II SA/Bd 1179/15

WyrokWSA w Bydgoszczy2015-12-02

Skład orzekający: Leszek Tyliński, Elżbieta Piechowiak, Małgorzata Włodarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Sejmiku Województwa o utworzeniu Regionalnego Centrum Rozwoju Społecznego w Toruniu i połączeniu z nim istniejącej jednostki budżetowej (Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej) jest zgodna z prawem, w szczególności z przepisami ustawy o pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Sejmiku Województwa jest nieważna, ponieważ narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 21 pkt 5 i 9 oraz art. 113 ust. 1. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej powinien funkcjonować jako odrębna, samodzielna jednostka organizacyjna, a nie jako wydział w strukturze innej jednostki budżetowej. Zastosowanie przepisów ustawy o finansach publicznych było nieprawidłowe, gdyż ustawa o pomocy społecznej ma charakter przepisu szczególnego (lex specialis).
Stan faktyczny
Wojewoda Kujawsko-Pomorski zaskarżył uchwałę Sejmiku Województwa nr V/111/15 z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie utworzenia Regionalnego Centrum Rozwoju Społecznego w Toruniu i połączenia z nim Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej (ROPS). Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej, twierdząc, że ROPS nie może funkcjonować jako wydział w strukturze innej jednostki budżetowej, lecz musi być samodzielną jednostką organizacyjną. Sejmik Województwa wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że dopuszczalne jest tworzenie jednostek organizacyjnych jako części jednostki samorządu terytorialnego.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na uchwałę Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 30 marca 2015 r. nr V/111/15 w przedmiocie utworzenia Regionalnego Centrum Rozwoju Społecznego w Toruniu i połączenia jednostek budżetowych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Sejmik Województwa Kujawsko - Pomorskiego w dniu 30 marca 2015 r. podjął uchwałę nr V/111/15 w sprawie utworzenia Regionalnego Centrum Rozwoju Społecznego w Toruniu i połączenia jednostek budżetowych. Na podstawie art. 82c ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.) w związku z art. 50 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) Wojewoda Kujawsko – Pomorski złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na ww. uchwałę, zarzucając naruszenie przepisów art. 21 pkt 5 i 9 oraz art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.) - zwanej dalej ,,ustawą". Jednocześnie Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi Wojewoda podał, że zaskarżoną uchwałą Sejmik Województwa utworzył jednostkę budżetową samorządu województwa pod nazwą Regionalne Centrum Rozwoju Społecznego w Toruniu (zwane dalej "Centrum") i połączył ją z istniejąca jednostką budżetową - Regionalnym Ośrodkiem Polityki Społecznej w Toruniu (zwanym dalej "ROPS"). W wyniku połączenia obu jednostek budżetowych likwidacji uległ ROPS. Jego mienie, pracownicy oraz zobowiązania i należności przejęte zostały przez Centrum. Sejmik Województwa w statucie nowo utworzonej jednostki budżetowej, stanowiącym załącznik nr 2 do przedmiotowej uchwały w § 6 ust. 5 postanowił o wyodrębnieniu regionalnego ośrodka polityki społecznej realizującego zadania samorządu województwa wynikające z ustawy o pomocy społecznej, poddając tę komórkę, stosownie do § 6 ust. 1 statutu zwierzchnictwu dyrektora Centrum kierującego jego działalnością. Przedmiotową uchwałę doręczono Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu w dniu 3 kwietnia 2015 r. Wojewoda wystąpił do Przewodniczącego Sejmiku Województwa z prośbą o złożenie wyjaśnień w przedmiocie oceny statusu prawnego nowo powołanej instytucji. W piśmie z dnia 3 lipca 2015 r. Przewodniczący Sejmiku przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. Podkreślił, że wydział wchodzący w skład struktury organizacyjnej Centrum, posiadający taką samą nazwę tj. regionalny ośrodek polityki społecznej będzie realizował zadania określone w § 4 pkt 11 statutu. Ponadto zwrócono uwagę, że w dwóch innych regionach kraju regionalne ośrodki polityki społecznej również nie zostały wyodrębnione w formie jednostek organizacyjnych i funkcjonują jako wydziały w urzędach marszałkowskich. Przyjęta w kwestionowanej uchwale konstrukcja funkcjonowania w ramach Centrum regionalnego ośrodka polityki społecznej, jako wydziału jednostki budżetowej, w