. Podkreślił, iż znajduje się w dramatycznej sytuacji finansowej czego Jego zdaniem organ nie wziął pod uwagę. Tym samym naruszył więc przepis art. 64 e § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który jako jedną z przesłanek umorzenia kosztów wymienia trudną sytuację finansową zobowiązanego. Wskazał, iż jest rencistą trwale niezdolnym do pracy z miesięcznym świadczeniem w kwocie 403 zł. Cierpi na liczne schorzenia w postaci: choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, dławicy piersiowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, zespołu bezdechu nocnego, niewydolności krążenia mózgowego, nadciśnienia i cukrzycy. Z uwagi na uciążliwość fizycznych dolegliwości, stres wywołany niemożnością samodzielnej egzystencji i koniecznością zaciągania pożyczek na zakup leków ma również zespół depresyjny. Podkreślił, iż w gospodarstwie pracuje wyłącznie żona, a uzyskiwane z jej pracy dochody wystarczają jedynie na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania. Skarżący ponadto stwierdził, że sprawcą zniszczenia rurociągu drenażowego na jego nieruchomości jest inna osoba, przeciwko której toczyła się sprawa przed sądem grodzkim czego organ orzekający nie uwzględnił na żadnym etapie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o Jej oddalenie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sądy Administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż kompetencją Sądu Administracyjnego jest ocena czy określone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wniesiona do Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Rozstrzygniecie to, powinno być należycie uzasadnione z podaniem miedzy innymi dowodów na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione jak również przyczyn z powodu których innym odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę uchylenia przez sąd administracyjny takiego rozstrzygnięcia. Z wadliwie przeprowadzonym postępowaniem mamy do czynienia w tym konkretnym przypadku. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia stanowi przepis art. 64 e § 1 i 2 w zw. z art. 64b pkt 10 i 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U z 2005r., Nr 229, poz. 1954), zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty wykonania zastępczego między innymi, wtedy, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Jak wynika z treści tego przepisu przesłanką warunkującą umorzenie kosztów egzekucyjnych, a w tym przypadku kosztów wykonania zastępczego, jest wykazanie przez zobowiązanego, że poniesienie tych kosztów spowodowałoby znaczny uszczerbek dla jego sytuacji finansowej. Zatem, to na skarżącym spoczywa ciężar udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej możliwości. Niemniej jednak organy administracji mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa. Ustawodawca wart. 18 wskazanej ustawy nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnymi. Skoro tak, to ta regulacja powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a zatem rozpoznanie sprawy nie może odbywać się w oderwaniu od tychże zasad. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy podkreślić, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, w myśl którego organy administracji uprawnione są do własnej oceny interesu społecznego i interesu strony. Każdorazowo o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku. Interes strony powinien być słuszny w rozumieniu obiektywnym, nie może być natomiast wyprowadzany z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. ( por wyrok NSA z dnia 20 maja 1998r. II SAlKa 1744/96 -niepublikowany.) Ponadto, zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także uwzględnić dowody wskazane lub dostarczone przez stronę W niniejszej sprawie organy orzekające wskutek wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, w którym nie zostały zebrane dowody w sposób wyczerpujący, pozbawiły się możliwości oceny zaistniałych w sprawie okoliczności z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, czym naruszyły wymienione wyżej zasady postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu przed wydaniem orzeczenia o odmowie umorzenia kosztów wykonania zastępczego, organ winien był dokładnie zbadać sytuację materią skarżącego. W tym celu należało wezwać skarżącego do przedłożenia stosownych dokumentów na podstawie których w sposób nie budzący wątpliwości organ mógłby dokonać jej oceny i dopiero wówczas wydać rozstrzygnięcie o odmowie bądź umorzeniu kosztów będących przedmiotem sprawy. Jak wynika z akt sprawy takich ustaleń organ nie poczynił. Ich brak w ocenie Sądu powoduje, iż doszło w tym przypadku do rozpoznania sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Należy zatem podzielić stanowisko skarżącego co do braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy przez organ administracji publicznej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c orzekł jak w pkt 1, a na podstawie art. 152 jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późno zm.) w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. 02. Nr 163 poz. 1348; z późno zm.).