II SA/Bd 1236/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. B. i R. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę gminną postanowił: oddalić wniosek. W dniu 26 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) uczestnika postępowania S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Stwierdził, że skoro strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika to on również chce mieć pełnomocnika. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem działki o powierzchni [...] ha. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego stanowi świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz papierów wartościowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Uczestnik postępowania nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Głównym argumentem, na który powołuje się wnioskodawca jest to, że strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika wobec tego on również chce mieć pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, że decydując o przyznaniu prawa pomocy referendarz sądowy kieruje się tylko sytuacją majątkową skarżącego czy uczestnika postępowania nie zaś skomplikowaniem sprawy czy chęcią posiadania pełnomocnika dla samej zasady. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że uczestnik postępowania wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie stały dochód w wysokości wskazanej powyżej – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Stwierdzić należy, że uczestnik postępowania ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż nie zostało przez niego w ogóle wyeksponowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie (uczestnikowi) prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą (uczestnika postępowania) innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych uczestnik postępowania nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Poza tym na marginesie należy wskazać, że dotychczas na obecnym etapie postępowania uczestnik postępowania nie poniósł żadnych kosztów postępowania zaś posiada on pełne prawo uczestnictwa w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego kulminacyjnym punktem jest rozprawa, o której został zawiadomiony lecz wskutek jego wniosku została ona odwołana. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.