II SA/Bd 1194/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy[...], na podstawie art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2009 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka (Dz. U. z 2009 r., Nr 163, poz. 1305), rozporządzenia Ministra Zdrowia z 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234), art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 52, ustawy o ograniczeniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., Nr 106, poz. 622), w zw. z art. 104 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku Nr[...], odmówił M. D. przyznania świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, wnioskowanego na A. D. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, wnioskodawca przedłożył m.in. kserokopię odpisu skróconego aktu urodzenia syna nr [...] r. i zaświadczenie lekarskie wystawione przez specjalistę ginekologa położnika potwierdzające fakt pozostawania przez M. D. pod opieką medyczną od 11 tygodnia ciąży. Na podstawie tych dokumentów organ ustalił, że dziecko urodziło się 6 października 2012 r., a więc został spełniony warunek złożenia wniosku w terminie 12 m-cy od dnia narodzin, jednakże pod opieką medyczną matka pozostawała od 11 tygodnia ciąży., a terminy udzielanych świadczeń zdrowotnych to odpowiednio: 1) pierwszy trymestr ciąży (28.03.2012, 11.04.2012, 09.05.2012 ), 2) drugi trymestr ciąży (23.05.2012, 23.06.2012), 3) trzeci trymestr ciąży (01.08.2012, 05.09.2012, 19.02012, 03.10.2012 ); co potwierdza zaświadczenie lekarskie z dnia 17 października 2012 r. Organ I instancji zwrócił uwagę, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. w § 1 określa, iż uprawnioną do dodatku z tytułu urodzenia dziecka jest kobieta, która objęta była opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży do porodu, a więc pozostająca pod opieką medyczną nie później, niż od 10 tygodnia ciąży. W odwołaniu od powyższej decyzji M. i M. D. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż jako powód odmowy przyznania świadczenia organ przyjął okoliczność pozostawania matki dziecka pod opieką lekarza od 11 tygodnia ciąży, lecz nie rozpatrzył kwestii zapisania się na wizytę w 8 tygodniu ciąży. Odwołujący się wskazali ponadto na swoją trudną sytuację materialną, wynikająca z braku stałej pracy oraz środków pieniężnych na utrzymanie nowonarodzonego dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, z zaświadczenia lekarskiego z [...] r. wynika, że matka dziecka pozostawała pod opieką medyczną od 11 tygodnia ciąży do porodu, dlatego w tych okolicznościach należało uznać, że nie został spełniony warunek otrzymania przez stronę wnioskowanej zapomogi, natomiast trudna sytuacja materialna strony, a także wcześniejszy, niż wizyta lekarska, fakt zapisania się na taką wizytę, nie jest przesłanką do otrzymania wyżej oznaczonego świadczenia. W skardze do sądu M. i M. D. podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc (analogicznie jak w odwołaniu), iż jako powód odmowy przyznania świadczenia organ przyjął okoliczność pozostawania matki dziecka pod opieką lekarza od 11 tygodnia ciąży, lecz nie rozpatrzył kwestii zapisania się na wizytę w 8 tygodniu ciąży. Skarżący wskazali ponadto na ich trudną sytuację materialną.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą przyznania skarżącej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji zawiera ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwana w dalszej części uzasadnienia "ustawą". Zgodnie z art. 2 ustawy świadczeniem rodzinnym jest m.in. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka. W myśl art. 15b ust 1 i 2 ustawy jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia żywego dziecka w wysokości 1.000 zł przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka - niezależnie od wysokości dochodów. Jednym z warunków przyznania ww. zapomogi jest udokumentowanie stosownym zaświadczeniem faktu pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 15b ust. 5 i 6 ustawy). Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 października 2012 r. wystawionego przez lekarza ginekologa, które stało się podstawą ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji, wynika, że skarżąca była pod opieką medyczną od 11 tygodnia ciąży, podczas gdy zarówno w odwołaniu jak i w skardze skarżący podnosili, iż M. D., gdy tylko zorientowała się, że może być w ciąży, zapisała się na wizytę u lekarza ginekologa w 8 tygodniu ciąży, a upływ czasu do momentu wizyty lekarskiej wynikał z oczekiwania na wyznaczony termin. Nie budzi wątpliwości, ani zastrzeżeń Sądu, przyjęty przez ustawodawcę sposób dokumentowania przez osobę zainteresowaną okresu pozostawania pod opieką medyczną poprzez zaświadczenie, którego wzór opublikowano w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234). Zaświadczenie takie, o treści potwierdzającej pozostawanie przez kobietę w ciąży pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży, jest dla organu dowodem pozwalającym uznać spełnienie przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia. Nie oznacza to jednak, że treść takiego zaświadczenia nie może podlegać ocenie organu, w szczególności jeśli informacje w nim podane są kwestionowane lub mogą budzić wątpliwości. W obliczu przedstawianych przez skarżących twierdzeń w toku postępowania odwoławczego, przy prawidłowej wykładni art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno powziąć wątpliwość co do precyzyjności istotnych dla sprawy danych, zawartych w przedłożonym przez stronę zaświadczeniu. Zasadniczym celem wprowadzenia przyjętego przez prawodawcę rozwiązania polegającego na dodatkowym wsparciu finansowym rodziców w związku z narodzinami dziecka, była chęć zmotywowania kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności – systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne. Zdaniem Sądu, realizacja tego celu następuje wówczas, gdy kobieta ciężarna udaje się do właściwego lekarza lub położnej, celem przeprowadzenia pierwszego badania kontrolnego. Należy zarazem uznać za dopuszczalne, w określonych okolicznościach faktycznych, przyjęcie, że kobieta ciężarna pod opieką medyczną, w rozumieniu art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r., od chwili zgłoszenia się przez nią w ciąży do lekarza lub położnej w ramach podstawowej, bezpłatnej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych, czy leczenia szpitalnego, a więc od chwili rejestracji we właściwej placówce medycznej, nie zaś od dnia faktycznie przeprowadzonego, pierwszego badania medycznego. Z chwilą zgłoszenia się w zakładzie opieki zdrowotnej kobieta ciężarna winna znaleźć się pod opieką medyczną (podobnie orzekł WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 563/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisu art. 68 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej kobietom ciężarnym. W ocenie Sądu, niedoskonałość funkcjonowania systemu służby zdrowia, a zwłaszcza długotrwałe terminy oczekiwania na wizyty w ramach bezpłatnej opieki zdrowotnej, na którą to okoliczność kobieta ciężarna nie ma jakiegokolwiek wpływu, nie może stać na przeszkodzie do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych. W okolicznościach niniejszej sprawy, bez dodatkowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przedwczesne było uznanie, że skarżąca nie spełniła przesłanek do przyznania jej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Przy przedstawionej wyżej, właściwej interpretacji pojęcia "pozostawania kobiety ciężarnej pod opieką medyczną", organ powinien ustalić (na podstawie konkretnych dowodów, np. dokumentacji lub zaświadczeń z rejestracji w jednostce opieki zdrowotnej), czy w ramach bezpłatnej opieki zdrowotnej w jednostce, z której świadczeń skarżąca korzystała, rzeczywiście zarejestrowała się przed 10 tygodniem ciąży i rzeczywiście nie miała możliwości poddania się badaniu medycznemu przed upływem 10 tygodnia ciąży. Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzeby dokonania takich ustaleń nie dostrzegło, naruszając tym samym przepisy postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zadaniem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie należyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych, stosownie do powyższych wskazań Sądu, a następnie, w zależności od ich wyniku zastosowanie przepisu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem jego wykładni dokonanej przez Sąd w niniejszym wyroku. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.