II SA/Bd 1167/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego oddala skargę. II SA/Bd 1167/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...], którą organ zmienił ostateczną decyzję znak: [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w części dotyczącej sposobu realizacji zasiłku stałego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ I instancji uznał, że skarżący marnotrawi otrzymywane środki finansowe w postaci zasiłku stałego, wobec czego zmienił formę wypłaty tego świadczenia wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. [...], którą zmienił decyzję [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w części dotyczącej sposobu realizacji zasiłku stałego w taki sposób, że od dnia [...] lipca 2017 r. do [...] maja 2018 r. świadczenie realizowane będzie w taki sposób, że: a) kwota w wysokości [...] zł - przekazywana będzie do sklepu spożywczego T. W. przy ul. M., b) kwota w wysokości [...] zł - przekazywana będzie do sklepu mięsnego "D.". Podstawę takich działań stanowiło uznanie organu I instancji, że skarżący marnotrawi otrzymane świadczenie, bowiem ustalono, że nadużywa alkoholu, a otrzymanych z pomocy społecznej świadczeń nie przeznacza zgodnie z ich celem. Ustalenia takie potwierdzają dokumenty załączone do akt administracyjnych - notatki urzędowe sporządzone przez pracowników socjalnych MOPS oraz Komendanta Straży Miejskiej na okoliczność spożywania przez skarżącego alkoholu. W konsekwencji organ wyjaśnił, że art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej precyzuje, że w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. W przedmiotowej sprawie w obawie przed marnotrawieniem środków przez wnioskodawcę organ podjął decyzję, że świadczenie zostanie zrealizowane w formie bezgotówkowej. Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie wniósł J. C. Zdaniem skarżącego decyzja ta jest dla niego krzywdząca. Podkreślił, że nie spożywa alkoholu bowiem przyjmuje leki. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji organ odwoławczy powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na przepisy ustawy o pomocy społecznej, a następnie podniósł, iż w świetle zebranego materiału dowodowego uznać należy, że organ I instancji wobec stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń i korzystania z nich w sposób niezgodny z przeznaczeniem, w związku z nadużywaniem przez skarżącego alkoholu, uprawniony był do zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego i ustalenia formy niepieniężnej tego świadczenia. Przy wydaniu decyzji organ kierował się ogólnymi zasadami wyrażonymi w ustawie o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 4. Właśnie w oparciu o te zasady, a także przepisy art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zmieniono dotychczasową decyzję w sprawie zasiłku stałego i orzeczono o formie niepieniężnej tego świadczenia. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego złożył J. C. wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Podniósł, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Skarżący wskazał, że nie marnotrawił przyznanych środków. Podkreślił, że nie spożywa alkoholu, ponieważ przyjmuje leki. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Jak wynika z powyższego, ustawa o pomocy społecznej przewiduje możliwość odmowy udzielenia pomocy, jej ograniczenie i zmodyfikowanie, będące następstwem negatywnych zachowań świadczeniobiorcy. Miejsce tych przepisów w ustawie wskazuje, jak wielką uwagę należy przywiązywać do współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami organizacyjnymi i pracownikami pomocy społecznej. Trzeba bowiem pamiętać, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których wyżej mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy). Pamiętać również trzeba, że korzystanie z określonych świadczeń przewidzianych w ustawie z jednej strony rodzi dla świadczeniobiorców uprawnienia, ale z drugiej strony nakłada na nich również obowiązki. O jednym z takich obowiązków mówi art. 4 ustawy, zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy uznały, że skarżący marnotrawi otrzymywane środki finansowe w postaci zasiłku stałego, wobec czego organy zmieniły formę wypłaty tego świadczenia. Po zmianie skarżący będzie otrzymywał świadczenie za pośrednictwem wskazanego sklepu spożywczego, w którym może on odbierać żywność. Podstawę takich działań stanowiło uznanie organu, że skarżący marnotrawi otrzymane świadczenie, bowiem ustalono, że nadużywa alkoholu, a otrzymanych z pomocy społecznej świadczeń nie przeznacza zgodnie z ich celem. Ustalenia takie potwierdzają dokumenty załączone do akt administracyjnych, a w szczególności notatki urzędowe z dni: [...] maja 2017 r. (k. 1 akt administracyjnych), [...] i [...] czerwca 2017 r. (k. 7, 8, 9, 10 akt administracyjnych) sporządzane przez pracowników MOPS na okoliczność spożywania przez skarżącego alkoholu oraz notatka ze Straży Miejskiej z dnia [...] czerwca 2017 r. (k. 6 akt administracyjnych). Dokumenty te i ustalenia poczynione przez organ potwierdzają, że skarżący nadużywa alkoholu. W konsekwencji, o wydaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia zdecydowały stwierdzone w toku postępowania okoliczności nadużywania alkoholu, wypełniające znamiona art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, natomiast ust. 5 stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W oparciu o ww. przepis art. 106 ust. 5 ustawy oraz o należycie ustalony stan faktyczny należy wskazać, że organ administracji zasadnie dokonał zmiany decyzji przyznającej świadczenie orzekając, że świadczenie będzie świadczeniem niepieniężnym, mając na uwadze negatywne zachowania świadczeniobiorcy polegające na nadużywaniu alkoholu. Taka postawa osoby utrzymującej się z pomocy społecznej (z zasiłku stałego, zasiłków celowych na zakup posiłków, opału, dodatku mieszkaniowego) świadczy o marnotrawieniu przez niego przyznanych świadczeń i korzystaniu z nich w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Dalsze wypłacanie zasiłku w formie pieniężnej nie znajduje zatem uzasadnienia. Z drugiej strony zmiana świadczenia z pieniężnego na niepieniężne pozwoli w lepszym stopniu realizować cel, na jaki to świadczenie zostało przyznane, czyli zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych strony. Rozstrzygnięcie tym bardziej uznać należy za prawidłowe, jako że jedynie zmieniła się forma realizacji przyznanego zasiłku stałego. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zarówno wydane rozstrzygnięcie jak i prowadzące doń działanie organów administracji w sprawie za zgodne zarówno z regulacją prawa materialnego, jak i przepisami postępowania. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec o oddaleniu skargi.