II SA/Bd 1173/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.M. i R. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku mieszkalnego postanawia odmówić przywrócenia terminu. Pismem z dnia [...] października 2012 r. I. M. i R. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku mieszkalnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 listopada 2012 r., zostali wezwani do uiszczenia solidarnie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, wpisu sądowego w kwocie 500 zł pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie 4 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające odpisy wyżej wskazanego zarządzenia oraz wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi odebrała Z. P. w dniu 10 grudnia 2012 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 14 i 15). Skarżący uiścili wpis w zakreślonym terminie, jednakże nie uzupełnili braku formalnego skargi w postaci odpisów skargi. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę I. M. i R. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynki mieszkalnego z powodu nie uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci czterech odpisów skargi. Przesyłki adresowane do I. M. i R. M. zam. [...] [...] C., zawierające odpisy postanowień, odebrała Z. P. w dniu 18 lutego 2013 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru k. 28-29 akt sądowych). Pismem z dnia [...] marca 2013 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 20 marca 2013 r.) skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że o tym, że korespondencja ze Sądu zawierała oprócz zarządzenia do uiszczenia wpisu również wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 4 odpisów skargi dowiedzieli się z postanowienia Sądu z dnia 1 lutego 2013 r. Wskazali, że wezwania do uiszczenia wpisu sądowego i do uzupełniania braku formalnego skargi zostały odebrane 10 grudnia 2012 r. przez Z.P., która nie jest domownikiem. Przesyłki adresowane do I. i R. M. odebrała w sklepie mieszczącym się przy ul. [...] [...] [...] w C., w którym R. M. prowadzi działalność gospodarczą. Podnieśli, że dopiero w dniu 17 grudnia 2012 r. Z.P.poinformowała ich, że odebrała korespondencję z sądu administracyjnego i w tym dniu poprosili telefonicznie o otwarcie ww. przesyłek. Dowiedzieli się wówczas, że zostali zobowiązani do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł, który niezwłocznie uiścili. Oświadczyli, że Z. P. nie podała im wówczas, że przesyłki zawierają także wezwanie do nadesłania odpisów skargi. Na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 5 kwietnia 2013 r. wezwano skarżących do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez wykazanie, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został złożony w terminie 7 dni od dnia, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienia braku winy w niezachowaniu terminu, w szczególności wykazania: - przyczyn odbierania przez Z. P. w miejscu zamieszkania skarżących – adres ul. [...] [...] [...] C. korespondencji sądowej kierowanej do R. M. i I. M. - czy Z. P. jest domownikiem skarżących, tzn. czy zamieszkuje wspólnie z nimi (niezależnie od miejsca jej zameldowania), albo ich pracownikiem, czy stałą praktyką jest odbieranie przez nią korespondencji kierowanej do skarżących i czy odbywa się to za ich zgodą, - czy skarżących łączą z Z. P. więzy pokrewieństwa lub powinowactwa, ze zwrotnych potwierdzeń odbioru korespondencji wynika, iż Z. P. jest matką skarżącej I.M. oraz teściową R. M. - czy pod adresem ul. [...] [...] w C. mieści się sklep, o którym mowa w oświadczeniu Z. Pe. załączonym do wniosku, jeżeli nie to w jaki sposób i z jakich powodów operator publiczny dokonał w dniu 10 grudnia 2012r. doręczenia przesyłki w innym miejscu niż wskazany adres doręczenia – jak wynika z wniosku w sklepie "przy ul. [...] [...][...]" i do rąk innej osoby niż adresaci tzn. do rąk Z. P.. – oraz przedłożenia w powyższym zakresie także szczegółowego oświadczenia Z.P.. Powyższe wezwania skarżący odebrali osobiście w dniu 15 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r. skarżący podnieśli, że Z. P. odebrała korespondencję kierowaną do nich w sklepie mieszczącym się przy ul. [...] [...] [...] w C.w którym jest zatrudniona, a sklep ten prowadzony jest w ramach działalności gospodarczej R. M.. Ponadto oświadczyli, że Z.P. nie mieszka z nimi i nie jest w związku z tym domownikiem. Wskazali, że Z.P. odebrała korespondencję do nich kierowaną z uwagi na wiedzę listonosza, że Z.P. jest matką I. M. i teściową R. M. i zobowiązała się do jej przekazania skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 wskazanej ustawy, to jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, a ponadto wykazanie, iż uchybienie to spowodowało ujemne skutki dla strony oraz dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku i dopełnienie uchybionej czynności. Należy przy tym zauważyć, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (por. w tej mierze postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, LEX nr 50702). Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Zatem, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia więc wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie wykazali, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu został złożony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, nadto w istocie okoliczności przywoływane przez skarżących wskazują, iż nie można uznać, że nie ponoszą winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie odnieśli się do wezwania Sądu o wykazanie, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został złożony w terminie 7 dni od dnia, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podali, że o tym, że nie uzupełnili wszystkich braków formalnych skargi i w związku, z czym uchybili terminowi dowiedzieli się dopiero z postanowienia Sądu z dnia 1 lutego 2013 r., które zostało odebrane przez Z.P. w dniu 18 lutego 2013 r. Wtedy zatem ustała przyczyna uchybienia terminu. Ewentualne dalsze uchybienie przez skarżących w dopełnieniu czynności – uzupełnieniu braków formalnych skargi jest z pewnością świadome i zawinione. Nie mogą tej oceny zmienić przytaczane okoliczności wskazujące na kilkukrotną prośbę (pracownika, matki i teściowej) o doręczenie korespondencji sądowej. Ewentualne wątpliwości skarżący mogli i powinni niezwłocznie wyjaśnić bądź osobiście udając się do Z. P. po odbiór korespondencji bądź poprzez wgląd do akt sądowych. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wraz z dokonaniem tej czynności skarżący złożyli dopiero w dniu 20 marca 2013 r. (data stempla pocztowego k.45), zatem z istotnym przekroczeniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 86 P.p.s.a. Zaznaczyć należy, że restytucja uchybionego terminu może mieć miejsce tylko w wyjątkowych przypadkach. Kryterium braku winy, jako przesłanki, która musi zostać spełniona by możliwe było przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z 13 października 1999 r., IV SA 1656/97). Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe wówczas, gdy stronie można przypisać dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa. Taka sytuacja wystąpiła w analizowanym przypadku. Skarżący nie wykazali, aby na przeszkodzie uzupełnienia braków formalnych skargi stanęły niespodziewane i niemożliwe do przewidzenia przeszkody, których pomimo starań nie udało się usunąć. Z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że uchybienie terminu było następstwem niedołożenia przez skarżących należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, ponieważ wiedząc, że stałą praktyką jest odbieranie przez Z. P. korespondencji adresowanej do skarżących mogli np. zastrzec w urzędzie pocztowym by przesyłki adresowane do nich imiennie nie były wydawane innym osobom niż adresatom. Podkreślić należy, że skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, a Z. P. jest jego pracownikiem (oraz teściową). Trzeba podkreślić, iż argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków nie zasługuje na uwzględnienie chociażby ze względu na to, że Z. P. odebrała nie tylko wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, ale także odpis postanowienia Sądu z dnia 1 lutego 2013 r. o odrzuceniu skargi czyli w ocenie Sądu takie działanie Z. P. było przez skarżących akceptowane. Nadto, podkreślić należy, że nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy twierdzenie skarżących, iż o wezwaniu Sądu do uiszczenia wpisu sądowego dowiedzieli się dopiero w dniu 17 grudnia 2013 r. bowiem z załączonego do akt sprawy potwierdzenia dokonania przelewu wynika, iż zlecenie obciążenia rachunku skarżącego zostało wydane w dniu 14 grudnia 2013. Wobec tego nie można przyjąć za wiarygodne wyjaśnień skarżących, co do tego, iż dowiedzieli się tylko o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z rozmowy telefonicznej z Z. P., co miałoby wywołać w efekcie skutek w postaci uchybienia omawianemu terminowi. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie nie wykazano, że zaszła taka przeszkoda, która uniemożliwiła skarżącym terminowe uzupełnienie braków formalnych skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.