II SA/Bd 1214/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA: Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Jana C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie wymiany prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty T.z dnia [...] 2005 r., Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Bd 1214/05 UZASADNIENIE W wyniku rozpatrzenia wniosku Jana C. o wymianę prawa jazdy Starosta T. decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...] orzekł o wydaniu wyżej wymienionemu prawa jazdy kategorii ABET, odmawiając jednocześnie wydania prawa jazdy kategorii C. W uzasadnieniu decyzji podano, że weryfikując akta kierowcy stwierdzono brak w nich dokumentów potwierdzających uzyskanie przez Jana Celmera uprawnień w zakresie kategorii C prawa jazdy. Decyzją z dnia [..] 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T[ uwzględniając odwołanie Jana C. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie wykazało, iż odwołujący się nie ukończył kursu na prawo jazdy kategorii C i nie zdał egzaminu państwowego w tym zakresie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta T. wydał w dniu [...] 2005 r. decyzję nr [...] orzekającą o wydaniu Janowi C. prawa jazdy kategorii ABET, odmawiając jednocześnie wydania prawa jazdy kategorii C. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego nie odnaleziono zapisów dotyczących ukończenia kursu w kategorii C prawa jazdy przez Jana C. Ustaleń w powyższym zakresie dokonywano w Urzędzie Wojewódzkim w S. oraz Archiwum Wojsk Lądowych w T. Uzasadniając niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie organ wskazał, że nie może być podstawą wydania uprawnień do kierowania pojazdami fakt, iż w posiadanym prawie jazdy jest wpisana kategoria C, która nie ma swojego odzwierciedlenia w aktach ewidencyjnych kierowcy. W odwołaniu od powyższej decyzji Jan C. podniósł, iż stosowne dokumenty, świadczące o uzyskaniu kategorii ABET organ posiadał i winien nadal posiadać. Okoliczność tę potwierdza fakt, iż skarżący dokonywał już trzykrotnie wymiany prawa jazdy i nie napotkał na żadne problemy. Ponadto Jan C. zarzucił, iż w trakcie prowadzonego postępowania nie wykazano, iż nie zdawał egzaminu na prawo jazdy kategorii C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do § 7 ust. 1 ppkt d) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215), w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania należy m. in. przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 obejmującą sprawdzenie zgodności danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane – jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. Zgodnie zaś z § 7 ust. 1pkt 4 cyt. rozporządzenia, w przypadku negatywnej weryfikacji dokumentów należy odmówić wydania prawa jazdy. W związku z tym, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., ponieważ nie odnaleziono dokumentów potwierdzających ukończenie kursu prawa jazdy kategorii C i przystąpienie przez Jana C. do egzaminu w zakresie kategorii C w okresie wskazanym przez stronę, organ I instancji zasadnie odmówił wydania stronie prawa jazdy kategorii C. Jan C. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucając, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. nie wykazało w żaden sposób, iż nie ukończył on kursu prawa jazdy kategorii C i nie zdał egzaminu państwowego w tym zakresie. Organ stwierdził jedynie brak stosownej dokumentacji. Skarżący zwrócił w związku z tym uwagę, iż obarcza się go konsekwencjami braku dokumentacji i nieładu panującego w Urzędzie Gminy O. Wskazał również, iż od 1984 r. posiada prawo jazdy kategorii ABCT + E i do tej pory nie popełnił wykroczeń drogowych, prawo jazdy nie zostało mu nigdy zatrzymane. Podniósł także, iż odmowa wydania prawa jazdy kategorii C zmusza go do likwidacji firmy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz wskazując, iż z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w niniejszej sprawie wynika, iż skarżący nie ukończył kursu na prawo jazdy kategorii C i nie przystąpił do egzaminu państwowego w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 7 kpa wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wynikającego z przepisów art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Wymianę praw jazdy reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz. 640, ze zm.). Z § 5 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1 wymienionego rozporządzenia wynika, iż przy wymianie prawa jazdy stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, które to przepisy zawarte są aktualnie w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 215, ze zm.). W § 7 ust. 1 lit. d) rozporządzenia z dnia 21 stycznia 2004 r. nałożony został na organ obowiązek przeprowadzenia weryfikacji dokumentów obejmującej między innymi sprawdzanie ich kompletności, w tym zgodności przedłożonych dokumentów z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów. Dokonując weryfikacji akt ewidencyjnych skarżącego stwierdzono w nich brak dokumentów potwierdzających uzyskanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, wymienionych obok uprawnień kategorii ABT w prawie jazdy nr [...] wystawionym w dniu [...] 1984 r. w Urzędzie Gminy w O., jakkolwiek następnie jeszcze w oparciu o powyższy dokument wydano mu w dniu [...] 1985 r. kolejne prawo jazdy obejmujące uprawnienia ABCTE. Organy obydwu instancji stanęły na stanowisku, że skoro w toku czynności wyjaśniających nie odnaleziono dokumentów poświadczających ukończenie kursu na prawo jazdy kategorii C i złożenie egzaminu w zakresie tej kategorii w okresie wskazanym przez skarżącego, to wydanie mu prawa jazdy kategorii C nie jest możliwe. Stwierdzenie po ponad 20 latach, że w aktach ewidencyjnych brak jest dokumentów potwierdzających fakt uzyskania uprawnień kategorii C oznacza przyjęcie domniemania, że tak było istotnie. Ciężar dowodu na mocy artykułu 77 kpa obciąża organ, który winien przeprowadzić postępowanie co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a jeśli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Należy w tym miejscu podnieść, że zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zakwestionowano autentyczny dokument, jakim jest niewątpliwie prawo jazdy, co nie jest dopuszczalne bez podważenia jego wiarygodności. Wszelkie przy tym istotne wątpliwości w tej sprawie nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony, zwłaszcza, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogą być one wynikiem zaniedbań pracowników administracji publicznej. Na organach tych zaś spoczywa obowiązek przechowywania stosownych dokumentów będących podstawą wydawania odpowiednich decyzji. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym (Dz. U. 2002 r. Nr 171 poz. 1396, ze zm.)organy państwowe oraz państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu terytorialnego i samorządowe jednostki organizacyjne obowiązane są zapewnić odpowiednią ewidencję, przechowywanie oraz ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą pozostającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw oraz nadsyłanej i składanej do nich dokumentacji. Ciężar przechowywania dokumentów nie może być przerzucony na petenta i w związku z tym również bezpodstawne jest żądanie od niego dowodzenia wynikających, zwłaszcza z wystawianych przed wielu laty dokumentów, okoliczności. Skoro zatem skarżący dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy obejmującego kategorię C i podjął przewidziane prawem czynności w celu jego wymiany, to w przypadku ujawnienia braków w dokumentacji, rzeczą organu jest dochowanie najwyższej staranności, aby je uzupełnić a w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu prawa jazdy tej kategorii, przed wydaniem decyzji odmawiającej jego wymiany, podjęcie czynności zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nadającej wskazane uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, czy materiał dowodowy nie został w niniejszej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, umożliwiający pełne wyjaśnienie istotnych dla wydania rozstrzygnięcia okoliczności. Jak przy tym podkreślono, nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony. W myśl § 2 ust. 1 pkt 2 obowiązującego w dacie wystawienia prawa jazdy kategorii ABCT (28 kwietnia 1984 r.) rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych (Dz. U. Nr 59, poz. 269) prawo jazdy kategorii C mogła uzyskać między innymi osoba, która ukończyła kurs programowy (na kategorię C), względnie posiadając prawo jazdy kategorii B lub T odbyła co najmniej 2-letnią praktykę nie zawodową albo roczną praktykę zawodową w kierowaniu pojazdami i ukończyła dokształcający kurs programowy. Skarżący zaś od 1980 r. dysponował prawem jazdy kategorii B, a od 1981 r. – kategorii ABT. O ile nie ukończyłby typowego kursu programowego, w jego przypadku wystarczyło zatem, obok odbycia niezbędnej praktyki, odbycie kursu dokształcającego w kategorii C. Ze względu na kwietniową datę wystawienia prawa jazdy z kategorią C, czynnościami wyjaśniającymi w Urzędzie Wojewódzkim w S. należało objąć nie tylko okres między lipcem 1983 r. a marcem 1984 r., lecz również 27 dni miesiąca kwietnia 1984 r., poprzedzających widniejącą w prawie jazdy datę. Poza tym informacja uzyskana z wymienionego Urzędu Wojewódzkiego winna dotyczyć tak kursu programowego w zakresie kategorii C, jak i kursu dokształcającego tej kategorii (nie można wykluczyć prowadzenia w obydwu wypadkach odrębnych ewidencji i dokumentacji). W odpowiedzi na pismo Starostwa Powiatowego w T. – Archiwum Wojsk Lądowych - Filia nr 1 w T. poinformowało organ, że w rozkazach i zarządzeniach dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w S., w której – jak podał skarżący – podczas odbywania służby odbył wymagany kurs na prawo jazdy kategorii C, nie odnaleziono zapisów zarówno odnośnie ukończenia wskazanego kursu, jak i w zakresie kategorii E do C, na który dodatkowo Starostwo powołało się w swoim piśmie. Fakt nieodnalezienia zapisów nie oznacza jednak, iż skarżący w kursie dotyczącym kategorii C nie uczestniczył, tym bardziej skoro weźmie się pod uwagę, iż mimo negatywnej odpowiedzi, w aktach ewidencyjnych znajdują się dwa wystawione przez JW nr [...] zaświadczenia: nr 039604 o ukończeniu przez Jana C. z wynikiem pozytywnym prowadzonego od 22 lutego 1984 do 19 sierpnia 1984 r. kursu kierowców kategorii D + E oraz nr [...] o odbyciu w czasie zasadniczej służby wojskowej od 25 maja 1983 r. do 22 lipca 1984 r. praktyki polegającej na prowadzeniu i obsłudze samochodów ciężarowych "Jelcz" i "Star A-29". Nadto w aktach ewidencyjnych na odwrocie sporządzonego w S. wniosku o wydanie prawa jazdy kategorii DE (str. 20) widnieje potwierdzenie złożenia w zakresie tych kategorii przez Jana C. w dniu [...] 1984 r. egzaminu (nr protokołu [...]). Zaznaczyć przy tym jednak należy, że okres odbywania przez skarżącego służby wymieniony w piśmie archiwum wojskowego – od 29 października 1982 r. do 18 października 1984 r. pozostaje w sprzeczności ze wskazaną wyżej datą 20 grudnia 1984 r. oraz datami wystawienia obydwu zaświadczeń, z których wynika, że dokumenty te zostały sporządzone i egzamin złożony już po zakończeniu przez skarżącego służby wojskowej Powyższe rozbieżności, mimo iż wskazują na małą wiarygodność udzielonej przez archiwum wojskowe odpowiedzi, nie zostały jednak w toku postępowania administracyjnego wyjaśnione (np. poprzez ponowne zwrócenie się do organu lub bezpośrednio do jednostki wojskowej z jednoczesnym przekazaniem kserokopii dokumentów z akt ewidencyjnych). Podjęcie co najmniej próby ich wyjaśnienia mogłoby wykazać niekompletność posiadanej przez archiwum dokumentacji Jednostki Wojskowej nr [....] i w ten sposób tłumaczyć brak w niej dokumentów uzasadniających wystawienie na imię i nazwisko skarżącego prawa jazdy kategorii C. Zasadne także byłoby zwrócenie się do Urzędu Wojewódzkiego w S., przesyłając kserokopię wniosku z dnia 28 września 1984 (k. 20), o potwierdzenie autentyczności wpisów dotyczących złożenia przez Jana C. egzaminu kategorii E do C. Nie można przy tym wykluczyć, iż w protokole z powyższego egzaminu znajdą się informacje odnośnie wcześniej uzyskanych przez niego kategorii uprawnień do prowadzenia pojazdów, w tym kategorii C. Mając na uwadze powyższe braki postępowania poprzedzającego wydanie przez organ I instancji decyzji przeoczone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i uznając, że wymagają one uzupełnienia go w znacznej części, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1270), uwzględniając skargę, jak w sentencji.