II SA/Bd 118/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] października 2023 r. Prezydent M. [...] odmówił Z. D. (dalej: skarżący, strona) przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że skarżący nie poniósł opłat za lokal mieszkalny w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku, wobec czego nie spełnił warunków otrzymania wnioskowanego świadczenia zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1335 – dalej "u.d.m."). 2. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") poprzez niezbadanie zasadności wniosku skarżącego w sposób wnikliwy i wszechstronny. W ocenie skarżącego organ nie zbadał dokładnie jego sytuacji finansowo-dochodowej. Dalej podniósł, że nie stać go na opłacanie czynszu, w mieszkaniu nie ma gazu, ani wody, zaś jego dochód miesięczny wynosi [...] zł, a nie jak wskazał organ [...] zł. 3. W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że z treści przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych wprost wynika, iż dodatek mieszkaniowy ustalany jest na podstawie poniesionych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu. Dalej wskazał, że skarżący nie uiścił opłaty za lokal mieszkalny za miesiąc lipiec 2023 r. w kwocie [...]zł. Powołując się na przepisy ww. ustawy organ uznał, że wielkość wnioskowanego świadczenia wynika z określonych reguł prawnych i rachunkowych, które nie uwzględniają innych przesłanek, w tym trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. 4. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił obrazę i rażące naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., a także rażące naruszenie prawa materialnego, tj. ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia, że nie uiścił opłaty za lokal mieszkalny za miesiąc lipiec 2023 r. ponieważ nie stać go na opłacenie czynszu w pełnej wysokości. Zdaniem skarżącego w pierwszej kolejności powinien mu zostać przyznany dodatek mieszkaniowy, który zostałby przeznaczony na poczet czynszu, a dopiero w dalszej kolejności spółdzielnia powinna wezwać skarżącego do pokrycia pozostałej nieopłaconej części czynszu. Skarżący zarzucił także, że organy obu instancji nie reagują na jego wyjaśnienia dotyczące wysokości opłat za dostarczaną mu wodę. Strona podniosła również, że spółdzielnia ustala opłatę za wodę w sposób dowolny, ponieważ od 2020 r. nie zamontowała wodomierzy. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że okoliczność będąca podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, tj. brak uiszczenia opłat za lokal, nie jest sporna, zaś zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do jej potwierdzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: 5. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony przez organ w odpowiedzi na skargę, natomiast skarżący w ustawowym terminie nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone wedle powyższych kryteriów badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa. 6. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia należy podkreślić, iż istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie czy faktycznie – jak twierdzą organy obu instancji – występuje przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, regulujące zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art. 1 u.d.m.). Ustawa nabycie prawa do dodatku mieszkaniowego uzależnia od spełnienia określonych w niej kryteriów. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.m., dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku wydatków związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku (art. 7 ust. 5 u.d.m.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.m. dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 u.d.w. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie: 1) jednoosobowym - 40%, 2) wieloosobowym - 30% - przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6. W przepisie art. 5 u.d.m. prawodawca określił normatywną powierzchnię użytkową w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, uprawniającą do przyznania dodatku mieszkaniowego – w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, wynosi ona 35 m kw (ust. 1). Z treści powyższego przepisu wynika, iż kryterium, od którego ustawa uzależnia przyznanie dodatku mieszkaniowego jest także powierzchnia użytkowa lokalu – ten przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.m. wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego w gospodarstwie jednoosobowym. W myśl art. art. 6 ust. 3 i 4 u.d.m. wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego i są nimi czynsz, koszty, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 790 i 1114), opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. 7. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie nie jest sporna okoliczność zamieszkiwania przez skarżącego w lokalu mieszkalnym do którego przysługuje mu prawo własności w spółdzielni mieszkaniowej. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż skarżący, prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe, spełnił przesłanki przyznania wnioskowanego dodatku dotyczące wysokości uzyskiwanego dochodu oraz powierzchni lokalu mieszkalnego. Natomiast kwestią sporną w niniejszym postępowaniu pozostaje okoliczność nieuiszczenia przez skarżącego opłaty za lokal mieszkalny za miesiąc lipiec 2023 r., tj. miesiąc poprzedzający dzień złożenia wniosku. Skarżący wniósł o przyznanie przedmiotowego świadczenia pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Jak jednak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, w szczególności z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "L. P." z dnia [...] września 2023 r. – skarżący nie uiścił opłaty za lokal mieszkalny za miesiąc lipiec 2023 r. Podkreślenia wymaga, że kwestię nieuiszczenia ww. opłaty potwierdził sam skarżący, który jednocześnie podniósł, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie z uwagi na jego trudną sytuację finansową. Jak już wcześniej wskazano, zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.m. do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego dołącza się m.in. dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku wydatków związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Z przepisu tego expressis verbis wynika, że jedną z przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego jest przedłożenie wraz z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia dokumentów, z których jednoznacznie wynika, że w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku wnioskodawca ponosił wydatki związane z zajmowaniem danego lokalu. Podkreślić należy, że w orzecznictwie akcentuje się, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego jest decyzją związaną, a zatem organ nie ma możliwości swobodnego wyboru następstwa prawnego. Przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Prawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał jakąkolwiek możliwość odstąpienia od zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 554/22). W związku z tym, że skarżący w niniejszej sprawie nie uiścił opłat za lokal mieszkalny za miesiąc lipiec 2023 r., tj. miesiąc poprzedzający dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkalnego, stwierdzić należy, że stosownie do art. 7 ust. 1 u.d.m. niemożliwe się stało spełnienie przez skarżącego jednej z ustawowych przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego polegającej na przedłożeniu z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku wydatków związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. W tym stanie rzeczy, mając na względzie powyższe ustalenia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.