II SA/Bd 1213/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi małoletniej S.W. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych I.W.oraz A.W. na decyzję W. Z. do S. O.o N.w B. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od W.Z.do S. O. o N. w B. na rzecz skarżącej kwotę 76,89 ( siedemdziesiąt sześć, 89/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Bd 1213/14 UZASADNIENIE Małoletnia S. W. reprezentowana przez przedstawicieli ustawowych I. W. i A. W. odwołała się do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]. Powyższym orzeczeniem wydanym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j. t. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) oraz art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uchylono w całości orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] listopada 2013 r. nr: [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. W pisemnych motywach uzasadnienia orzeczenia organ stwierdził, że po zapoznaniu się z treścią odwołania oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego, a także w oparciu o bezpośrednie badanie przeprowadzone przez członków składu orzekającego Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. uzasadnione było uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozpoznając merytorycznie sprawę S. W. specjaliści Wojewódzkiego Zespołu nie stwierdzili istotnych ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu, które uzasadniałyby zaliczenie jej do osób niepełnosprawnych. Obecnie S. W. nie spełnia przesłanek kwalifikujących do osób niepełnosprawnych określonych w art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) oraz w § 32.1.4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.), w którym mowa, że przy kwalifikowaniu do stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez choroby narządu wzroku, w tym wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni. Osoba odwołująca się jest zdolna do pełnienia ról społecznych. Zakres naruszonej sprawności organizmu nie powoduje ograniczeń w pełnieniu ról społecznych skutkujących ustaleniem stopnia niepełnosprawności w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o niepełnosprawności powołując się na naruszenie przepisów i standardów orzeczniczych w zakresie art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz § 32.1.4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności uznał za zasadne wydanie orzeczenia uchylającego w całości orzeczenie wydane w I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowy Zespół w T., w celu ponownego przeprowadzenia postępowania orzeczniczego oraz ewentualnego zgromadzenia nowego materiału dowodowego, który potwierdzałby istnienie utrudnień w funkcjonowaniu S. W., uzasadniających kwalifikację do osób niepełnosprawnych. W skardze na ww. orzeczenie skarżąca reprezentowana przez przedstawicieli ustawowych wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zaliczenie do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego. Podano, że córka wymaga opieki, posiada również liczne schorzenia. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w T. I V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. przekazał sprawę do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazując na wyłącznie procesowy charakter wydanego orzeczenia, opartego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., które wykracza poza granice sprawy cywilnej i tym samym świadczy o niedopuszczalności drogi sądowej. Sąd Okręgowy w T. –IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił zażalenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. na powyższe postanowienie o przekazaniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wobec przekazania przedmiotowej sprawy przez sąd powszechny według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i związania sądu administracyjnego tym przekazaniem, zgodnie z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd uznał, że zobowiązany jest do rozpoznania niniejszej skargi. Sąd nie może odrzucić skargi, w sytuacji gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Zgodnie zaś z art. 134 p.p.s.a., Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wyjaśnić, że sąd administracyjny w tej konkretnie przekazanej sprawie przez sąd powszechny nie posiada kompetencji do merytorycznej oceny rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie niestwierdzonych wskazań z art. 6b pkt 6 i pkt 7 ustawy tj.: korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6); konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). Sąd administracyjny nie posiada również kompetencji do merytorycznej oceny orzeczonego przez organ I instancji lekkiego stopnia niepełnosprawności i możliwości przyznania zgodnie ze stanowiskiem strony skarżącej umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w oparciu o art. 3 pkt 2 i pkt 3 ustawy. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267)- zwanej dalej: "kpa", który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r. sygn. akt OPS 11/02 stwierdzono, że niewątpliwie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa w zw. z art. 66 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 66 ustawy w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Utrwalone w orzecznictwie sądu administracyjnego jest stanowisko, iż w odniesieniu do niektórych postanowień procesowych i incydentalnych, których nie reguluje ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776) z racji odesłania mają zastosowanie przepisy k.p.a. Stąd też w tych sprawach przysługują środki prawne przewidziane w k.p.a., a następnie skarga do sądu administracyjnego (uchwały NSA z dnia 8 listopada 2000 r. - OPS 12/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 47 i z dnia 6 listopada 2000 r. OPS 8/00 - ONSA 2001, nr 2, poz. 51). W art. 15 kpa zawarta została zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która wyraża regułę, że wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. W orzeczeniu organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. zawarto pouczenie o prawie odwołania do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. za pośrednictwem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który je wydał w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w art. 6 ust. 1 stanowi, że o niepełnosprawności orzekają powołane do tego zespoły i jako pierwsza instancja - powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, natomiast jako druga instancja- wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Skoro więc ustawa przewiduje dwuinstancyjne postępowanie, to mając na uwadze to, że art. 66 tej ustawy odsyła w sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy do Kodeksu postępowania administracyjnego, to również do zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 kpa. Podkreślić należy, że ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych na podstawie delegacji ustawowej art. 6c ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych reguluje w § 16 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1328) – zwanego dalej "rozporządzeniem", tryb wnoszenia odwołania od orzeczenia I instancji oraz katalog rozstrzygnięć możliwych do wydania przez organ I instancji na wypadek uwzględnienia odwołania. Zgodnie z powyższym przepisem osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Powiatowy zespół, który wydał orzeczenie, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy do wojewódzkiego zespołu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Jeżeli powiatowy zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie. Natomiast w § 17 ww. rozporządzenia postanowiono, że w postępowaniu odwoławczym przed wojewódzkim zespołem, w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed powiatowym zespołem. Oznacza to, że organ odwoławczy uwzględniając odwołanie może jedynie wydać orzeczenie o uchyleniu lub zmianie zaskarżonego orzeczenia. Tak więc przepisy powyższego rozporządzenia wymieniają możliwe do wydania rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej, jakim jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w przypadku uwzględnienia odwołania przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności i jako przepisy szczególne wyłączają w tym zakresie zastosowanie przepisów kpa. Wobec powyższego organ II instancji nie mógł wydać w przypadku uwzględnienia odwołania od orzeczenia organu I instancji rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 138 § 2 kpa. Po wniesieniu odwołania od orzeczenia organu I instancji zastosowanie znajdują szczególne uregulowania ustawy § 17 rozporządzenia w związku z art. 6c ust. 9 ustaw. Podobny katalog rozstrzygnięć ustawa przewiduje w przypadku orzeczenia organu II instancji. Zgodnie z art. 6c ust. 8 ustawy od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który orzeczenie wydał. Jeżeli wojewódzki zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie. W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 2 kpa naruszył przepisy prawa. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ II instancji jeszcze raz rozpozna odwołanie i w przypadku jego uwzględnienia wyda rozstrzygnięcie na podstawie § 17 w zw. z § 16 ww. rozporządzenia oraz w związku z art. 6c ust. 9 ustaw. Organ ponownie rozpoznając sprawę będzie miał na uwadze, że w art. 6b1 ust. 1 ustawy przypisane zostały kompetencje dla wojewódzkich zespołów, które mają za zadanie przeprowadzanie specjalistycznych badań, w tym psychologicznych, zwane dalej "badaniami", osób ubiegających się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, na podstawie skierowań wystawionych odpowiednio przez lekarzy lub psychologów członków zespołów orzekających o niepełnosprawności. Skierowanie na badania, jak i sam formularz badań musza spełniać ustawowe wymogi formalne (art. 6b1 ust. 2-3). Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a uchylił zaskarżone orzeczenie. Na podstawie art. 152 Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 p.p.s.a.