II SA/Bd 1181/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W. Ż. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku oddala skargę. II SA/Bd 1181/14 Uzasadnienie Orzeczeniem z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w G. uznał skarżącego W. Ż. winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego to jest tego, że w dniu 18 września 2013 r. w G. odmówił wykonania polecenia przełożonego – zastępcy Naczelnika Wydziału Prewencji, dotyczącego sporządzenia notatki z przebiegu interwencji przeprowadzonej w dniu 7 września 2013 r. w miejscowości R., jak również sporządzenia czytelnego, komputerowego odpisu swojego notatnika służbowego na potrzeby prowadzonych czynności sprawdzających prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową w W. (czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji) i wymierzył jemu karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu orzeczenia organ przedstawił tok postępowania, wymieniając czynności przeprowadzone w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji poprzez nieuzasadnione zastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie i w konsekwencji czego uznanie odwołującego winnym naruszenia dyscypliny i wymierzenia mu kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, gdy tymczasem z ustalonych okoliczności faktycznych oraz w oparciu o zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy nie sposób jest potwierdzić, iż do ww. naruszenia dyscypliny doszło, Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) naruszenie art. 134i ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez nieuzasadnione zastosowanie w sprawie i w konsekwencji wszczęcie postępowania dyscyplinarnego oraz jego kontynuowanie, pomimo że czynności wyjaśniające w sprawie nie potwierdziły popełnienia przez odwołującego przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, a tym samym zaniechanie wydania orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego, przez co w sposób oczywisty uchybiono art. 135 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, 2) naruszenie art. 135 ust. 7 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 2 oraz w zw. z art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, poprzez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia zgłoszonych przez odwołującego wniosków dowodowych, zaniechanie wydania w przedmiotowej sprawie stosownego rozstrzygnięcia i doręczenia go w formie i trybie przewidzianym ustawą, a także przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, niepełny i naruszający zasadę swobodnej oceny dowodów, W związku z powyższym wniósł o uchylenie - na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji – zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania dyscyplinarnego w I instancji, względnie – w wypadku nie przychylenia się do powyższego wniosku - o powołanie w trybie art. 135m ust. 1 ww. ustawy komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia oraz pisemne zawiadomienie o tym fakcie właściwego zarządu wojewódzkiego związku zawodowego policjantów, a także pisemne powiadomienie o tej czynności obwinionego i jego obrońcę, aby w ten sposób stworzyć mu realne prawo do możliwości wypowiedzenia się przed komisją w zakresie postawionych w odwołaniu zarzutów oraz przedstawionych w toku postępowania argumentów i zgłoszonych wniosków dowodowych, i po przeprowadzeniu stosownego postępowania o uchylenie - na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 - w całości zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionego. Ponadto skarżący wniósł na podstawie art. 135l w zw. z art. 135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji o dopuszczenie i przeprowadzenie załączonych do odwołania dowodów z dokumentów, na okoliczności świadczące o tym, że w sprawie nie doszło do naruszenia dyscypliny służbowej, a postawiony skarżącemu zarzut z art. 132 ust. 3 pkt 1 nie znalazł potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W wyniku rozpatrzenia odwołania Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem z dnia [...] r., wydanym na postawie art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687, ze zm.), dalej powoływanej także w skrócie jako "uop", uchylił orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w całości i przekazał jemu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że takie rozstrzygnięcie wynika przede wszystkim z tego, że zarzut przypisany skarżącemu został sformułowany niewłaściwie, co uniemożliwia prawidłowe rozpatrzenie sprawy. W pierwszej kolejności wskazał, że przypisany skarżącemu zarzut dotyczy w istocie dwóch odrębnych przewinień dyscyplinarnych, to jest odmowy wykonania polecenia przełożonego - zastępcy naczelnika Wydziału Prewencji KMP w G. asp. szt. S. G. - dotyczącego sporządzenia notatki z przebiegu interwencji w miejscowości R. w dniu 7 września 2013 r. oraz odmowy wykonania polecenia ww. przełożonego dotyczącego sporządzenia czytelnego (komputerowego) odpisu z jego notatnika służbowego na potrzeby czynności sprawdzających prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową w W. Powyższe oznacza, że powinny one być opisane w dwóch odrębnych zarzutach i każdy z nich powinien posiadać odrębną kwalifikację prawną. Po drugie niewłaściwie określono czas, w jakim miało dojść do popełnienia zarzucanych czynów. Organ podkreślił, że przepisy normujące procedurę dyscyplinarną jednoznacznie stanowią, że zmiana zarzutu może nastąpić tylko w trybie art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, do której uprawniony jest przełożony dyscyplinarny. Wraz ze zmianą zarzutu zachodzi bowiem konieczność jego ogłoszenia obwinionemu i przesłuchania go na tę okoliczność. Nie może tego uczynić organ odwoławczy, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania dyscyplinarnego. Stąd też zachodzi, w ocenie organu konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego. Niezależnie od zmiany zarzutu organ pierwszej instancji winien także, zdaniem organu odwoławczego, dokonać analizy treści wydanego polecenia dotyczącego sporządzenia notatki z interwencji, w kontekście norm prawnych w oparciu o które to polecenie zostało wydane. Z akt sprawy wynika, że związane to było z bliżej niesprecyzowanymi czynnościami wyjaśniającymi dotyczącymi użycia siły fizycznej wobec J. S. podczas ww. interwencji w dniu 7 września 2013 r. Nie wiadomo jednak, czy było to postępowanie skargowe prowadzone na podstawie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego w związku ze skargą złożoną przez J. S., czy były to czynności wyjaśniające prowadzone na podstawie art. 134i ust. 4 ustawy o Policji na skutek złożonego wniosku przez pokrzywdzonego, czy też było to żądanie sporządzenia notatki w związku z użyciem środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 628 z późn. zm.). Akta sprawy nie wskazują też, jaki był wynik tych czynności, a w szczególności, czy bez tej notatki możliwe było ich zakończenie, a jeżeli je zakończono, to w jaki sposób. W tym też zakresie organ pierwszej instancji powinien włączyć do akt niniejszego postępowania kserokopie akt tych czynności. Organ wskazał także jakie wnioski dowodowe powinny być uwzględnione z urzędu. A mianowicie dotyczące: - załączenia kserokopii części notatnika służbowego skarżącego zawierającego zapisy dotyczące interwencji w miejscowości R. w dniu 7 września 2013 r. wobec J. S., - załączenia kserokopii "Niebieskiej karty" dotyczącej ww. interwencji, - załączenia kopii akt czynności wyjaśniających, o czym była mowa już wyżej, - załączenia kserokopii z części Książki odpraw OPI KMP w G. zawierającej zapis z dnia 11 września 2013 r. odnoszący się do omówienia skargi dotyczącej pobicia przez funkcjonariuszy podczas przeprowadzania ww. interwencji, albowiem dotyczą one istotnych okoliczności związanych z przedstawionym zarzutem. Organ odwoławczy zaznaczyć także, że przy wymierzeniu kary dyscyplinarnej przełożony dyscyplinarny powinien uwzględnić kryteria wymiaru kary określone w art. 134h uop, czyli okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. W skardze do sądu administracyjnego W. Ż. zarzucił Komendantowi Wojewódzkiemu naruszenie: ― art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy o Policji poprzez wydanie decyzji kasacyjnej w sytuacji kiedy wobec przeprowadzonej przez organ odwoławczy oceny merytorycznej sprawy winien on wydać decyzję merytoryczną, ― art. 135l ust. 1 ustawy o Policji poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełnienia materiału dowodowego, w sytuacji gdy zakres tego uzupełnienia pozwalał na skorzystanie z kompetencji organu odwoławczego nie naruszając zasady dwuinstancyjności postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, ewentualnie także orzeczenia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w B. wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że zaskarżone orzeczenie nie kończy postępowania dyscyplinarnego i tym samym nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 315/14, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę W. Ż. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, uznając ją za niedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 września 2014 r. uchylił powyższe postanowienie, stwierdzając dopuszczalność skargi na kasacyjne rozstrzygnięcie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269; ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd jest zobowiązany zbadać, czy organy administracyjne w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń organów administracji sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną [art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270; ze zm.)], dalej powoływanej w skrócie jako: "ppsa". Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie kontroli pod względem legalności jest orzeczenie kasacyjne Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. (KWP) uchylające w całości orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w G. (KMP) i przekazujące jemu sprawę do ponownego rozpoznania. Orzeczenie to wydane zostało na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części. Odpowiadające przepisom prawa orzeczenie kasacyjne musi zatem zawierać w swoim uzasadnieniu wskazania co do tego jakie czynności dowodowe i w jakim zakresie, co do jakich okoliczności faktycznych muszą być jeszcze przeprowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Ocenie przez Sąd podlega zaś to czy organ II instancji wykazał takie braki w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu dyscyplinarnym, które powodują konieczność przeprowadzenia dodatkowo czynności dowodowych w co najmniej znacznym zakresie. Analiza treści orzeczenia kasacyjnego KWP prowadzi do wniosku, że było ono w realiach niniejszej sprawy uzasadnione. Po pierwsze zgodzić przyjdzie się z organem odwoławczym, że zgromadzony przez przełożonego dyscyplinarnego materiał dowodowy jednoznacznie potwierdził konieczność innego sformułowania zarzutu względem skarżącego, to jest wyodrębnienie dwóch przewinień dyscyplinarnych, z odrębną kwalifikacją prawną a nie jednego, jak uczyniono to w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Ponadto wyjaśnienia wymagało to kiedy doszło do popełnienia zarzucanych czynów. W tym zakresie organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż polecenie sporządzenia notatki z interwencji w miejscowości R. st. post. W. Ż. otrzymał w dniu 12 września, z ostatecznym terminem jego wykonania do dnia 17 września 2013 r. Zatem to w tym okresie polecenie to obowiązywało, a nie w dniu 18 września, jak to przyjęto w zarzucie. Z kolei pismo z Prokuratury Rejonowej w W., które wpłynęło do Komendy Miejskiej Policji w G. w dniu 13 września 2013 r., zostało doręczone st. post. W. Ż. 4 dni później, to jest w dniu 17 września 2013 r. Z dekretacji zawartej na tym piśmie przez kierownika Ogniwa Patrolowo-interwencyjnego I Wydziału Prewencji KMP w Grudziądzu st. asp. J. Z. wynika, że polecenie zastępcy naczelnika Wydziału Prewencji, dotyczące sporządzenia czytelnych odpisów, o które prosił prokurator, obwiniony miał wykonać niezwłocznie. Z treści zeznań st. asp. J. Z. wynika, że termin wykonania tego polecenia został doprecyzowany przez podinsp. T. S. - naczelnika Wydziału Prewencji KMP w G. - na dzień 17 września 2013 r. Oznacza to więc, że obowiązek wykonania tego polecenia dotyczył 17 września a nie 18 września, jak to przyjęto w zarzucie. Tego typu zmiany co do postawionych zarzutów (co do kwalifikacji prawnej i czasu popełnienia zarzucanych czynów) powinny być dokonane w trybie art. 135e ust. 10 uop, a więc w drodze ogłoszenie tego obwinionemu przez przełożonego dyscyplinarnego i przesłuchaniu go na tę okoliczność. Nie powinien tego uczynić organ odwoławczy, jak słusznie to sam uznał, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania dyscyplinarnego wyrażoną w art. 135k zdanie pierwsze uop. Samo to uzasadniało więc konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Poza tym jednak zasadne były również wskazania organu odwoławczego co do konieczności dokonania przez organ I instancji ponownej analizy polecenia dotyczącego sporządzenia notatki z interwencji w dniu 7 września 2013 r. pod kątem podstawy prawnej jego wydania, które to wskazania zostały przez organ odwoławczy poparte szczegółowo przedstawioną argumentacją. Słusznie także organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia z urzędu przez organ I instancji czynności dowodowych dotyczących istotnych okoliczności ściśle związanych z przedstawionym zarzutem, takich, jak: - załączenia kserokopii części notatnika służbowego skarżącego zawierającego zapisy dotyczące interwencji w miejscowości R. w dniu 7 września 2013 r. wobec J. S., - załączenia kserokopii "Niebieskiej karty" dotyczącej ww. interwencji, - załączenia kopii akt czynności wyjaśniających, o czym była mowa już wyżej, - załączenia kserokopii z części Książki odpraw OPI KMP w G. zawierającej zapis z dnia 11 września 2013 r. odnoszący się do omówienia skargi dotyczącej pobicia przez funkcjonariuszy podczas przeprowadzania ww. interwencji, albowiem dotyczą one istotnych okoliczności związanych z przedstawionym zarzutem. Wszystkie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia kasacyjnego wskazania odnośnie braków w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zostały przez organ odwoławczy poparte logiczną i szczegółową argumentacją, która w konsekwencji prowadzi do wniosku o konieczności przeprowadzenia przez organ I instancji, w ponownym postępowaniu czynności dowodowych w znacznej części w stosunku do dotychczas wykonanych. Tym samym wszystkie zarzuty skargi należało uznać za nie uzasadnione, sprowadzają się one bowiem wyłącznie do negowania zasadności wydania przez organ odwoławczy orzeczenia kasacyjnego. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone orzeczenie nie narusza obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością jego uchylenia albo stwierdzenia nieważności, na podstawie art. 151 ppsa oddalono skargę.