II SA/Bd 1164/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. W piśmie z dnia 23 marca 2015 r. P. B.-M. "S.-." Spółka z o.o. w B. – zwane dalej "skarżącym" - wniosło o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w B. w prawo własności. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zostało nabyte na podstawie aktu notarialnego z dnia 3 czerwca 2014 r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w B. w prawo własności. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), skarżący nie spełnia wymogów określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 marca 2015 r. i nie przysługuje mu uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Od opisanej wyżej decyzji odwołanie złożył skarżący zarzucając naruszenie art. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik wskazała, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) nie oznacza, że wnioskodawcy, jako następcy prawnemu użytkownika wieczystego, nie przysługuje prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Uprawnionymi do żądania przekształcenia są wszyscy kolejni następcy prawni użytkownika wieczystego, jeżeli prawo to przysługiwało poprzednikowi prawnemu w dniu 13 października 2005 r. W niniejszej sprawie w ocenie skarżącego jest bezspornym, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości istniało już przed dniem 31 października 2005 r., tj. datą nabycia nieruchomości przez T. Spółkę z o.o. - obecnie w upadłości likwidacyjnej. Nabywca użytkowania wieczystego w drodze umowy jest uprawniony do złożenia wniosku o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, jeżeli zostanie ujawniony w dziale II księgi wieczystej, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Skoro więc prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości istniało przed w/w datą, nie ma podstaw do odmowy przekształcenia dla następcy prawnego użytkownika wieczystego. Zasady tej, zdaniem skarżącego, nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) wskazał, że aktualnie należy stosować przepisy art. 1 ust. 1 i 3 w/w ustawy w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83 ze zm.), osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W myśl przepisu art. 1 ust. 3 tej ustawy natomiast, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Zdaniem Wojewody skarżący prowadząc działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie spełnia przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 i 3 cytowanej wyżej ustawy, bowiem prawo wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na jego podstawie mają osoby fizyczne, którym prawo przysługiwało w dniu wejścia w życie ustawy lub będące ich następcami prawnymi. Dodatkowo analiza akt sprawy nie wskazuje, by nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe, zabudowana garażami albo przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę. Wojewoda zaznaczył, iż na mocy art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm.) z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić osoby prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. W ocenie organu odwoławczego z umowy sprzedaży nieruchomości wynika, że skarżący nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości wraz ze znajdującym się na niej budynkiem stanowiącym odrębny od gruntu przedmiot własności. Nie została, zatem spełniona również przesłanka z art. 1 ust. 2 w/w ustawy. Zdaniem Wojewody skarżący nie mógł nabyć prawa do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego również jako następca prawny użytkownika wieczystego w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r. Skarżący złożył do tutejszego Sądu skargę wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach i zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). W uzasadnieniu skargi, powołując się na odpowiednie przepisy oraz stanowisko doktryny, skarżący wskazał, że uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczy również następców prawnych będących osobami fizycznymi i prawnymi spółdzielni mieszkaniowej oraz właścicieli odrębnej własności lokalu. Nabycie użytkowania wieczystego wymaga wpisu w księdze wieczystej (art. 27 u.g.n.). Wpis ma charakter konstytutywny. W niniejszej sprawie jest bezspornym, że prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości istniało już przed dniem 31 października 2005 r., tj. datą nabycia nieruchomości przez T. Sp. z o.o. - obecnie w upadłości likwidacyjnej. Nabywca użytkowania wieczystego w drodze umowy (sukcesja singularna) jest uprawniony do złożenia wniosku o przekształcenie tego prawa w prawo własności, jeżeli zostanie ujawniony w dziale II księgi wieczystej, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Skoro, więc prawo wieczystego użytkowania do nieruchomości istniało przed tą datą, nie ma podstaw do odmowy przekształcenia dla następcy prawnego użytkownika wieczystego, jeżeli jego prawo w odniesieniu do jego poprzedników prawnych istniało przed tą datą. Zasady tej nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując w powyższym zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm.), dalej zwanej "p.p.u.w.p.w.", w jej brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania wniosku strony skarżącej. Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Strona skarżąca pismem z 23 marca 2015 r., wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki położonej w B. W sprawie bezsporne jest również, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zostało nabyte na podstawie aktu notarialnego z dnia 3 czerwca 2014 r., zaś właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa. Istota sporu w niniejszej sprawie, wynika z odmiennej oceny, czy w aktualnym stanie prawnym stronie skarżącej przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowanie wieczystego nieruchomości, którą nabyła w dniu 3 czerwca 2014 r. od T. Spółkę z o.o. - w upadłości likwidacyjnej, w prawo własności. Wniosek o przekształcenie złożony został w dniu 24 marca 2015 r. i był rozpatrywany w trybie przepisów p.p.u.w.p.w. w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13). W sprawie zasygnalizowania wymaga, na co trafnie zwróciły uwagę organy orzekające w sprawie, że w dniu 10 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 p.p.u.w.p.w. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), a ponadto w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Trafnie też organy uznały, że wyrok ten opublikowany został w dniu 17 marca 2015 r. w Dzienniku Ustaw z dnia 17 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 373) oraz, że stosownie do przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Stosownie do powyższego zastosowania w sprawie nie może mieć przepis art. 1 ust. 1 p.p.u.w.p.w przewidujący, że osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności, gdyż z dniem 17 marca 2015 r. wyeliminowany został on z porządku prawnego wobec uznania go przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP. W postanowieniu TK z dnia 21 marca 2000 r. (sygn. K 4/99, publ. OTK 2000, Nr 2 poz. 65), Trybunał wyraził pogląd, że nie ulega wątpliwości, iż bezpośrednim skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego (określonych przepisów lub norm) z Konstytucją, jest utrata mocy obowiązującej przepisów niezgodnych z Konstytucją z dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału lub w innym terminie określonym przez Trybunał (art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji). Inaczej mówiąc z chwilą ogłoszenia wyroku TK niekonstytucyjny akt (przepis) traci moc obowiązującą. Powyższe oznacza, że uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją przepis prawa nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, a więc sprawę należy rozpoznać z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu. Rozważając skutki tego orzeczenia dla stanu prawnego mającego zastosowanie w kontrolowanej przez Sąd sprawie, w szczególności ze względu na typ wyroku TK oraz argumenty podane w jego uzasadnieniu, konieczne jest poczynienie pewnych uwag ogólnych dotyczących charakterystyki tzw. wyroku zakresowego. Wyrok zakresowy to takie rozstrzygnięcie, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyroków zakresowych nie należy utożsamiać z tzw. wyrokami interpretacyjnymi. Pomijając złożoną problematykę dopuszczalności wydawania wyroków interpretacyjnych i towarzyszące temu zagadnieniu spory, wymaga podkreślenia, że wyrok interpretacyjny ma na celu rozstrzygnięcie, czy możliwe jest określone rozumienie poddanego kontroli przepisu, przy którym dany przepis będzie zgodny z Konstytucją. Wyrok zakresowy zaś rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104 ). W świetle powyższego zasadnie uznały organy, że od dnia 17 marca 2015 r. osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości nie są uprawnieni do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności, a prawo do tego żądania dotyczy przypadków sprzed dnia wejścia w życie ww. ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, tj. 9 października 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 87, poz.1110), zwanej dalej ustawą nowelizującą z 2011 r. W tym miejscu koniecznym jest wskazanie na zawarte w uzasadnieniu tego wyroku TK stanowisko, co do skutków stwierdzonej niezgodności art. 1 i ust. 3 p.p.u.w.p.w. w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem 9 października 2011 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: ,,skutek ten jest ograniczony tylko do sytuacji, w których - do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów – użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia. Stwierdził także, iż:,,na skutek niniejszego wyroku Trybunału ustawowa podstawa do administracyjnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. A contrario, zachowuje podstawę prawną uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie wcześniejszych ustaw z 1997 r., 2001 r., 2003 r., a także uwłaszczenie przewidziane w ustawie o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym nowelizacją z 2007 r." Na podstawie powyższego uznać należało, że zachowana została podstawa prawna uwłaszczenie osób fizycznych przewidziana w p.p.u.w.p.w. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym ustawą z 2007 r., co oznacza obowiązek stosowania przy rozpatrywaniu wniosków o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności przepisów o przekształceniu rozstrzygających o zakresie podmiotowym i przedmiotowym w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Art. 2 pkt 1 ustawy nowelizującej z 2011 r. dokonano zmiany m.in. art. 1 ust. 1 i ust. 3 p.p.u.w.p.w. Art. 1 ust. 1 p.p.u.w.p.w. sprzed tej zmiany, a obowiązujący od 1 stycznia 2008 r. (zmiana dokonana ustawą z dnia z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1371- art. 1) przewidywał, że osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W opinii Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, przytoczona w skardze argumentacja nie może stanowić o konieczności przyjęcia zaprezentowanej przez pełnomocnika strony wykładni omawianych przepisów. Uwzględniając ten kontekst Sąd uznał, iż przyjęcie w rozpatrywanym przypadku rozszerzającej wykładni przedmiotowych przepisów stanowiłoby niedozwoloną ingerencję w prawo własności, przysługujące Skarbowi Państwa oraz jednostkom samorządu terytorialnego (na podstawie przepisów Konstytucji - art. 165). Pozbawiłoby zwłaszcza podmioty samorządowe kontroli nad nieruchomościami oddanymi w użytkowanie wieczyste, zmuszając do automatycznego akceptowania każdego wniosku o przekształcenie. Zarządzając swoim majątkiem, jednostki samorządu terytorialnego powinny mieć na względzie potrzeby całej wspólnoty samorządowej, stosownie do art. 166 ust. 1 Konstytucji. Można sobie wyobrazić sytuacje, w których w interesie wszystkich mieszkańców danej gminy byłoby nieuwzględnienie wniosku o uwłaszczenie, chociażby z uwagi na przyszłe ważne inwestycje komunalne na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste, planowane do realizacji po upływie czasu, na który zawarto umowę o ustanowienie tego prawa rzeczowego, albo potrzeba sprawowania kontroli nad sposobem wykorzystania tych nieruchomości w większym stopniu niż byłoby to możliwe po przekształceniu. Stosunek użytkowania wieczystego, łączący właściciela nieruchomości z użytkownikiem, ma charakter cywilnoprawny i jest oparty na zasadzie równości stron, zatem taka ingerencja musi jednoznacznie wynikać z przyjętych rozwiązań prawnych. Tym samym Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skargi oraz przedstawionego w niej stanowiska odnośnie wykładni przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Podzielić, zatem należy stanowisko organu odwoławczego, że po pierwsze skarżący jako osoba prawna nie spełnia przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy, ponieważ prawo wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mają osoby fizyczne, którym prawo przysługiwało w dniu wyjścia w życie ustawy lub będące ich następcami prawnymi. Po drugie nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe, zabudowana garażami albo przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę. Z umowy sprzedaży nieruchomości wynika, że skarżący nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości wraz ze znajdującym się na niej budynkiem stanowiącym odrębny od gruntu przedmiot własności. Nie została, zatem spełniona również przesłanka z art. 1 ust. 2 w/w ustawy. Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji podjęły w toku postępowania wszelkie wymagane przez ustawodawcę czynności i wywiązały się z obowiązków nałożonych na nie przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.