ocenie Wojewody nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Wojewoda wskazał, że wobec upływu 30-dniowego terminu na stwierdzenie nieważności uchwały należało skierować niniejszą skargę do sądu administracyjnego. Według Wojewody w oparciu o art. 113. ust. 1 i 2 ustawy nie dopuszcza on możliwości tworzenia w województwach samorządowych innych jednostek organizacyjnych aniżeli regionalne ośrodki polityki społecznej. W jego ocenie Centrum utworzone zostało bez ustawowego upoważnienia. Takiego upoważnienia trudno dopatrywać się również w art. 21 pkt 5 ustawy. Zdaniem Wojewody powyższa norma winna być interpretowana w powiązaniu z art. 6 pkt 5 ustawy, ponieważ na podstawie art. 21 pkt 5 ustawy mogą być tworzone wyłącznie jednostki organizacyjne pomocy społecznej, o których mowa w art. 6 pkt 5 ustawy, działające na szczeblu regionalnym, czyli obejmujące zakresem swojej działalności obszar województwa. Trudno, zatem z omawianego przepisu wywieść upoważnienie do tworzenia innych instytucji, niż jednostki organizacyjne wymienione w art. 6 pkt 5 ustawy, a tym bardziej instytucji realizujących zadania z różnych obszarów działalności województwa, jak to ma miejsce w przypadku Centrum. Wojewoda wskazał, ze odrębnym zagadnieniem mającym również wpływ na legalność uchwały stanowi kwestia funkcjonowania regionalnego ośrodka polityki społecznej niebędącego jednostką organizacyjną. W ustawie o pomocy społecznej nie zostały określone zasady tworzenia jednostek organizacyjnych. Odnośnie samorządu wojewódzkiego zagadnienie to zostało uregulowane w ustawie o samorządzie województwa w art. 8 ust. 1. Jego zdaniem zadania przypisane regionalnym ośrodkom polityki społecznej należą do zadań samorządu województwa. Przywoławszy treść art. 18 pkt 19 lit. f wymienionej ustawy Wojewoda podał, że szczegółowe zasady tworzenia jednostek organizacyjnych zostały określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013r. poz. 885 z późn. zm.). W opinii Wojewody ustawodawca używając wyrażenia "jednostka organizacyjna" nie dopuszcza możliwości, aby w rozumieniu art. 113 ust. 1 ustawy mogła być utworzona jednostka organizacyjna będąca jedynie komórką organizacyjną jednostki budżetowej. Zaznaczył on, że wymienione ustawy nie nadają komórkom organizacyjnym jednostek budżetowych oraz ich kierownikom jakichkolwiek kompetencji. Kompetencje są przyznawane na szczeblu jednostek organizacyjnych, co wynika wprost z art. 113 ust. 1 i ust. 4 ustawy. Przepis art. 113 ustawy nakłada obowiązek realizacji zadań pomocy społecznej w województwach samorządowych wprost na regionalne ośrodki polityki społecznej, jako wyodrębnione jednostki organizacyjne pomocy społecznej, podobnie jak art. 185 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 322 j.t.). Wojewoda podał, że ROPS jest głównym koordynatorem wojewódzkiej strategii polityki społecznej, zajmuje się także wspomaganiem marszałka województwa w nadzorowaniu podległych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej. Odgrywa również ważną rolę w realizacji pozostałych zadań samorządu województwa w dziedzinie pomocy społecznej. Pracą ośrodka kieruje jego kierownik, zatrudniany przez zarząd województwa na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 6 ustawy o samorządzie województwa, który powinien spełniać kryteria określone w art. 122 ustawy. Kierownik ośrodka może zostać upoważniony przez marszałka województwa do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości samorządu województwa. Wojewoda przyjął, że wykładnia systemowa analizowanych przepisów wskazuje na postrzeganie przez ustawodawcę instytucji pomocy społecznej, jako komplementarnego systemu jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, działających na podstawie ustawy, realizujących przypisane im w ustawie zadania, wyodrębnionych organizacyjnie w ramach istniejącego systemu, wyposażonych w niezbędny majątek i środki finansowe na realizację zadań. Wojewoda stanął na stanowisku, że przyznanie w zaskarżonej uchwale regionalnemu ośrodkowi polityki społecznej statusu komórki organizacyjnej Centrum stanowiącego jednostkę budżetową jest sprzeczne z przepisami art. 21 pkt 5 i 9 oraz art. 113 ust. 1 ustawy, na które powołano się w kwestionowanej uchwale. Biorąc pod uwagę, że na podstawie zaskarżonej uchwały zostało utworzone Centrum posiadające - sprzecznie z przepisami art. 21 pkt 5 i 9 oraz art. 113 ust. 1 ustawy - jako komórkę organizacyjną regionalny ośrodek