II SA/Bd 12/08

Dnia 26 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 26 lutego 2008 roku sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 12/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2005 r., stwierdzającą nieważność decyzji własnej z dnia [...] czerwca 1999 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Mercedes Benz [...], numer rejestracyjny [...] na K. M. Rozstrzygniecie wydano w oparciu o następujące ustalenia. Pierwszej rejestracji wskazanego pojazdu jako osobowego dokonano w dniu [...] czerwca 1999 r. w E. W oparciu o decyzję Prezydenta Miasta E., wystawiono dowód rejestracyjny na nazwisko B. K. i R. K. Jednakże właściciele wystąpili o rejestrację posiadanego pojazdu jako ciężarowego, załączając do wniosku: dotychczasowy dowód rejestracyjny, wynik badania rzeczoznawcy oraz badanie techniczne. Ponownie zarejestrowano przedmiotowy samochód już jako ciężarowy w Urzędzie Gminy w G. dnia [...] czerwca 1999 r. K. M. nabyła przedmiotowy samochód w dniu [...] czerwca 1999 r. i w wyniku decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 1999 r. został on kolejny raz zarejestrowany jako ciężarowy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w T. decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 1999 r. W ocenie Kolegium została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zarejestrowano samochód jako ciężarowy, bez uzyskania świadectwa homologacji oraz bez dokonania zmian konstrukcyjnych, uzasadniających taką klasyfikację auta. Wobec wydania tego rozstrzygnięcia Prezydent E. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r. o zarejestrowaniu pojazdu, jednocześnie stwierdzając nieważność dowodu rejestracyjnego wydanego B. K. Na skutek wznowienia postępowania Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdził, że choć decyzja dotycząca rejestracji pojazdu na nazwisko K. M. została wydana z naruszeniem prawa, to jednak wobec upływu pięciu lat od jej uprawomocnienia się odstąpił od jej uchylenia. Z takim stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca wnosząc odwołanie, które nie zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., co zyskało odzwierciedlenie we wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] września 2005 r. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na treść art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), stwierdził że, K. M. na skutek przeprowadzonych postępowań nie dysponowała aktualnym dowodem rejestracyjnym, z uwagi na jego unieważnienie. Tym samym nie spełniła przesłanek wymienionego przepisu, który jako podstawę do zarejestrowania pojazdu wymaga przedłożenia dowodu własności oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był już zarejestrowany. Za nową istotną okoliczność zaistniałą w sprawie Kolegium uznało stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 1999 r. dotyczącą zarejestrowania pojazdu, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Oznaczało to, wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia stanowiącego podstawę wydania decyzji rejestrującej pojazd na nazwisko K. M., co czyniło zasadnym wznowienie postępowania. Na powyższą decyzję K. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez błędne jego zastosowanie, naruszenie art. 77 i art. 80 k.p.a. z uwagi na oparcie swego rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, zebranym w innej sprawie administracyjnej, co do którego strona nie mogła się wypowiedzieć. Nadto, naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., z powodu uwzględnienia dowodów nie ujawnionych w sprawie oraz niepouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. W jego uzasadnieniu stwierdził, że skoro według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji zostały skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego decyzje zarówno Wójta Gminy G. z [...] czerwca 1999 r. jak i Prezydenta Miasta E. z [...] czerwca 1999 r. wraz z wydanymi w oparciu o nie dowodami rejestracyjnymi przedmiotowego samochodu – to należało przyjąć, że zaistniały przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 kpa nakazujące po wznowieniu postępowania w dniu [...] kwietnia 2005 r. stwierdzić, że decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 1999 r. w przedmiocie zarejestrowania niniejszego pojazdu na nazwisko K. M. została wydana z naruszeniem prawa. Ujawniły się bowiem w ten sposób nowe istotne dla sprawy okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Niewątpliwie bowiem brak ważnego dowodu rejestracyjnego uniemożliwiał wydanie przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] czerwca 1999 r. decyzji o rejestracji tego samochodu. Z uwagi jednak na upływ pięciu lat od wydania tej decyzji zasadnie zgodnie z art. 151 § 2 kpa odstąpiono od uchylenia decyzji z [...] czerwca 1999 r. Odnosząc się go zarzutów skargi w zakresie braku możliwości wypowiedzenia się, co do dowodów zebranych w sprawie toczącej się przed SKO w T. Sąd zauważył, iż decyzja ta do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie została prawnie skutecznie podważona czy wyeliminowana z obrotu prawnego. W skardze kasacyjnej od niniejszego orzeczenia K. M. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zakwestionowała ustalenia przyjęte przez Sąd I instancji jako sprzeczne ze stanem faktycznym i dowodami zebranymi w sprawie. Argumentowała, iż decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 1999 r. została wydana na podstawie decyzji tego organu z [...] czerwca 1999 r., a nie jak to przyjęto w oparciu o decyzję z [...] czerwca 1999 r. W ocenie skarżącej, bez wydania stosownego orzeczenia odnośnie decyzji z [...] czerwca 1999 r. nie można wyeliminować z obrotu prawnego lub stwierdzić niezgodność z prawem rozstrzygnięcia wydanego na jej podstawie, tj. decyzji z dnia [...] czerwca 1999 r. Wskazała, że Sąd nie zwrócił uwagi, iż w dniu [...] czerwca 1999 r. decyzje Wójta Gminy G. i Prezydenta E. z dnia [...] czerwca 1999 r. nie były ostateczne, co oznacza że powołana decyzja Prezydenta B. nie mogła być wydana na ich podstawie. Wywiodła, że skoro Prezydent B. orzekał w okresie biegu terminu do uprawomocnienia się decyzji Wójta Gminy G. i Prezydenta Miasta E., to późniejsze wyeliminowanie tych decyzji z obrotu prawnego nie daje podstaw do wzruszenia decyzji z [...] czerwca 1999 r. Podkreśliła, że decyzja Prezydenta Miasta E. z dnia [...] marca 2005 r., do której odnosi się Sąd została wzruszona decyzją Prezydenta Miasta E. z dnia [...] października 2005 r. Za błędne uznała stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu przyjmujące, że skoro na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia obie decyzje z [...] czerwca 1999 r. zostały wyeliminowane, to w sprawie miał zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem ujawniły się nowe istotne dla sprawy okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazała, iż przepis, regulujący przesłanki nadzwyczajnego wzruszania decyzji, musi być stosowany ściśle i niedopuszczalna jest jego rozszerzająca wykładnia. Zdaniem skarżącej regulacja ta expressis verbis stanowi, że podstawą wznowienia postępowania jest wyjście na jaw okoliczności i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. Stan faktyczny sprawy nie spełniał normy wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem decyzja Prezydenta E. została wydana 7 marca 2005 r. Samo wydanie takiej decyzji w dniu [...] marca 2005 r. nie może być traktowane jako nowa okoliczność lub dowód w sprawie, w której decyzję wydano w 1999 r. Wyrokiem z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt IOSK 1461/06 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił, zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W jego uzasadnieniu zakwestionował stanowisko skarżącej, zgodnie z którym objęta postępowaniem wznowieniowym decyzja Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 1999 r. została wydana na podstawie decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 1999 r. o czasowym dopuszczeniu przedmiotowego pojazdu do ruchu, a nie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta E. z dnia [...] czerwca 1999 r. o poprzedniej rejestracji tego samochodu. Wskazał, że pozwolenia czasowego nie można utożsamiać z dowodem rejestracyjnym, chociaż oba są dokumentami dopuszczającymi pojazd do ruchu. Pozwolenie czasowe z urzędu wydaje organ po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu i jest ono ważne nie dłużej niż 30 dni (art. 74 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy prd). Natomiast dowód rejestracyjny spełnia dwojakiego rodzaju rolę. Potwierdza wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu oraz jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie zrealizował w pełni obowiązków wynikających z 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż oddalając skargę