II SA/Bd 1181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy C., na podstawie art. 3 ust. 4, art. 8, art. 39, art. 41, art. 96, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania S. K. pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 300 zł oraz zasiłku zwrotnego celowego w wysokości 200 i 300 zł. wskazując, iż wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania pomocy, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ wskazał ponadto, iż w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia, o którym mowa w art. 41 ww. ustawy. Składając odwołanie, S. K. wskazał na swoje trudne warunki bytowe, podnosząc jednocześnie, iż jest osobą chorą. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 6 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 1 i 2 w związku z art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 i art. 150 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że odwołujący się spełnia tylko jedno z kryteriów przyznania pomocy społecznej, kryterium sytuacyjne – jest bowiem osobą chorą, całkowicie niezdolną do pracy; przekracza natomiast kryterium dochodowe. SKO zwróciło uwagę na fakt, iż znaczna część dochodów odwołującego się marnotrawiona jest na prowadzenie korespondencji z urzędami i że odwołujący konsekwentnie odmawia przyjęcia pomocy w formie oferowanej mu żywności. W skardze S. K. podniósł, iż w związku z odmową przyznawania mu przez GOPS w C. wnioskowanych zasiłków, stale pogarsza się jego sytuacja materialna i zdrowotna, a działanie organów niezgodne jest ze stanowiskiem NSA, który uznał, że emeryci i renciści mają prawo do przyznania im zasiłku celowego na zakup sprzętu gospodarstwa domowego, nawet jeśli przekroczone zostało w ich przypadku kryterium dochodowe. W odpowiedzi na skargę SKO w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cytowane przepisy ustawy wprost określają cele pomocy społecznej, a także najistotniejsze cechy tej instytucji, będącej instrumentem służącym rozwiązywaniu problemów społecznych. Istotną cechą pomocy społecznej jest jej subsydiarność, oznaczająca, iż państwo powinno wspomagać jednostki i nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Ponadto podkreślić należy, iż pomoc przyznana być może wyłączne przy spełnieniu przesłanek wprost wynikających z ustawy o pomocy społecznej. I tak, jak wynika z art.7 ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodów wymienionych w tym przepisie, kryterium sytuacyjne nie jest jednakże jedynym wyznacznikiem przyznania świadczenia z pomocy społecznej, spełnione bowiem równocześnie musi zostać kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej określone zostało na kwotę 477 zł, oznacza to, iż dochód osoby samotnie gospodarującej nie może przekraczać wymienionej kwoty, stosownie do § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (DZ. U. Nr 135, poz. 950) Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest, jak już wcześniej zostało powiedziane od spełnienia kryterium dochodowego. Dochód z kolei, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej stanowi, zgodnie z art. 8 ust. 3, sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o świadczenie lub w przypadku utraty dochodu – z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jak wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, na dochód skarżącego składa się renta inwalidzka w wysokości 812,23 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł. pomniejszone o podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, co wynika z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w związku z czym miesięczny dochód skarżącego wynosi 702,23 zł. Zauważyć należy, iż świadczenie rentowe pomniejszone jest o potrącenie komornicze w wysokości 203,06 zł, prowadzone na podstawie tytuły wykonawczego Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] (sygn. akt [...]) oraz Sądu Rejonowego w G. – D. z dnia [...] (sygn. akt [...]) , pozostaje to jednak bez wpływu na wysokość dochodu, bowiem ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 3 pkt 1 – 3 wyraźnie wskazuje jakie czynniki wpływają na pomniejszenie dochodu i potrącenie komornicze nie zostało wśród nich wymienione. Kwota 702,23 zł uzyskiwana miesięcznie przez skarżącego oznacza przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego i mimo, iż skarżący spełnia przesłankę wynikającą z kryterium sytuacyjnego, jest bowiem osobą chorą, całkowicie niezdolną do pracy, przekroczenie kryterium dochodowego eliminuje go spośród beneficjentów świadczenia z pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie mógł zostać przyznany. Kryterium dochodowe jest konieczną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Oznacza to, iż niespełnienie jej pozbawia możliwości przyznania zasiłku osobie o to świadczenie wnioskującej, mimo spełnienia przez nią innych ustawowych kryteriów. Podstawowym celem pomocy społecznej jest bowiem umożliwienie osobom potrzebującym przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, przy czym organ realizujący tę pomoc nie może działać na zasadach dobrowolności – związany jest ustawą regulującą tę materię i wynikającymi z niej kryteriami. W związku z tym, jeśli przesłanki określone są w przepisie wprost, organ nie ma możliwości zinterpretowania ich w sposób inny, niż w nim wskazany. Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach, mimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, może zostać przyznany specjalny bezzwrotny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium osoby samotnie gospodarującej, a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie zasiłku celowego, a także zasiłku celowego specjalnego mieści się w sferze swobodnego uznania przyznającego go organu, co oznacza, że nawet przy spełnieniu ustawowych przesłanek przyznanie świadczenia nie jest obligatoryjne. Uznanie to nie oznacza jednak dowolności. Organ kierować się musi zarówno okolicznościami sprawy, jak i ogólnymi celami pomocy społecznej, a także własnymi możliwościami – biorąc pod uwagę dostępne środki finansowe, a także liczbę złożonych wniosków o przyznanie pomocy, zarówno w formie świadczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych, konieczna jest zatem ocena szczególnych okoliczności warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku celowego. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, organy obu instancji wnikliwie przeanalizowały sytuację wnioskodawcy, stwierdzając iż nie ma podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego, bowiem nie zachodzą w jego przypadku szczególne przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia. Organy zwróciły ponadto na ograniczoność zasobów finansowych będących w dyspozycji gminy na cele pomocy społecznej oraz na wzmożenie wydatków w okresie jesienno – zimowym. Odnośnie zawartego w skardze zarzutu, iż działanie organów niezgodne jest ze stanowiskiem NSA, który uznał, że emeryci i renciści mają prawo do przyznania im zasiłku celowego na zakup sprzętu gospodarstwa domowego, nawet jeśli przekroczone zostało w ich przypadku kryterium dochodowe wskazać należy, iż do przyznania świadczeń z pomocy społecznej, zarówno zasiłku celowego, jak i zasiłku celowego specjalnego konieczne jest spełnienie określonych kryteriów, a także pozytywna decyzja organu właściwego do przyznania świadczenia. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż osoby utrzymujące się ze świadczenia emerytalnego lub rentowego niejako automatycznie są beneficjentami świadczeń w postaci zasiłków celowych z przeznaczeniem na sprzęt gospodarstwa domowego nie koresponduje to bowiem z celami pomocy społecznej, nie jest również możliwe w ramach posiadanych przez organy pomocy społecznej środków. Sądy administracyjne, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 12269) sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, która przeprowadzana jest pod kątem zgodności z prawem, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej i sprowadza się do oceny, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie wnikając przy tym w jej celowość i zasadność. Biorąc pod uwagę powyższe, wskazać należy, iż wydające w sprawie decyzje organy nie naruszyły prawa, w związku z czym Sąd , na podstawie ustawy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.