polityki społecznej, w ocenie Wojewody uniemożliwia to legalne funkcjonowanie Centrum. W odpowiedzi na skargę Sejmik wniósł o oddalenie skargi, wskazując, iż ustawodawca w żadnym akcie nie zdefiniował wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej. Z semantycznego punktu widzenia jednostką organizacyjną samorządu województwa jest jednostka organizacyjna utworzona przez samorząd województwa w celu wykonywania jej zadań. Normatywną podstawę powyższej definicji należy upatrywać w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. W ocenie Sejmiku pod względem strukturalnym jednostki organizacyjne mogą, zatem funkcjonować jako część danej jednostki samorządu terytorialnego (województwa) lub być podmiotami samodzielnymi. Z powyższego wynika podział na dwie kategorie: samorządowe osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające podmiotowości prawnej. Odnosząc powyższe rozważania do ustawy o pomocy społecznej, Sejmik uznał, że regionalne ośrodki polityki społecznej są jednostkami budżetowymi. Aktem prawnym określającym zasady tworzenia jednostek budżetowych jest art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Jednocześnie przepisy ustawy o pomocy społecznej nie wyłączają zastosowania ustawy o finansach publicznych do jednostek organizacyjnych pomocy społecznej będących jednostkami budżetowymi. W opinii Sejmiku, podejmując zaskarżoną uchwałę, działał on w oparciu o przepis art. 21 pkt 5 ustawy w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Wbrew twierdzeniom Wojewody, z przepisu art. 21 pkt 5 ustawy o finansach publicznych nie sposób wywieść wniosku, iż samorząd województwa może tworzyć wyłącznie jednostki organizacyjne - regionalne ośrodki polityki społecznej. Inne rozumienie przepisu art. 21 pkt 5 czyniłoby zbędnym pkt 9 tego przepisu. Jako potwierdzenie swojego toku myślenia Sejmik wskazał, że z dniem 1 stycznia 2016 r. wejdzie w życie zmiana ustawy o pomocy społecznej, poprzez dodanie m.in. przepisu art. 113a ustawy. Ustawodawca wyraźnie podkreślił, iż w przypadku łączenia jednostek organizacyjnych pomocy społecznej na obszarze samorządu województwa, w tym, gdy połączenie obejmuje regionalny ośrodek polityki społecznej, inne jednostki organizacyjne pomocy społecznej działają w ramach tego ośrodka. Zatem ustawodawca przesądził zdaniem Sejmiku o sposobie łączenia i nazwie jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, odchodząc od dotychczasowej dowolności w tym zakresie, co w ocenie Sejmiku pozwala na udzielenie odpowiedzi, iż regionalny ośrodek polityki społecznej może funkcjonować jako jednostka włączona w struktury organizacyjne Centrum. Sejmik wykazał również jako przykład, iż w czterech województwach regionalne ośrodki polityki społecznej znajdują się w strukturze właściwych urzędów marszałkowskich, które to w ogóle nie są jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej. Sejmik podniósł, iż taka konstrukcja funkcjonowania ośrodka polityki społecznej nie pozbawiła Centrum uprawnienia do realizowania zadań, w tym o charakterze obowiązkowym. ROPS będący Wydziałem Centrum realizuje przypisane temu podmiotowi zadania z mocy prawa. Podstawą działania jednostki budżetowej jest niezaprzeczalnie jej statut i zapisy ustawy nakładające na nią określone obowiązki. Zatem Centrum, w ramach Wydziału ROPS zobowiązane jest je realizować, a realizacja tych zadań przez tę jednostkę organizacyjną będzie legalna i znajdująca oparcie w obowiązującym prawie. Ponadto Sejmik podniósł również, iż ocena aktu winna być dokonana przez pryzmat skutków, jakie wywołałoby stwierdzenie nieważności całego zaskarżonego aktu. Skutki te sięgnęłyby nie tylko ex nunc lecz także ex tunc, co w przypadku zadań pomocy społecznej nie byłoby korzystne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, która w świetle § 2 ww. przepisu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie przy tym do treści art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: ,,p.p.s.a.", wspomniana kontrola obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, a także ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Z brzmienia art. 147 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisem takim jest art. 83 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1392), który określa, że nie stwierdza się nieważności uchwały organu samorządu województwa po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 81 ustawy, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego. Natomiast przepis ust. 2 art. 83 ww. ustawy stanowi, że jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu regulacje ustawy o pomocy społecznej. Granice orzekania sądu administracyjnego w sprawie ze skargi wniesionej na podstawie art. 82c ust. 1 ustawy o samorządzie województwa wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem postępowania jest zatem sprawa ,,nadzorcza" i granice orzekania wyznaczone są granicami tej sprawy. A zatem rozstrzygniecie sądu dotyczyć może tylko tych kwestii, które zostały objęte skargą ,,nadzorczą" lub co do których wypowiedział się z urzędu sąd administracyjny. