II SA/Bd 1183/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie WSA: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 14 lutego 2007r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Prezydent Miasta I., działając na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 29 ust. 1 i art. 52 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedno - Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o zameldowaniu J. M. na pobyt stały w lokalu nr 1 znajdującym się na pierwszym piętrze budynku przy al. S. w I. W uzasadnieniu orzekający organ przedstawił złożony stan faktyczny niniejszej sprawy i wskazał, że brak zgody osoby dysponującej lokalem nr 1 przy al. S. w I. A. U., spowodował wszczęcie postępowania administracyjnego o zameldowanie J. M. w tym lokalu. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że właścicielem budynku przy ul. S., zgodnie z zapisami zawartymi w Księdze Wieczystej Nr [...] prowadzonej przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w I. jest A. U., który nie żyje oraz A. U., która postanowieniem Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w I. z dnia [...] 2005 r. sygn. akt [...] "T" nabyła spadek po zmarłym A. U. Ustalono ponadto, że w omawianym lokalu do dnia śmierci tj. do 15 maja 2006 r. zamieszkiwała matka J. M. - L. U., która zamieszkała tam na prawach współwłaściciela ze swoim mężem A. U., a także później po rozwodzie. J. M. oświadczyła, iż pomimo braku zgody aktualnego dysponenta lokalu na jej zameldowanie, zamieszkuje w przedmiotowym lokalu; znajdują się w nim wszystkie jej rzeczy osobiste oraz meble. Przeprowadzone w dniu 23 sierpnia 2006 r. oględziny lokalu potwierdziły wiarygodność tego oświadczenia, przy czym J. M. dodatkowo wskazała, iż od dnia 25 lipca 1994 r. koncentruje w tym miejscu swoje sprawy życiowe. Natomiast A. U. w trakcie przeprowadzanego postępowania administracyjnego oświadczyła, że nie wyraża zgody na zameldowanie J. M. w przedmiotowym budynku. Ponadto podkreśliła, że postępowanie spadkowe po zmarłym A. U. zostało prawomocnie zakończone i na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] 2005 r., sygn. akt [...] "T", to ona odziedziczyła spadek po w/wym., na dowód czego w dniu 5 lipca 2006 r. przedstawiła odpis księgi wieczystej KW [...]. Jednocześnie oświadczyła, że J. M. do dnia 15 maja 2006 r. tj. do dnia śmierci Pani L. U., nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, przebywała tam jedynie jako gość odwiedzając matkę. Natomiast obecnie jest gościem swojej siostry - J. U. zameldowanej pod tym adresem. A. U. nadmieniła również, że J. M. posiada tytuł prawny do nieruchomości położonej w H., gdzie była zameldowana na pobyt stały. Stwierdziła, że J. M. nie jest osobą bezdomną, dla której legalizacja pobytu ma prowadzić do ubiegania się o mieszkanie, pomoc społeczną itd., gdyż ma własny dom. Jej zdaniem podejmowane czynności przez J. M. zmierzają do utrudniania spokojnego zamieszkiwania i wysuwania nieuzasadnionych roszczeń. Ponadto dodała, że w spornym lokalu nie ma instalacji grzewczej i wodnej (oświadczenie z dnia 28 sierpnia 2006 r.). W konkluzji przeprowadzonego postępowania dowodowego organ I instancji wskazał, że fakt zamieszkiwania J. M. w budynku przy al. S. w I. został jednoznacznie stwierdzony przez Komendę Straży Miejskiej I. (pismo z dnia 25 lipca 2006 r.), a A. U. również nie podważa faktu zamieszkiwania J. M. w przedmiotowym lokalu; nie wyraża jedynie zgody na jej zameldowanie. W odwołaniu od powyższej decyzji A. U. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art.7, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i odmowę zameldowania J. M. pod wskazanym adresem, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem odwołującej orzekający organ nie przeprowadził dowodu na okoliczność posiadania tytułu współwłasności domu mieszkalnego przez J. M. w H. oraz bezpodstawne dokonał podziału budynku na lokale mieszkalne i oznaczenie lokalu położonego na piętrze jako lokalu nr 1. Ponadto wskazała, że pominięto podejrzenie sfałszowania podpisu chorej matki przez J. M. na druku zameldowania w celu wyłudzenia zameldowania na pobyt stały i nie ustalono rodzaju czynności podejmowanych przez J. M. po 2000 r. w celu zameldowania. Odwołująca zwraca też uwagę na fakt, iż nie ustalono powodów nie zameldowania J. M. w 1994 r. i latach następnych, przy jasnym stanie prawnym nieruchomości oraz pominięto fakt zamieszkiwania na piętrze budynku przez L. U. - matkę J. M., na zasadzie użyczenia i grzecznościowego przebywania w tym lokalu córki. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2006 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiące podstawę prawną zameldowania, nie uzależniają wydania decyzji o zameldowaniu od wystąpienia innych jeszcze okoliczności, niż stwierdzenie zamieszkania osoby w danym lokalu wraz z zamiarem stałego lub długotrwałego w nim przebywania. Kwestia posiadania przez osobę dokonującą zgłoszenia pobytu stałego w danym lokalu tytułu prawnego do innego lokalu, nie ma wpływu na wykonanie obowiązku zameldowania się w miejscu taktycznego pobytu. Podnoszone przez odwołującą wątpliwości co do autentyczności podpisu złożonego przez matkę J. M. na druku meldunkowym nie mają zdaniem organu znaczenia w sytuacji, gdy prowadzone jest postępowanie administracyjne o zameldowanie, które ma na celu zbadanie faktycznego miejsca stałego przebywania wyżej wymienionej. Organ odwoławczy równocześnie wyjaśnił, że w sytuacji gdy J. M. zamieszkuje w nieruchomości przy ul. S. w I. wbrew woli odwołującej się, to roszczeń wobec niej A. U. może dochodzić na drodze postępowania cywilnoprawnego przed sądem powszechnym, a nie w trybie postępowania administracyjnego. Podkreślono również, że poprzez zameldowanie w lokalu osoba nie nabywa uprawnień do tego lokalu, a ewidencja ludności służy wyłącznie zabieraniu danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. U. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art.7, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i odmowę zameldowania J. M. pod wskazanym adresem, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Argumentując swoje stanowisko skarżąca podniosła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem Wojewody [...] zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż wnioski dowodowe skarżącej i ich argumentacja zmierzająca do wykazania, że zamiarem stałego pobytu wnioskodawczyni był własny dom mieszkalny w H., a przebywanie w lokalu mieszkalnym przy ul. S. w I. przez cały okres miało charakter grzecznościowy, nie mają znaczenia prawnego. Skarżąca ponadto przywołała zarzuty i uzasadniającą je argumentację, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej "wymogi ewidencyjne" nie usprawiedliwiają zameldowania J. M. w lokalu mieszkalnym przy ul. S. w I. w sytuacji, kiedy jest ona właścicielką dużego domu mieszkalnego, w którym była zameldowana i tam było jej centrum życiowe. Podkreśliła jednocześnie, że sporny lokal był użyczany jej przez matkę za zgodą skarżącej, która wiedziała, że ma ona własny dom. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą zameldowania J. M. na pobyt stały w lokalu nr 1 znajdującym się na pierwszym piętrze budynku przy al. S. w I., zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę w niniejszej sprawie ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie może natomiast orzekać bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, bowiem działalność w tym zakresie zastrzeżona jest do wyłącznej właściwości organów administracji publicznej. Dla prawidłowego zrozumienia zasadności rozstrzygnięcia, zwrócić na wstępie należy uwagę, iż przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest legalność decyzji orzekającej o zameldowaniu J. M. w lokalu, którego dysponent - skarżąca nie wraża zgody na dokonanie takiej czynności. Jest to odstępstwo od zasady, iż obowiązek meldunkowy, wynikający wprost z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wymaga konkretyzacji w decyzji administracyjnej (czynność zameldowania ma z reguły tylko materialno - techniczny charakter). Stosownie bowiem do treści art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy prowadzący ewidencję ludności - jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Zgodnie zaś z regulacją ust. 2 art. 47 powołanej ustawy, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ. Wydawana więc na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 powołanej ustawy decyzja administracyjna winna być poprzedzona przeprowadzeniem przez rozstrzygający organ postępowania dowodowego mającego na celu usunięcie zachodzących ewentualnie wątpliwości, rysujących się na tle stosowania regulacji zawartej wart. 10 ust. 1 cyt. ustawy przewidującej obowiązek osoby, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, do zameldowania się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Dla zapewnienia bowiem zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisami do ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy (vide wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2003 r., V SA 3657/02, Wspólnota nr 8 z 2004 r., poz. 55). W ocenie Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe spełnia wymagania określone wart. 7 i 77 § 1 K.p.a., a rozstrzygające organy dokonały nie naruszającej art. 80 K.p.a. oceny, iż J. M. faktycznie przebywała w lokalu mieszkalnym przy ul. S. w I. Kwestia ta była zaś decydująca dla wydania decyzji o zameldowaniu. Z akt sprawy wynika bezspornie, że J. M. zamieszkiwała co najmniej od kilkunastu lat wraz z matką w zajmowanym przez nią mieszkaniu przy ul. S. w I. oraz zamieszkuje tam po jej śmierci. Potwierdzają to przeprowadzone w dniu 23 sierpnia 2006 r. oględziny spornego lokalu; potwierdza to również sporządzona informacja przez Straż Miejską I. na podstawie oświadczeń sąsiadów. Strona skarżąca w składanych wyjaśnieniach w trakcie prowadzonego postępowania oraz w treści odwołania nie podważa faktu zamieszkiwania J. M., sprzeciwia się jednakże jej zameldowaniu w miejscu faktycznego pobytu. Wymeldowując się z poprzedniego miejsca stałego pobytu oraz składając wniosek o zameldowanie w miejscu, w którym faktycznie od dłuższego czasu zamieszkuje, J. M. potwierdziła zatem swój zamiar stałego lub długotrwałego przebywania w lokalu przy ul. S. w I. W świetle powyższych okoliczności uznać należy w stosunku do J. M. za spełnione - przesłanki warunkujące uznanie jej pobytu stałego, ponieważ stosownie do art. 6 ust. 1 cyt. ustawy pobyt stały uwarunkowany jest zamieszkiwaniem osoby w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejscem stałego zamieszkania jest więc miejsce pobytu danej osoby, w którym realizuje ona większość swoich osobistych i życiowych spraw. Zwrócić ponadto należy uwagę, że pod pojęciem "miejsce pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania się. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu tam osoby. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. W przypadku J. M. uznać jednak należy istnienie obiektywnych okoliczności faktycznych potwierdzających zrealizowanie tego zamiaru przez rzeczywiste przebywanie w tym miejscu. Zwrócić należy uwagę zresztą, że skarżąca tego najistotniejszego w sprawie ustalenia nie kwestionowała, potwierdzając fakt zamieszkiwania J. M. w mieszkaniu przy ul. S. w I. Bez znaczenia dla wyniku sprawy potraktować należy zarzuty skarżącej o braku zgody na zameldowanie w przedmiotowym lokalu J. M. Jak słusznie potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 czerwca 2005 r. (sygn. akt IV SAlWa 627/05, System Informacji Prawnej LEX nr 166653) konieczność dokonania zameldowania nie jest bowiem wcale uzależniona od charakteru tytułu prawnego do lokalu zamieszkiwanego przez określone osoby. Skoro zameldowanie ma na celu wyłącznie odzwierciedlenie w urzędowej ewidencji faktycznego pobytu danej osoby, to jego dokonanie nie może być też traktowane jako źródło powstania jakichkolwiek praw majątkowych, w tym także prawa do mieszkania. Podkreślić jednak należy, że uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wyłączone więc będą sytuacje będące następstwem naruszenia posiadania, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego (art. 171 Kodeksu karnego). Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania. Nie zmienia to jednak faktu, że stosowanie przepisu art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych orzekających w sprawach dotyczących roszczeń windykacyjnych lub pokrewnych (por. uzasadnienie do wyroku WSA w Warszawie z 24 czerwca 2004 r. (sygn. akt V SA 519103, System Informacji Prawnej LEX nr 146738). Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Wojewodę Kujawsko Pomorskiego było zgodne z prawem. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Oz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).