II SA/Bd 1193/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. T. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] Prezydent G., uchylił decyzję z dnia [...].05.2016 r., znak: [...] w części przyznającej prawo J. T. do świadczenia wychowawczego na syna K. T.. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 10 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 2, 3, 6, art. 48 ust. 1 i 2, art. 4, art. 5, art. 2 pkt 14, pkt 16, pkt 20 lit. c, art. 7 ust. 3, art. 13, art. 21, art. 27 ust. 1 i 3, art. 49 ustawy z dnia [...] lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), art. 2 pkt 1 ww. ustawy w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.), § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i P. Społecznej z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) oraz art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że na mocy decyzji z dnia [...].05.2016 r., znak: [...] przyznano J. T., na jej wniosek z dnia [...].04.2016 r., prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci K. i P. T. na okres od dnia [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. Ustalono bowiem, że w 2014 r. rodzina nie osiągnęła żadnych dochodów. Wypłatę na pierwsze dziecko, tj. K. T. zrealizowano za miesiące kwiecień i maj 2016 r. Następnie ustalono, że z dniem [...].04.2016 r. mąż J. T. podjął zatrudnienie w U. Sp. z o.o. w G., a więc zaistniała konieczność zweryfikowania dochodów rodziny. Po doliczeniu miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia, otrzymano kwotę [...]zł, która w przeliczeniu na osobę wyniosła [...] zł i przekroczyła kryterium dochodowe, tj. kwotę [...]zł. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Stwierdzono zatem od dnia [...].06.2016 r. brak prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. na K. T.. W odwołaniu od powyższej decyzji J. T. zarzuciła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż z mężem, który porzucił rodzinę, jest w nieformalnej separacji. Nie prowadzą również wspólnego gospodarstwa domowego. Odwołująca się wskazała, że dochód męża w maju 2016 r. był wyższy z uwagi na nadgodziny, jednak była to sytuacja jednorazowa, gdyż w następnych miesiącach jego dochód wyniósł [...] zł miesięcznie, co nie spowodowało przekroczenia kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił, że w myśl przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, a zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza, uzyskanie dochodu. Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów, w ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo zweryfikował dochód rodziny i uwzględniając kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. dochód osiągnięty za miesiąc maj 2016 r. (z tytułu zatrudnienia T. T. od [...].04.2016 r.) w kwocie [...]zł ustalił, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Wobec powyższego, niespełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, zdaniem Kolegium oznacza, iż świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje i tym samym organ I instancji prawidłowo orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...].05.2016 r. w części przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - K. T.. W skardze do sądu J. T. wyraziła swoje niezadowolenie z treści rozstrzygnięć organów administracji, zapadłych w niniejszej sprawie, powtarzając w całości swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreśliła, że dochód męża w maju 2016 r. był wyższy z uwagi na nadgodziny, jednak była to sytuacja jednorazowa, gdyż w następnych miesiącach jego dochód wyniósł [...] zł miesięcznie, co nie spowodowało przekroczenia kryterium dochodowego. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu decyzji z dnia [...].05.2016 r., znak: [...] w części przyznającej prawo J. T. do świadczenia wychowawczego na syna K. T. z uwagi na okoliczność, iż z dniem [...].04.2016 r. mąż J. T. podjął zatrudnienie w U. Sp. z o.o. w G., a w miesiącu maju 2016 r. uzyskał jednorazowo wyższy dochód z uwagi na przepracowane nadgodziny, co pozwoliło organom zweryfikować dochód rodziny. Po doliczeniu miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia, otrzymano kwotę [...]zł, która w przeliczeniu na osobę wyniosła [...] zł i przekroczyła kryterium dochodowe, tj. kwotę [...]zł. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia zostały uregulowane w ustawie z dnia [...] lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195, zwana dalej "ustawą"). Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). W myśl art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przysługuje ono jednak na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy). W tym przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Dochód utracony został zdefiniowany art. 2 pkt 19 ustawy, zaś dochód uzyskany w art. 2 pkt 20 ustawy. Są to definicje legalne tych pojęć, co oznacza, że tylko opisane we wskazanych normach sytuacje traktuje się na potrzeby ustawy jako uzyskanie, bądź utratę dochodu. Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego, podobnie jak w ustawie o świadczeniach rodzinnych służy urealnieniu dochodu rodziny/wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Ustawodawca bowiem przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy (art. 2 pkt 2 ustawy). Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwłaszcza w art. 7 ustawy jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. Co istotne, uwzględnienie dochodu utraconego, jak i uzyskanego, sposób ich obliczania muszą zostać ustalone w sposób przewidziany w ustawie. W tej sytuacji organ I instancji obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do ustalenia dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, uwzględniając treść art. 7 ust. 3 ustawy- uzyskanie dochodu, którym był dochód męża skarżącej w maju 2016 r., ustalenie dochodu na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Skoro więc w przypadku skarżącej, zaistniała konieczność zweryfikowania dochodów rodziny z uwagi na dochód męża skarżącej w maju 2016 r., owa weryfikacja winna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia, a więc również fakt, czy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W rozpoznawanej sprawie odnotowania wymaga też sprzeczność rozstrzygnięcia decyzji z treścią jej uzasadnienia, gdyż decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] Prezydent G., uchylił decyzję z dnia [...].05.2016 r., znak: [...] w części przyznającej prawo J. T. do świadczenia wychowawczego na syna K. T. (przy czym prawo to przyznano na okres od dnia [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r.), natomiast jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, od dnia [...].06.2016 r. stwierdza się brak prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj. na K. T.. W związku z powyższym doszło do naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., i odbiegającego od treści uzasadnienia, zakresu rozstrzygnięcia. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. W razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. Nie ma natomiast merytorycznego uzasadnienia do pozbawienia prawa do świadczenia na syna skarżącej przynajmniej za okres do czerwca 2016r. Skoro więc, gdy organ uchylił decyzję w części przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na syna K. T., a w uzasadnieniu decyzji ograniczył zakres tego uchylenia do okresu od [...].06.2016 r., to ewidentnie wystąpiła tutaj niespójność wymagająca weryfikacji. Ponadto należy podkreślić, że uzyskanie dochodu występuje gdy dochód ten jest uzyskiwany w okresie na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia Wobec powyższego należy stwierdzić, że wymienione naruszenia rzutują bezpośrednio na treść wydanych rozstrzygnięć. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali dochód rodziny i oceni, czy strona skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do utrzymania przyznanego świadczenia wychowawczego, a wynik postępowania ujęty zostanie w formie decyzji administracyjnej uwzględniającej normę prawną wynikającą z przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.