stwierdził, że istotną w sprawie okolicznością był fakt uchylenia decyzji Prezydenta E. z dnia [...] czerwca 1999 r., w oparciu o którą została podjęta decyzja Prezydenta B. z [...] czerwca 1999 r., objęta prowadzonym w sprawie postępowaniem wznowieniowym. NSA wskazał, że decyzja z [...] czerwca 1999 r. w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia i orzekania przez organ I instancji została uchylona decyzją Prezydenta E. z dnia [...] marca 2005 r. i ta ostatnia decyzja była w dacie zakończenia wznowionego postępowania ostateczna. Jak wynika z akt sprawy Kierownik Referatu Rejestracji Pojazdów Urzędu Miejskiego w B. zwracał się do Urzędu Miejskiego w E. o udzielenie informacji, z jakim dniem decyzja z [...] marca 2005 r. stała się prawomocna", jednakże uzyskał odpowiedź dotycząca innej decyzji z [...] marca 2005 r. NSA stwierdził również, iż Sąd I instancji nie uwzględnił, że na wniosek K. M. Prezydent E. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. wznowił postępowanie zakończone własną decyzją z dnia [...] marca 2005 r., które nie zostało zakończone przed wydaniem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Tym samym decyzja SKO w B. z dnia [...] września 2005 r. została wydana przedwcześnie, bez zawieszenia postępowania, mimo przesłanek przewidzianych w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Podjęcie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 97 § 1 pkt.4 kpa i art. 138 § 1 pkt.1 kpa obligowało Sąd do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a. a nie do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a Ponadto, NSA zauważył, że zaskarżona decyzja SKO w B. z dnia [...] września 2005 r. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta B. z dnia [...] lipca 2005 r. zostały wydane na podstawie decyzji Prezydenta E. z dnia [...] marca 2005 r. Ta ostatnia decyzja została zaś przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd I instancji uchylona dołączoną do akt sprawy decyzją z [...] października 2005 r., co stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Oznaczało to, że wojewódzki sąd administracyjny i tak byłby zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art.145 § 1 pkt.1 lit. b P.p.s.a. W każdym innym przypadku, stosownie do art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c P.p.s.a. sąd ocenia stopień naruszenia prawa materialnego lub procesowego oraz w zależności czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (prawo materialne), czy mogło mieć istotny wpływ (prawo procesowe), zaskarżone orzeczenie administracyjne uchyla. W przypadku zaistnienia przesłanki dającej podstawę do wznowienia postępowania, zgodnie z art.145 § 1 pkt.1 lit. b, sąd zawsze jest zobligowany do uchylenia orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma ustalenie chronologii wydarzeń, albowiem kolejne decyzje o rejestracji pojazdu oparte były na poprzednich decyzjach rejestrujących. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 1999 r.: 1. Prezydent E. zarejestrował samochód osobowy marki Mercedes Benz nr silnika [...], gdzie jako właściciel figurowała B. K., nr ej. [...]. Dalszy tok postępowania prowadzonego przez ten organ wyglądał następująco. W dniu [...] września 2003 r. postanowieniem wznowiono postępowanie w sprawie rejestracji samochodu ciężarowego stanowiącego własność B. K. marki Mercedes Benz nr rej.[...] zakończonego decyzją z [...] czerwca 1999 r. W podstawie wznowienia wymieniono m.in. art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Postępowanie w dniu [...] grudnia 2003 r. zawieszono i podjęto na nowo w [...] lutego 2005 r. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Prezydent E. uchylił decyzję własną z [...] czerwca 1999 r. dotyczącą rejestracji samochodu ciężarowego Mercedens Benz o podanych parametrach, unieważniając jednocześnie dowód rejestracyjny. Postanowieniem z [...] sierpnia 2005 r. Prezydent Miasta E. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu marki Mercedes Benz o wymienionych parametrach. W podstawie wznowienia wskazał na punkt 4 art. 145 k.p.a. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Prezydent E. uchylił decyzję z [...] marca 2005 r. w sprawie uchylenia decyzji własnej z [...] czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji samochodu Mercedes Benz o podanych parametrach i stwierdził, że decyzja z [...] czerwca 1999 r. dot. rejestracji samochodu Mercedes Benz została wydana z naruszeniem prawa, a decyzji nie uchyla się ponieważ upłyną okres 5 lat. 2. Wójt Gminy G. zarejestrował samochód marki Mercedes Benz o tym samym numerze silnika i nadwozia jak przy rejestracji w E. Na skutek sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w T., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] marca 2002 r. stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy G. z [...] czerwca 1999 r. o zarejestrowaniu samochodu Mercedes Benc nr rej. [...]. W dalszej kolejności samochód ten został zarejestrowany decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] czerwca 1999 r. Do rejestracji podkreślono m. in. poprzedni dowód rejestracyjny podkreślony przez Referat Komunikacji Urzędu Miejskiego w E. wystawiony na nazwisko B. K. Prezydent Miasta B., po otrzymaniu informacji, że uchylono decyzję poprzednią o rejestracji wydaną przez Prezydenta E., miał podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Trafnie zwrócono się o udzielnie informacji, czy decyzja z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] na mocy której została uchylona decyzja z [...] czerwca 1999 r. o zarejestrowaniu pojazdu, jest prawomocna. Prezydent B. otrzymał odpowiedź, jednakże nie zaznaczył, że udzielona odpowiedź jest nieadekwatna do zapytania. Dotyczyła bowiem innej decyzji. Postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r. wznowiono postępowanie w sprawie rejestracji samochodu ciężarowego marki Mercedes Benz o podanych parametrach, nr rej. [...]. W dalszej kolejności decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] stwierdzono, że decyzja Prezydenta Miasta B. z [...] czerwca 1999 r. o zarejestrowaniu pojazdu samochodowego Mercedes Benz o podanych parametrach na nazwisko K. M. została wydana z naruszeniem prawa. Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2005 r. Organ I instancji decyzją z [...] lipca 2005 r. ponownie stwierdził, że decyzja o rejestracji została wydana z naruszeniem prawa a w administracyjnym toku instancji decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO z [...] września 2005 r. SKO wskazało, że u podstaw decyzji o rejestracji z [...] czerwca 1999 r. samochodu na nazwisko K. M. było stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy G. z [...] czerwca 1999 r. dot. zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. Powołano się przy tym na punkt 5 § 1 art. 145 k.p.a. Stanowisko to jest niesłuszne w 2 punktach: stanu faktycznego i powołanej podstawy prawnej. Podstawą wydania w dniu [...] czerwca 1999 r. decyzji o rejestracji pojazdu przez Prezydenta B. nie była poprzednia rejestracji przez Prezydenta Miasta G., a przez Prezydenta E. Przedstawiono bowiem dowód rejestracyjny wystawiony przez Urząd Miejski w E. Referat Komunikacji. Z akt sprawy nie wynika, aby Prezydent B. rejestrując [...] czerwca 1999 r. samochód posiadał wiedzę o zarejestrowaniu samochodu przez Prezydenta Miasta G. Dokumenty na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu wymienione są w art. 72 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) Jednym z nich jest dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był rejestrowany. Jak to wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dowód rejestracyjny spełnia dwojakiego rodzaju rolę. Potwierdza wydanie decyzji administracyjnej oraz jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie rejestrowanego pojazdu do ruchu. Jeżeli okaże się, że decyzja rejestrująca pojazd została uchylona lub w inny sposób wyeliminowana z obrotu prawnego, to fakt ten może być podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 – decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Między tymi decyzjami musi istnieć związek przyczynowy. Nie jest to natomiast nowy fakt lub dowód. Samorządowe Kolegium odwoławcze w B., utrzymując, decyzją z [...] września 2005 r. w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] lipca 2005 r. nie uwzględniło faktu, że w dniu [...] sierpnia 2005 r. wznowiono postępowanie w sprawie decyzji z [...] marca 2005 r. na mocy której uchylono decyzję własną z [...] czerwca 1999 r. o rejestracji. Należało zatem postępowanie zawiesić, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy wznowionej postanowieniem z [...] sierpnia 2005 r. Przesądza to o naruszeniu przepisów procedury i uzasadnia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylenie zaskarżonej decyzji.