II SA/Bd 1209/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G., L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanowił: oddalić wniosek. W dniu [...] listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) B. G., L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Podali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Mają na utrzymaniu dwoje pełnoletnich dzieci. Posiadają następujący majątek: dom o powierzchni [...] m2, budynek gospodarczy, mieszkanie o powierzchni [...] m2, ˝ udziału mieszkania o powierzchni [...] m2, grunt rolny o powierzchni [...] ha, działkę budowlaną o powierzchni [...] ha wraz z rozpoczętą budową domu, dwa samochody osobowe rok produkcji 2014 oraz 2010, oszczędności: [...] zł, [...] euro, polisy inwestycyjne na sumę ok. [...] zł, ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy [...] zł. Ich miesięczny dochód wynosi łącznie [...] zł z tytułu działalności gospodarczej oraz wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy. Ponadto wnioskodawcy podali, że miesięcznie ponoszą m.in. następujące wydatki: spłaty rat 4 kredytów mieszkaniowych, 2 pożyczek, polis inwestycyjnych czy ubezpieczeń. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy dochodów oraz ciążących na niej comiesięcznych wydatkach. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.). Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez stronę skarżącą rat 4 kredytów mieszkaniowych. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawcy wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinni wykazać, że nie posiadają jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem strona skarżąca uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej, czy też oszczędności i znaczny majątek – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż nie zostało przez nią precyzyjnie podniesione. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku do tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Reasumując powyższe należy stwierdzić, że nie może być tak, że strona skarżąca dysponując uzyskiwanym stałym miesięcznym dochodem, znacznym majątkiem czy też oszczędnościami, wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Pragnie ona bowiem przerzucać te koszty na ogół podatników, będących często w dużo gorszej sytuacji materialnej czy zdrowotnej niż ona sama. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.