II SA/Bd 1199/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. II SA/Bd 1199/10 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 8 ust. 9 ustawy z dna 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) w związku z § 1 pkt 2e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 164 poz. 1027 ze zm.) oraz art. 7, art. 77, art. 104, art. 108 K.p.a., Prezydent Miasta B. orzekł o przyznaniu J. K. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od 1 kwietnia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. w wysokości 178,32 zł miesięcznie, a także o zgłoszeniu wyżej wskazanej osoby na ten sam okres do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne uprawniające do korzystania ze świadczeń zdrowotnych na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż J. K. jest osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą i całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Wskazano ponadto, iż ww. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości K., gm. R. C. w ¼ części (tj. 1,4429 ha), część tej nieruchomości (1,33 ha) na mocy umowy dzierżawy przekazana została E. C., który opłaca z tego tytułu podatek rolny. Organ zauważył, iż umowa dzierżawy nie pozbawia własności do wydzierżawianej części gospodarstwa rolnego, w związku z tym, posiadane hektary przeliczeniowe należy wliczyć do dochodu właściciela, uzyskuje on bowiem potencjalną możliwość uzyskania dochodu. Z uwagi na powyższe, dochód wnioskodawcy z tytułu posiadanej nieruchomości wyliczono na 298,68 zł, nie posiada on przy tym innych dochodów, nie może bowiem zrealizować książeczki mieszkaniowej z uwagi na brak środków na uiszczenie podatku w wysokości 2%. We wniesionym odwołaniu J. K. podniósł, że posiadana przez niego ziemia dzierżawiona jest w zamian za opłacanie podatku rolnego, w związku z czym odwołujący się nie posiada z tego tytułu żadnych dochodów. Odwołujący się podniósł, iż jest osobą samotną, niepełnosprawną i mieszkającą w schronisku, za pobyt w którym uiszcza opłatę w wysokości 55% całości dochodów. Za krzywdzące uznał odliczenie z kwoty zasiłku stałego wartości hektara przeliczeniowego, ponieważ zgodnie z twierdzeniem odwołującego się, przysługuje mu zasiłek stały w pełnym zakresie. Odwołujący się podniósł, iż zaistniała sytuacja nie daje mu szansy na usamodzielnienie się i wyjście z bezdomności. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji zauważył, iż biorąc pod uwagę kryteria przyznawania zasiłku stałego, zawarte w ustawie o pomocy społecznej, zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a organ pierwszoinstancyjny odejmując kwotę faktycznego dochodu przypadającego na osobę samotnie gospodarującą w omawianym przypadku od kwoty kryterium dochodowego (477,00 zł – 298 zł), ustalił właściwą kwotę zasiłku (178,32 zł). We wniesionej skardze, J. K. podniósł, iż od trzech lat przebywa w schronisku, na co przekazywane są tam wszystkie jego dochody, co skarżący odbiera jako niesprawiedliwość, zwłaszcza, że inni mieszkańcy schroniska nie ponoszą, jak twierdzi skarżący, tak wysokich opłat. Skarżący zwrócił ponadto uwagę na to, iż nie daje mu się szansy na wyjście z bezdomności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, wobec czego nie może zostać uwzględniona. Rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej, a także zasady i tryb ich przyznawania uregulowane zostały przepisami ustawy z dna 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) Jedną z form świadczenia z pomocy społecznej jest zasiłek stały, o którym mowa w art. 37 ww. ustawy. Zgodne z ust. 1 pkt 1 wskazanego artykułu zasiłek stały przysługuje m. in. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jak natomiast wynika z art. 37 ust. 2 pkt 1 zasiłek stały ustala się w wysokości – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie, co wynika z § 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.z 2009 r., Nr 127, poz. 1055). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na kwotę 477 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, skarżący, J. K. jest osobą samotną, całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym od dłuższego czasu przebywającą w Centrum Pomocy dla Bezdomnych Mężczyzn w B. Z dokonanych przez organ ustaleń wynika ponadto, iż skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,3100 ha, co stanowi 5.7715 ha przeliczeniowych, położonego w miejscowości K., gm. R. C. Udział skarżącego w nieruchomości wynosi ¼ części (tj. 1,4429 ha). Nieruchomość powyższa, w części stanowiącej współwłasność skarżącego, wydzierżawiona została w drodze umowy E. C., który opłaca z tego tytułu podatek rolny. Z umowy nie wynika, aby dzierżawca uiszczał na rzecz skarżącego czynsz dzierżawny. Jak wynika z powyższych ustaleń skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości w części obejmującej 1,4429 ha przeliczeniowego. Zgodnie natomiast z § 1 pkt 2 lit. e) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego określono na 207 zł. Na tej podstawie organ określił miesięczny dochód skarżącego na 298,68 zł. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się w związku z tym do ustalenia prawidłowości zaliczenia przez orzekające w sprawie organy co do zaliczenia do dochodu skarżącego wyżej wskazanej kwoty 298,68 zł. stanowiącej dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,4429 ha przeliczeniowego. Zauważyć należy, iż ustawa o pomocy społecznej nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych w przedmiocie ustalania dochodu osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Za dochód, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027), która weszła w życie z dniem 1 października 2004 r., stosownie do art. 229 pkt 2 lit. a) tej ustawy oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy). Art. 8 ust. 4 natomiast enumeratywnie określa jakie źródła przychodu nie są wliczane do dochodu. Powyżej wskazane zasady przyznawania świadczeń są wyraźne i bezwzględnie wynikające z ustawy, organ nie dysponuje w tym przedmiocie uznaniem administracyjnym. Biorąc zatem pod uwagę literalne brzmienie cytowanych artykułów ustawy, przyjąć należy, iż skarżący jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego uzyskuje przychód z tego gospodarstwa stosunkowo do posiadanych hektarów przeliczeniowych osiągając z tego tytułu dochód, dający podstawę do obliczenia różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. W omawianej sytuacji, skarżący jako właściciel części nieruchomości o powierzchni 1,4429 ha przeliczeniowego, uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 298,68 zł. Odliczając zatem tę kwotę od kwoty 477 zł, stanowiącej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uzyskuje się kwotę 178,32 zł. Ustalając kwotę przyznawanego zasiłku stałego, organ bierze pod uwagę wszystkie istotne w sprawie okoliczności. W omawianym przypadku jest to okoliczność posiadania przez skarżącego części gospodarstwa rolnego. Nie jest przy tym z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej istotne to, czy ubiegający się o przyznanie świadczenia sam uprawia gospodarstwo rolne, jako jego właściciel, czy też gospodarstwo to oddał w dzierżawę, zwłaszcza iż dzierżawa, w myśl przepisów kodeksu cywilnego jest co do zasady czynnością odpłatną, która generuje po stronie dzierżawcy zobowiązanie do płacenia wydzierżawiającemu umówionego czynszu (art. 693 K.c.). Ustalenie zatem dochodu z posiadanych hektarów przeliczeniowych nie zależy od faktycznych dochodów otrzymywanych z uprawy gospodarstwa rolnego, ma bowiem charakter ryczałtowy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1595/09). Ustalony na podstawie obowiązujących przepisów dochód z posiadanego gospodarstw rolnego w przeliczeniu na ha przeliczeniowe nie musi odpowiadać dochodowi rzeczywiście osiąganemu przez ubiegającego się o przyznanie świadczenia, istotny jest bowiem sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie potencjalna możliwość osiągania z tego tytułu dochodu. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa cechującą się subsydiarnością, oznacza to, iż państwo powinno wspomagać jednostki i nie powinno jednocześnie przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Skoro zatem skarżący ma możliwość uzyskania dochodu z posiadanego przez siebie udziału w nieruchomości rolnej, okoliczność ta uwzględniona zostać musi przez organ orzekający o przyznaniu bądź nieprzyznaniu pomocy społecznej, pomoc ta bowiem przyznawana być może wyłączne przy spełnieniu przesłanek wprost wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe, uznając iż zarówno zakwestionowana decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa Sąd, na podstawie ustawy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.