II SA/Bd 1197/05

Dnia 2 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Damiana R. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. na rzecz Damiana R. kwotę 50 ( pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. rozpoznając u szeregowego rezerwy Damiana R. sprawność umysłową poniżej przeciętnej (iloraz inteligencji 81) uznała go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej zaliczając do kategorii zdrowia "D". W odwołaniu od tej decyzji skarżący wyraził swoje niezrozumienie, "czym kierowała się komisja wydając taką treść orzeczenia, z którego jasno wynika, że zrobiono ze mnie człowieka upośledzonego". Podniósł, że ukończył Technikum Mechaniczne zdając maturę, nigdy nie powtarzał żadnej klasy zarówno w szkole podstawowej jak też w średniej, posiada prawo jazdy kategorii B i C, na które musiał zdawać testy psychotechniczne. Ponadto odbył zasadniczą służbę wojskową legitymując się kategorią zdrowia "A". Będąc w wojsku niejednokrotnie pełnił służbę wartowniczą, przy czym warunkiem dopuszczenia do niej było badanie psychologiczne u psychologa jednostki wojskowej, w której służył. Skarżący zarzucił, że w czasie testu psychologicznego w dniu [...] 2005r. był rozpraszany przez psycholog, która wykonując test przekonywała go, że nie nadaje się do wojska. Podczas pierwszego badania przez tą samą psycholog pisał test będąc zmęczony po podróży, nie został też poinformowany w jakim celu odpowiada na pytania, nie wytłumaczono mu do końca zasad, w jaki sposób ma odpowiadać, a nawet był "trochę" manipulowany do udzielenia odpowiedzi, które nie godziły się z jego sumieniem. Już wtedy psycholog po usłyszeniu jak krótko służył w wojsku informowała go, że nie ma szans, żeby dostać się do wojska, a kiedy dowiedziała się, że podczas pierwszego z nią spotkania wystawiła skarżącemu negatywną opinię, stwierdziła, że podtrzymuje decyzję z pierwszego badania. Zdaniem skarżącego psycholog nie chciała zgodnie ze swoim sumieniem prawidłowo ocenić jego odpowiedzi. Skarżący stwierdził także, że nie pisał testu na inteligencję, ale jedynie odpowiadał na dziwne i zupełnie nieznane pytania jak np. "jakie złoża mineralne są Brazylii?". Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o ponowne badanie lekarskie. Orzeczeniem nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Terenowej. W uzasadnieniu Komisja Rejonowa stwierdziła, że rozpoznanie u skarżącego sprawności umysłowa poniżej przeciętnej nastąpiło po badaniu psychologicznym, w oparciu o wynik według skali Weschslera. Uzyskany wynik (II = 81), stosownie do § 71 punkt 1 załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151 poz. 1595) kwalifikuje skarżącego do kategorii zdrowia "D" i czyni go niezdolnym do służby wojskowej w czasie pokoju. Dokonane rozpoznanie nie świadczy o chorobie umysłowej, a jedynie dotyczy uzyskanego wyniku badania przy pomocy skali Weschslera. Według Komisji nie ma podstaw do kwestionowania tego wyniku, tym bardziej, że jak wynika z dokumentacji także orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2004 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. zakwalifikowała skarżącego do kategorii zdrowia "D" rozpoznając u niego sprawność intelektualną poniżej przeciętnej, przy czym skarżący nie odwoływał się od tego orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Damian R. zarzucił Komisji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez zakwalifikowanie go w skarżonym orzeczeniu do kategorii zdrowia "D". Podniósł, że był badany przed powołaniem do służby wojskowej i uznano, że jest zdolny do jej odbycia. Jego służbę oceniono pozytywnie, o czym świadczy opinia z jednostki wojskowej. Skarżący podniósł też, że po zakończeniu służby zdał maturę. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w skarżonej decyzji. Komisja ponadto stwierdziła, że skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji wskazującej na inną niż określoną badaniami wykonanymi przez organ pierwszej instancji sprawność intelektualną, a ustalenia dokonane we wcześniejszym orzeczeniu tegoż organu (tj. z roku 2004) potwierdziły prawidłowość postawionego rozpoznania. Wobec tego Komisja Rejonowa nie widziała potrzeby przeprowadzenia dodatkowych badań ani podstaw do kwestionowania orzeczenia organu pierwszej instancji. Przedłożona wraz ze skargą opinia służbowa nie stanowi natomiast zdaniem Komisji Rejonowej dowodu podważającego rozpoznanie dokonane przez Komisję Terenową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z § 71 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) ułomnością będącą przyczyną kwalifikacji danej osoby do kategorii "D" zdolności do służby wojskowej jest "sprawność umysłowa poniżej przeciętnej (niska norma)". Ułomność ta nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem upośledzenia umysłowego, skutkującym stosownie do § 71 pkt 2 cytowanego rozporządzenia przyznaniem kategorii "E" zdolności do służby wojskowej tj. stwierdzeniem trwałej i całkowitej niezdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity Dz. U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416; z późn. zm.). Stosownie do "objaśnień szczegółowych" znajdujących się do rozdziału XV - "Stan psychiczny" ww. rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. sprawność umysłową poniżej przeciętnej ustala się w przypadku jeżeli iloraz inteligencji badanej osoby, mierzony Skalą Inteligencji Wechslera dla Dorosłych, wynosi poniżej 90. Przeprowadzenie w sposób prawidłowy badania przy użyciu tej skali ma zatem istotny wpływ na treść wydawanego orzeczenia. Wnosząc odwołanie od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej skarżący zawarł w nim zarzuty nie tylko dotyczące samej treści testu ("dziwnych pytań"), ale także dotyczące nieprawidłowości, które jego zdaniem zaistniały w trakcie przeprowadzania badania tj. niedostatecznego poinformowania o sposobie wypełniania testu, braku bezstronności badającego lekarza, wpływaniu na treść odpowiedzi badanego. Komisja Rejonowa nie ustosunkowała się do tych zarzutów stwierdzając tylko, że brak podstaw do kwestionowania orzeczenia organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu takie postępowanie Kolegium nie spełnia wymogów określonych w art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071;z późn. zm.; zwaną dalej "kpa"). Jeżeli strona kwestionuje prawidłowość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (którą jest w istocie badanie lekarskie na potrzeby orzekania o zdolności do służby wojskowej), organ, wypełniając obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) powinien zbadać te zarzuty. W przypadku bowiem jeżeli zarzuty te potwierdziłyby się, a stwierdzone uchybienia miałyby wpływ na wynik badania dokonanego przez biegłego, decyzji nie można by uznać za wydaną w oparciu o należycie zgromadzony, wiarygodny materiał dowodowy. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinno znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (orzeczenia). Brak podania w uzasadnieniu decyzji (orzeczenia) motywów rozstrzygnięcia z jednej strony uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności decyzji, a z drugiej strony może być powodem zaskarżenia do Sądu decyzji nie zawierających prawidłowego uzasadnienia wobec niemożności poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 1999 r. sygn. akt III SA 1765/99, opubl. w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 47228, patrz też uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1421/04, nie publ.). W ponownym postępowaniu Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska powinna odnieść się do zarzutów skarżącego sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, oceniając, czy są one zasadne oraz czy ewentualne uchybienia mogły mieć wpływ na wynik badania przez biegłego; w celu dokonania takiej oceny Komisja Rejonowa powinna rozważyć konieczność i zakres postępowania dowodowego. Motywy ostatecznego rozstrzygnięcia Kolegium, w tym co do sposobu postępowania w sprawie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, powinny być wyczerpująco omówione w uzasadnieniu orzeczenia. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając koszty dojazdu skarżącego do Sądu publicznymi środkami transportu.