II SA/Bd 1153/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanowił: oddalić wniosek. Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) F. W. reprezentowanego przez adwokata o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Ich dochód miesięczny stanowią świadczenia rentowe, które łącznie wynoszą [...] zł. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2, nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, budynku inwentarsko – składowego oraz samochodu osobowego 1994 rok produkcji. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Z przedstawionych w oświadczeniu z dnia 4 listopada 2014 r. wyliczeń wynika, że wydatki ponoszone miesięcznie przez wnioskodawcę na utrzymanie domu wynoszą od [...] do [...] zł (wydatki obejmują remont oraz zakup opału). Skarżący podniósł, że za lata 2013-2014 nie otrzymał dopłat bezpośrednich zaś z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego poniósł stratę. Według zeznań podatkowych PIT-37 syna skarżącego uzyskał on w latach 2012 – 2013 dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez skarżącego wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje wraz z pełnoletnim synem. Ich miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczeń rentowych wynosi łącznie [...] zł zaś miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą od [...] do [...] zł. Jednakże należy podkreślić, że wydatki te obejmują materiały do remontu w wysokości [...] zł. Trudno dać wiarę zapewnieniom wnioskodawcy, że są tą stałe miesięczne wydatki zważywszy na to, że podał, iż kwota ta obejmuje wymianę drzwi zewnętrznych, zakup farb i sprzętu do malowania ścian, drzwi i desek podłogowych. Posiłkując się doświadczeniem życiowym można stwierdzić, że tego typu remont jest przeprowadzany sporadycznie a nie comiesięcznie jak wskazał oświadczający w piśmie z dnia 4 listopada 2014 r. Skarżący nie podał przy tym innych wydatków jak np. zakup leków czy zakupu paliwa do samochodu. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący jak podano wyżej posiada dom, nieruchomość rolną, budynek inwentarsko – składowy oraz samochód osobowy. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Kluczowy w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Kwoty pieniężne pochodzące z tego samego źródła mogą bowiem zostać przeznaczone na ponoszenie kosztów sądowych w sprawie, w tym wpisu sądowego od skargi, którego to jednorazowe opłacenie zainicjuje postępowanie sądowoadministracyjne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.