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie Wojewoda uczynił uchwałę Sejmiku Województwa nr V/111/15 z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie utworzenia Regionalnego Centrum Rozwoju Społecznego w Toruniu i połączenia jednostek budżetowych. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, co czyni tym samym zaskarżoną uchwałę nieważną. Stosownie do art. 21 pkt 9 ustawy do zadań samorządu województwa należy utworzenie i utrzymanie regionalnego ośrodka polityki społecznej, w tym zapewnienie środków na wynagrodzenia jego pracowników. Rozwinięciem tego unormowania jest art. 113 ustawy, który stanowi, że zadania pomocy społecznej w województwach samorządowych wykonują jednostki organizacyjne - regionalne ośrodki polityki społecznej (por. I. Sierpowska, Prawo pomocy społecznej, s. 90). Regionalny ośrodek polityki społecznej koordynuje realizację strategii, o której mowa w art. 21 pkt 1 (art. 113 ust. 2 ustawy), natomiast marszałek województwa przy jego pomocy sprawuje nadzór nad podległymi jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, w szczególności w zakresie spraw finansowych i administracyjnych (por. C. Martysz, S. Nitecki, G. Szpor, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, s. 82, a także A. Prekurat, Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem, s. 52). Przede wszystkim należy również wskazać, że regionalne ośrodki polityki społecznej są jednostkami budżetowymi, nie posiadają osobowości prawnej. Zajmują się koordynacją wojewódzkiej strategii polityki społecznej oraz wspomaganiem marszałka województwa w nadzorowaniu podległych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej. Odgrywają również ważną rolę w realizacji pozostałych zadań samorządu województwa w dziedzinie pomocy społecznej. Ośrodki jawią się jako kreatorzy regionalnej polityki społecznej. Ośrodki regionalne powinny stać się inicjatorami współdziałania jednostek samorządowych w wykonywaniu zadań pomocy społecznej. Województwa są największymi jednostkami samorządu terytorialnego, powinny mieć najlepsze rozeznanie w potrzebach społecznych na terenie regionu oraz w możliwościach i problemach lokalnych jednostek pomocy społecznej. Ponieważ gmina, powiat i województwo samorządowe są niezależne i nie występują pomiędzy nimi stosunki nadrzędności i podporządkowania, samorząd województwa nie może stosować żadnych środków władczych w zakresie samorządowej współpracy. Jednakże inicjowanie takiej współpracy, zachęcanie do niej czy udzielanie informacji może przynieść pożądany efekt (zob. Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. III, LEX, 2014, nr 8908). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zarówno Wojewoda jak i Sejmik uznali, że regionalne ośrodki polityki społecznej są jednostkami budżetowymi. Sejmik Województwa w statucie nowo utworzonej jednostki budżetowej, stanowiącym załącznik nr 2 do przedmiotowej uchwały w § 6 ust. 5 zawarł zapis o wyodrębnieniu regionalnego ośrodka polityki społecznej realizującego zadania samorządu województwa wynikające z ustawy o pomocy społecznej, poddając tę komórkę, stosownie do § 6 ust. 1 statutu zwierzchnictwu dyrektora Centrum kierującego działalnością Centrum. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy w świetle ustawy o samorządzie województwa w związku z ustawą o pomocy społecznej, regionalny ośrodek polityki społecznej winien działać w formie odrębnej, samodzielnej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, czy też może funkcjonować jako jednostka włączona w struktury organizacyjne Centrum. Sąd w tym przypadku pragnie podzielić stanowisko Wojewody zawarte w skardze. Zgodnie z art. 6 pkt 5 ww ustawy jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej są regionalny ośrodek polityki społecznej, powiatowe centrum pomocy rodzinie, ośrodek pomocy społecznej, dom pomocy społecznej, placówka specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, ośrodek wsparcia i ośrodek interwencji kryzysowej. Sejmik powołuje się przy tym na art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, że jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych ustaw, tworzą, łączą i likwidują organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego - gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki budżetowe. Jednakże podkreślenia wymaga, że przepis ten charakter generalny (lex generalis) w stosunku do przepisu szczegółowego (lex spacialis) zawartego w cyt. przepisie art. 21 pkt. 9 ustawy. W stosunku, bowiem do norm, których zakresy stosowania pozostają w stosunku zawierania się, norma lex specialis wyłącza zastosowanie w konkretnej sprawie normy lex generalis, w myśl reguły lex specialis derogat legi generali. Ponadto kolejny przepis art. 113 ust. 1 ustawy mówi wyraźnie o regionalnym ośrodku polityki społecznej wykonującym określone zadania z zakresu pomocy społecznej. Uszło uwadze organu (Sejmikowi), że art. 12 ust. 2 ustawy o finansach publicznych stanowi, iż tworząc jednostkę budżetową, organ, o którym mowa w ust. 1, nadaje jej statut, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej, oraz określa mienie przekazywane tej jednostce w zarząd. Poza tym w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o finansach publicznych jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że według zaskarżonej uchwały Sejmiku od 1 czerwca 2015 r. ROPS nie posiada własnego statutu, nie ma siedziby jak i również mienia. ROPS stał się de facto i de iure Wydziałem Centrum. Stanowi to naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Sejmik nieprawidłowo zastosował przepisy ustawy o finansach publicznych, ponieważ jak wyżej wskazano przepisy ustawy o pomocy społecznej są przepisami o charakterze lex specialis. Również powoływanie się w odpowiedzi na skargę na fakt, że w innych województwach regionalne ośrodki polityki społecznej znajdują się w strukturze właściwych urzędów marszałkowskich jest chybione, ponieważ przedmiotowa sprawa nie dotyczy tych organów, a zatem nie jest możliwe odniesienie się i ocenienie ich sytuacji prawnej. Ponadto Sejmik przywołał treść art. 113a ustawy, który ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., a który stanowi, że samorząd województwa może utworzyć jednostkę organizacyjną pomocy społecznej przez połączenie jednostek organizacyjnych pomocy społecznej działających na jego obszarze. Jeżeli połączenie obejmuje regionalny ośrodek polityki społecznej, inne jednostki organizacyjne pomocy społecznej działają w ramach tego ośrodka. Abstrahując od tego, że ów przepis nie obowiązywał w dniu podjęcia uchwały należy przede wszystkim zwrócić uwagę na drugie zdanie tego przepisu, z którego w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości wynika, że to inne jednostki organizacyjne działają w ramach regionalnego ośrodka polityki społecznej, a więc zupełnie przeciwnie niż to uczynił Sejmik. Zatem ta konkluzja tylko utwierdza Sąd w przekonaniu, że podjęta przez Sejmik Województwa uchwała jest nieważna. Niezgodność aktu prawa miejscowego z prawem powszechnie obowiązującym powoduje nieważność tego aktu już od daty jego uchwalenia, zatem od samego początku taki akt nie wywołuje żadnych skutków prawnych z niego wynikających. W razie ustalenia, że zaskarżony akt został wydany z istotnym naruszeniem prawa, uwzględnienie skargi na podstawie art. 147 p.p.s.a. będzie polegać na stwierdzeniu nieważności tego aktu. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały jest jedyną możliwością wyeliminowania skutków, jakie akt ten wywoływał w okresie od daty jego wejścia w życie do daty jego uchylenia. Wyrok taki wywiera, bowiem skutek prawny z mocą od dnia podjęcia uchwały (ex tunc). Stwierdzenie nieważności jest natomiast rozstrzygnięciem deklaratoryjnym, obalającym domniemanie legalności i prawidłowości zaskarżonego aktu. Stwierdzenie nieważności działa ex tunc, czyli z mocą wsteczną od daty wyeliminowania z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego sprzecznego z prawem. Innymi słowy niezgodność aktu prawa miejscowego z prawem powszechnie obowiązującym powoduje nieważność tego aktu już od daty jego uchwalenia, zatem od samego początku taki akt nie wywołuje żadnych skutków prawnych z niego wynikających. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło