II SA/Bd 1204/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-01-25
Skład orzekający: Wiesław Czerwiński, Jarosław Wichrowski, Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego może być zastosowane do robót budowlanych wykonanych na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie stwierdzona jako nieważna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego jest właściwe również w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie stwierdzona jako nieważna. Nieważność decyzji oznacza jej wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą wsteczną, co sprawia, że obiekt budowlany traktowany jest jako wykonany bez wymaganego pozwolenia, a tym samym podlega procedurze naprawczej w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia na H. i G. F. obowiązku zamurowania czterech otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, znajdującego się na granicy działki. Budynek został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, które następnie zostało stwierdzone jako nieważne z powodu rażącego naruszenia przepisów. Organy nadzoru budowlanego uznały, że obiekt stanowi samowolę budowlaną i nałożyły obowiązek doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Skarżący kwestionowali zasadność nałożonego obowiązku, powołując się na pierwotne pozwolenie na budowę i dobrej wiary nabycie nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi H. i G. F. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zamurowania otworów okiennych 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy) na rzecz adwokata D. M.-S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Decyzją z dnia [...] nr [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. (dalej PINB), na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7, art. 80 ust. 2 pkt 1, art 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej powoływanej jako prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), nałożył na H. i G. F. obowiązek zamurowania czterech otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej stanowiącego ich własność budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej (skrajny segment), zlokalizowanego w A. przy ul. L., na działce nr [...], tj. w ścianie usytuowanej na granicy z działką sąsiednią o nr [..], oraz obowiązek wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego na w/w ścianie szczytowej na wysokość co najmniej 0,3 m, wraz z dokonaniem obcięcia wystającego poza lico tej ściany części połaci dachowej, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin wykonania tych robót do dnia 30 września 2010 r. Organ określił również, że przed przystąpieniem do wykonywania nakazanych robót budowlanych należy ustanowić kierownika budowy.
Uzasadniając nałożone na H. i G. F. obowiązki, organ wyjaśnił, iż w dniu 20 maja 2008 r. inspektorzy PINB stwierdzili istnienie otworów okiennych w usytuowanej na granicy z działką nr [..] ścianie szczytowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, znajdującego się na działce nr [..], położonej w A. przy ul. L. W toku postępowania ustalono, że obiekt ten wybudowany został w oparciu o udzielone T. i I. R., decyzją z dnia [...] nr [...], pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego stanowiącego segmentu szeregowca z wysokim dachem, o powierzchni całkowitej 193,94 m2, wraz z ogrodzeniem, na działce nr [...] (obecnie nr [...]) oraz, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem obowiązujących w czasie realizacji przedmiotowego obiektu przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawa budowlanego (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62). W związku z poczynionymi ustaleniami, stosownie do treści przepisu art. 84b ust. 3 obowiązującego aktualnie prawa budowlanego, wystąpiono do organu administracji architektoniczno-budowlanej - Wojewody K. o przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku. Organ ten zaś po zbadaniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...], stwierdził na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność decyzji z dnia [...] w części udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego - segment szeregowca z wysokim dachem, ustalając że decyzja ta we wskazanej części wydana została z rażącym naruszeniem obowiązujących w dacie jej podjęcia przepisów art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Po uzyskaniu informacji o ostateczności wskazanej decyzji Wojewody [...], jak wyjaśnił organ, podjęto czynności zmierzające do doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, nakładając na aktualnych właścicieli nieruchomości H. i G. F., zgodnie z art. 51 ust. 2 prawa budowlanego, obowiązek wykonania wskazanych na wstępie robót budowlanych, celem spełnienia warunku zachowania odpowiedniej odległości usytuowania budynku na działce budowlanej od granicy sąsiedniej działki budowlanej, o którym mowa w § 12 pkt 1 oraz spełnienia wymagań przeciwpożarowych, zgodnie z § 272 pkt 3 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie MI z dnia 12 kwietnia 2002 r.). Organ wyjaśnił także, że w sprawie przeprowadzono postępowania naprawcze w trybie art. 51 ust. 7 prawa budowlanego, jako że tryb ten jest właściwy w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę budynku, po rozpoczęciu jego użytkowania. Zastosowanie tego trybu oznacza, że organ nie wydaje postanowienia o wstrzymaniu robót, a inwestor może w dalszym ciągu użytkować obiekt.
Od powyższej decyzji H. i G. F. wnieśli do K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (WINB) odwołanie, wskazując, że udzielone decyzją z dnia [...] pozwolenie na budowę przedmiotowego obiektu, zostało wydane bez rażącego naruszenia prawa budowlanego oraz, że wszystkie ich problemy rozpoczęły się z chwilą gdy Urząd Miasta dziesięć lat później sprzedał działkę nr [...], nie informując o tym sąsiadów, mających prawo pierwokupu tej działki.
Decyzją z dnia [...] nr [...] K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7, art 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 prawa budowlanego, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nakazu zamurowania czterech otworów okiennych znajdujących się na usytuowanej na granicy z działką nr [...] ścianie szczytowej przedmiotowego budynku, oraz o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej nakazu wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego na wskazanej ścianie szczytowej na wysokość co najmniej 0,3 m, wraz z dokonaniem obcięcia wystającego poza lico tej ściany części połaci dachowej, orzekając w tym zakresie o obowiązku wykonania bezpośrednio pod pokryciem budynku, wzdłuż ściany granicznej, pasa z materiału niepalnego o szerokości 1m i klasie odporności ogniowej E I 60 oraz pokrycia dachu na tej szerokości materiałem nierozprzestrzeniającym ogień, a także w części dotyczącej określenia terminu wykonania nakazanych robót budowlanych do dnia 30 września 2010 r., określając w tym zakresie nowy termin do dnia 15 grudnia 2010 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że w sytuacji ostatecznego wyeliminowaniu z obiegu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku, obiekt ten stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Organ wyjaśnił, że sytuacja określona w hipotezie tego przepisu, dotyczy innych przypadków, niż przypadek samowoli budowlanej uregulowanej art. 48 i art. 49b prawa budowlanego. Dlatego też rozstrzygnięcie legalizacyjne dokonywane na podstawie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego nie jest obciążone opłatami, w odróżnieniu od przypadków z art. 48 i art. 49b prawa budowlanego, w których legalizacja wymaga stosownych opłat. Ustalenie, jak wskazał organ, że właściciele przedmiotowego obiektu nie posiadają prawomocnego pozwolenia na budowę oraz, że obiekt ten nie spełnia określonych warunków techniczno-budowlanych, czyniło w ocenie organu odwoławczego, zasadnym i koniecznym podjęcie przez organ I instancji czynności mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Organ zaznaczył, że ściana usytuowana na granicy działek nigdy nie mogła mieć otworów okiennych i drzwiowych, że zarówno ówczesne przepisy prawa budowlanego jak i obecne wymagają by taka ściana posiadała właściwości ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz, że pokrycie dachowe znajdujące się na owej ścianie musi spełniać określone warunki, w tym warunek ognioodporności, o którym mowa w § 235 rozporządzenia MI z 2002 r. W związku z tym, jak zaznaczył organ, należało utrzymać w mocy nakaz zamurowania spornych okien. Z kolei w stosunku do orzeczonego przez organ I instancji obowiązku wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, kierując się wolą nałożenia na stronę obowiązku wykonania robót mniej ingerujących w konstrukcję budynku i łatwiejszych do przeprowadzenia, organ odwoławczy uznał za zasadne uchylić orzeczenie organu I instancji w tym przedmiocie, i nałożyć na stronę obowiązek wykonania pod pokryciem budynku wzdłuż przedmiotowej ściany granicznej pasa z materiału niepalnego o szerokości 1m i klasie odporności ogniowej E I 60 oraz pokrycia dachu na tej szerokości materiałem nierozprzestrzeniającym ogień. Rozwiązanie to, jak podkreślił organ, jest zgodne z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§ 235 ust. 3 rozporządzenia MI z 2002 r.). Potrzeba natomiast wydłużenia terminu wyznaczonego przez organ I instancji do realizacji nakazanych robót budowlanych do dnia 15 grudnia 2010 r., była podyktowana, jak wyjaśnił organ, okolicznością że wniesienie przez stronę odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji (art. 130 § 2 kpa), oraz koniecznością uwzględnienia czasu technologicznego potrzebnego do wykonania rzeczonych robót.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podkreślił, że skoro przedmiotowy budynek nie posiada pozwolenia na budowę, z uwagi na unieważnienie decyzji udzielającej pozwolenie, to tym samym należało obiekt ten doprowadzić do stanu zgodnego z przepisami prawa. Do spełnienia zaś tego stanu zgodności konieczne jest dokonanie nakazanych decyzją robót budowlanych. W tym stanie rzeczy więc, jak wskazał organ, nie można było uwzględnić żądań odwołujących.
Organ pouczył również skarżących, że niewykonanie nałożonych na nich obowiązków w określonym decyzją terminie, będzie skutkować wydaniem przez organ nadzoru budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowego budynku bądź jego części, zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 2 prawa budowlanego.
Na powyższą decyzję H. i G. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę, domagając się jej uchylenia w części dotyczącej orzeczenia o utrzymaniu w mocy nakazu zamurowania czterech otworów okiennych, znajdujących się na usytuowanej na granicy z działką nr [..] ścianie szczytowej przedmiotowego budynku. Zaskarżonej we wskazanej części decyzji zarzucili naruszenie: art. 7 kpa poprzez nie uwzględnianie ich słusznego interesu i nie utrzymanie w mocy stanu obiektu zastanego przez nich po zakupie nieruchomości; art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób ograniczający zaufanie do organu administracji publicznej, który to organ wbrew uprzednio wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu, nakazał zamurować cztery otwory okienne znajdujące się w ścianie szczytowej tego obiektu od 1988 r.; oraz zasad współżycia społecznego poprzez usankcjonowanie stanu powstałego w 2006 r. z pominięciem interesu i pracy skarżących od 1988 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę przedmiotowego obiektu mieli oni prawo do wykonania otworów okiennych w ścianie szczytowej tego obiektu. Zaznaczyli, że w 2006 r. Starosta A. wydał właścicielom sąsiednich gruntów pozwolenie na budowę, które w konsekwencji spowodowało, że ich obiekt nie odpowiada przepisom prawa. Niezrozumiałym dla skarżących jest więc, dlaczego z powodu istotnego błędu właściwego organu powstałego 20 lat później, a polegającego na wydaniu nowego pozwolenia na budowę właścicielom sąsiednich gruntów, to oni muszą ponosić negatywne konsekwencje nie tylko natury finansowej, ale również wynikające z pogorszenia funkcjonowania ich budynku mieszkalnego, dlaczego w 2002 r. organ nadzoru budowlanego, po złożeniu przez nich wymaganych dokumentów, dokonał odbioru budynku bez żadnych uwag i zastrzeżeń, a w 2009 r. ten sam urząd unieważnił swoją decyzję, uznając że budynek ten został postawiony z naruszeniem prawa. Jednocześnie skarżący zaznaczyli, że są czwartymi właścicielami budynku, i że wszystkie ich działania były i są wykonywane w dobrej wierze w oparciu o decyzje administracyjne.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd z urzędu, tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa i ocenia czy ich skutki powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii możliwości zastosowania postępowania naprawczego uregulowanego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego do sytuacji, takiej jak w rozpoznawanej sprawie, a więc gdy roboty budowlane zostały wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, której następnie stwierdzono nieważność. Sytuacja taka nie jest bowiem wprost uregulowana przepisami prawa budowlanego. Z treści art. 51 ust. 7 prawa budowlanego wynika jednak, że art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego stosuje się nie tylko do sytuacji, gdy roboty budowlane są w fazie realizacji, do trwających robót budowlanych (art. 50 ust. 1 ustawy), ale również do sytuacji gdy roboty budowlane zostały już wykonane ostatecznie lub przerwane na dłuższy czas na określonym ich etapie, jeżeli zostały one wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 prawa budowlanego, a więc m.in. bez pozwolenia na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 1). W ocenie Sądu, hipoteza przepisu art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego – wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, obejmuje swoim zakresem również sytuację taką jak w przedmiotowej sprawie, a wiec sytuację wykonania robót budowlanych co prawda w czasie obowiązywania pozwolenia na budowę, ale później uznanego za nieważne. Taka wykładnia uwzględnia funkcję prawa budowlanego, którą jest ochrona interesu publicznego i indywidualnego w procesie budowy obiektów budowlanych. Interes ten zaś mógłby być zagrożony, gdyby pozostawić poza kontrolą właściwych organów administracji publicznej obiekty budowlane wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę następnie uznanego za nieważne. Poza kontrolą i co za tym idzie poza możliwością naprawy pozostałyby bowiem wady, które spowodowały stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 658/10, pub. CBOiS). Z powyższego wynika, że do przedmiotu niniejszego postępowania, należało zastosować tryb z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego, co też organy nadzoru budowlanego prawidłowo uczyniły.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, właściwy organ nakłada na właściciela (inwestora, zarządcę – art. 52 prawa budowlanego) w drodze decyzji administracyjnej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Celem uregulowanego wskazanym przepisem postępowania naprawczego jest więc doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W przypadku, gdyby strona nie wykonała nałożonego na nią w myśl art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego obowiązku, tak jak i w przypadku gdyby wad wykonanych robót budowlanych nie można było w ogóle doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, organowi nadzoru budowlanego przysługuje środek w postaci nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. W pierwszej ze wskazanych sytuacji postawę do tego stanowi art. 51 ust. 3 pkt 2 prawa budowlanego, w drugim natomiast art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego.
W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego uznały, że przedmiotowy obiekt posiada wady – jest niezgody z przepisami prawa oraz, że wady te możliwe są do usunięcia, w związku z czym nałożyły na skarżących określone obowiązki, w tym obowiązek zamurowania czterech otworów okiennych znajdujących się na usytuowanej na granicy z działką nr [...] ścianie szczytowej przedmiotowego budynku, który to obowiązek stał się przedmiotem sporu między stronami i podstawą zaskarżenia decyzji organu II instancji. W ocenie skarżących skoro wszystkie ich działania były wykonywane w oparciu o decyzje administracyjne, w tym decyzję udzielają pozwolenie na budowę przedmiotowego obiektu, a organ dokonał odbioru wybudowanego budynku bez żadnych uwag i zastrzeżeń, to tym samym mieli oni prawo do wykonania otworów okiennych, późniejsze zaś działania organu polegającego na wydaniu nowego pozwolenia na budowę właścicielom sąsiednich gruntów, które w konsekwencji spowodowało, że ich obiekt nie odpowiada przepisom prawa, nie mogą wpływać negatywnie na ich sytuację prawną. Odnosząc się do stanowiska skarżących należy w pierwszej kolejności podkreślić, że decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego segmentu szeregowca, została ostateczną decyzją z dnia [...] unieważniona. Stwierdzenie zaś nieważności oznacza, że określona decyzja obarczona jest z mocy prawa od samego początku ciężką wadą, powodującą konieczności wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Decyzja dotknięta taką wadliwością korzysta wprawdzie z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą, niemniej jednak stan taki istnieje dopóty, dopóki organ nie usunie jej z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to, mające charakter deklaratoryjny, posiada moc wsteczną – eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została ona podjęta. Z powyższych uwag wynika zatem, że strona kwestionując zasadność nałożenia na nią w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w/w obowiązku, nie może powoływać się na decyzję z dnia [...] udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, decyzja ta bowiem nie istnieje w obrocie prawnym, gdyż została z niego skuteczne wyeliminowana z mocą wsteczną. Racje zaś celowościowe, jak już Sąd wskazał wcześniej, każą objąć kontrolą organów nadzoru budowlanego obiekty budowlane wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę następnie uznanego za nieważne. Wady więc takich obiektów, jeżeli tylko są możliwe do usunięcia, powinny być objęte postępowaniem naprawczym, które pozwoliłoby doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem i tym samym chroniłoby interes publiczny i indywidualny obywateli, związany chociażby z zagrożeniem istniejącym ze strony takiego wadliwego obiektu. Interes zaś skarżących, wynikający z faktu wybudowania obiektu budowlanego w oparciu o decyzję organu udzielającą pozwolenie na budowę tego obiektu, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa i w związku z tym uznana za nieważną, może być zaspokojony w innym niż przedmiotowe postępowaniu, tj. postępowaniu którego przedmiotem jest naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem przez organ z naruszeniem prawa decyzji administracyjnej. Uwzględniając powyższe, należy wskazać, iż w niniejszej sprawie organy nadzoru, wbrew twierdzeniom skarżącej, prawidłowo uznały, że przedmiotowy obiekt w sytuacji ostatecznego wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, i że należy podjąć czynności zmierzające do legalizacji tego obiektu, czego niezbędnym elementem jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Okoliczność, że segment skarżących narusza obowiązujące przepisy prawa wynika bowiem z treści przepisów § 12 obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w którym to paragrafie wskazuje się m.in., że dopuszczalna odległość budynku na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż: 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy (ust. 1 pkt 1); 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy (ust. 1 pkt 2). W przypadku zabudowy jednorodzinnej, dopuszcza się sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m (ust. 3 pkt 1); a także sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej (ust. 3 pkt 2). Z treści przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że budynek skarżących nie odpowiada istniejącym wymogom w zakresie warunku zachowania odpowiedniej odległości usytuowania budynku na działce budowlanej od granicy sąsiedniej działki budowlanej, ściana szczytowa tego obiektu bowiem, jako usytuowana na granicy działek (brak możliwości spełnienia warunku z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2), nie może mieć otworów okiennych (§ 12 ust. 3 pkt 1 i 2). Celem więc doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z treścią § 12 ust. 3 pkt 1 należało orzec, kwestionowany przez skarżących, obowiązek zamurowania czterech otworów okiennych znajdujących się na usytuowanej na granicy z działką nr [...] ścianie szczytowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. (działka nr [...]), co też organy prawidłowo uczyniły w wydanych w sprawie decyzjach administracyjnych. Ponadto należy podzielić stanowisko organów orzekających w sprawie, iż obiekt skarżących nie spełnia także wymagań przeciwpożarowych, usytuowana bowiem na granicy działek ściana szczytowa obiektu nie posiada właściwości ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W związku z tym, zdaniem Sądu, zasadnie w sprawie nałożono na skarżących obowiązek wykonania określonych czynności w tym zakresie, którego strona skarżąca zresztą nie kwestionuje, a który to obowiązek nałożony w postaci określonej przez organ I instancji, organ II instancji zasadnie zmienił na obowiązek mniej uciążliwy dla skarżących i mniej ingerujący w konstrukcję budynku, stosownie do treści § 235 ust. 3 rozporządzenia MI z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Wobec powyższych ustaleń Sąd uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło