II SA/Bd 1237/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2011r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa K. z siedzibą w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2010 r. nr SKO-[...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta Inowrocławski, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 184 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a."), art. 73 ust. 1 w związku z art. 72 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.; zwanej w skrócie "Prawem o ruchu drogowym"), po wznowieniu postanowieniem z dnia [...] na żądanie prokuratora postępowania administracyjnego w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego marki Mercedes Benz CLS 500, nr VIN: [...], nr rej. [...], rok produkcji 2005, na rzecz P. P. H. U. i O. S. W. "K" K. G., B. K. Spółka Jawna, orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...], sygn. [...], w sprawie zarejestrowania wskazanego wyżej pojazdu, odmawiając jednocześnie rejestracji tego pojazdu. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż pismem z dnia [...], nr [...], Prokurator Rejonowy w I. wniósł sprzeciw od decyzji ostatecznej Starosty I., na mocy której został zarejestrowany w/w pojazd. Z uzasadnienia sprzeciwu wynikało, iż Prokuratura Rejonowa w I. nadzorowała śledztwo w sprawie [...]. W jego toku T. J. stanął pod zarzutem tego, że w dniu 18 maja 2007 r. w I. w Wydziale Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego przy ul. [...] posłużył się w celu użycia za autentyczną umową kupna sprzedaży samochodu Mercedes Benz CLS 500 nr VIN: [...], gdzie widniały dane dot. kupującego w osobie Z. Z., wiedząc, iż są one niezgodne ze stanem faktycznym, oraz przedkładając fakturę VAT-Marża Komis nr [...], oraz wniosek o rejestrację tego pojazdu, na którym uprzednio podrobił podpisy K. G. i B. K., wyłudził tym samym decyzję Starosty I. w przedmiocie zarejestrowania pojazdu na PPHU K. Sp. j. z siedzibą w I. podrabiając jednocześnie podpisy w/w na karcie informacyjnej pojazdu i decyzji o czasowej rejestracji pod nr [...]. Przesłuchany w charakterze podejrzanego w/w przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Wyrokiem Sądu Rejonowego w I. z dnia [...]., sygn. [...], T. J. został uznany za winnego przedmiotowego występku. W tym stanie rzeczy, jak zauważył organ I instancji, decyzja w sprawie rejestracji pojazdu została wydana w oparciu o fałszywe dowody własności pojazdu, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W związku z tym w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. należało uchylić decyzję w przedmiocie rejestracji i wydać decyzję odmawiającą zarejestrowania pojazdu. Od decyzji Starosty I. z dnia [...] spółka "K." odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem odwołującej się organ I instancji dopuścił się uchybień procesowych mających wpływ na wynik sprawy, naruszając art. 10 § 1 k.p.a. Nie umożliwiono wnioskodawcy wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 72 ust. 1 w związku z art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w postanowieniu z dnia [...] Starosta I. pouczył stronę o przysługującym jej zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w I. w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia postanowienia. Tym samym skarżącej umożliwiono zapoznanie się z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami, zapewniając jednocześnie możliwość wypowiedzenia się co do tych dowodów i materiałów. Ponieważ strona, pomimo stosownego pouczenia, nie skorzystała z przysługującego jej prawa, organ I instancji uprawniony został do wydania decyzji. Na decyzję organu odwoławczego spółka "K." wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia zarówno jej, jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty I. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że w rozumieniu tego przepisu pouczenie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w piśmie wszczynającym postępowanie stanowi należyte wywiązanie się przez organ z obowiązków wskazanych w tymże przepisie, podczas gdy prawidłowa wykładania art. 10 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że użyte w nim sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi skarżąca oceniła, iż pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia [...] o wznowieniu postępowania nie może być traktowane jako przejaw realizacji przez organ obowiązku wynikającego z przepisu art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej obowiązany jest przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Zdaniem spółki zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. W związku z tym samo zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w którym informuje się stronę o możliwości złożenia wyjaśnień w określonym miejscu i terminie, nie gwarantuje stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Dopiero działania organu polegające na poinformowaniu strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w jego toku dowodów i materiałów, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji, stanowią realizację obowiązku wynikającego z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Tym samym Starosta I. poprzestając jedynie na pouczeniu spółki w postanowieniu wszczynającym postępowanie o możliwości czynnego udziału w postępowaniu, nie informując skarżącej o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o przysługującym jej prawie złożenia końcowego oświadczenia w sprawie, nie umożliwił stronie ustosunkowania się do całości materiału zebranego w toku postępowania. W ten sposób organ I instancji naruszył procesowe gwarancje realizacji uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym w zakresie jej pełnego udziału w tym postępowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto strona skarżąca, odnosząc się do stanowiska zajętego przez organ odwoławczy, podniosła, iż na gruncie innej sprawy o identycznym stanie faktycznym i prawnym, w którym organ I instancji wydał decyzję nie umożliwiając stronie zapoznania się z aktami sprawy oraz nie wyznaczając jej terminu do zgłoszenia ewentualnych wniosków w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekające w tym samym składzie, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stanął bowiem na stanowisku, iż naruszenie przez organ I instancji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, m.in. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań, stanowi naruszenie przepisów postępowania skutkujące koniecznością wyeliminowania tak wydanej decyzji z obrotu prawnego. W związku z tym spółka oceniła, że działalność Kolegium polegająca na wydawaniu odmiennych decyzji w takich samych okolicznościach faktycznych i prawnych nie wytrzymuje krytyki w świetle faktu, iż na organie odwoławczym ciąży obowiązek pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również czuwania nad jednolitością orzecznictwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wyjaśniając, iż organ I instancji nie prowadził żadnego postępowania dowodowego po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania w dniu [...], lecz wydał decyzję stwierdziwszy istnienie przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W wyroku Sądu Rejonowego w I. z dnia [...], sygn. akt [...], ustalono bowiem, iż T. J. wyłudził decyzję Starosty I. w przedmiocie zarejestrowania pojazdu na PPHU "K." sp. j. posługując się umową kupna sprzedaży samochodu zawierającą niezgodne ze stanem faktycznym dane dotyczące osoby kupującego oraz podrabiając na przedłożonej fakturze i wniosku o rejestrację podpisy K. G. i B. K., jednocześnie podrabiając ich podpisy na karcie informacyjnej pojazdu i decyzji o czasowej rejestracji pod nr. rej.[...]. Tym samym nie podlega wątpliwości, iż decyzja w przedmiocie zarejestrowania pojazdu z dnia [...] została wydana na podstawie fałszywych dowodów, w związku z czym nie zachodziła potrzeba przeprowadzania postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie tej kwestii. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego rozstrzygnięcia podobnej sprawy w odmienny sposób, Kolegium wyjaśniło, iż we wskazywanej przez skarżącą sprawie strona nie była pouczona o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. W niniejszym postępowaniu spółka została zaś o tych uprawnieniach pouczona, w związku z czym porównywanie rozstrzygnięć jest całkowicie bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jego legalności, stwierdzić należy, iż nie uchybia ona prawu. Organy rozpatrując na nowo wniosek o rejestrację pojazdu, musiały rozstrzygnąć, czy przesłanka stanowiąca podstawę do wznowienia rzeczywiście wystąpiła, a jeżeli tak, winny były przesądzić jakie miała znaczenie dla rozpoznania podania strony. Na organach ciążył więc obowiązek przeprowadzenia postępowania na nowo, w którym winny zostać wyeliminowane wszystkie wady postępowania wcześniejszego, co w przypadku istnienia fałszywych dowodów oznacza, że winny były one zostać wyeliminowane i zastąpione dowodami zgodnymi z prawem. Podstawę materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej stanowi art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, rejestracji dokonuje się na podstawie: – dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; – karty pojazdu, jeżeli była wydana; – wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane; – zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego; – dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; – dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; – dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; – zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający: o uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub o brak obowiązku, o którym mowa w lit. a - jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, z zastrzeżeniem ust. 1a; – dowodu wpłaty, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, lub oświadczenia o podleganiu obowiązkowi zapewniania sieci zbierania pojazdów, o którym mowa w art. 11 ust. 4 tej ustawy, albo faktury zawierającej takie oświadczenie, jeżeli pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy. Zgodzić się trzeba z zaprezentowanym stanowiskiem organów, że wskutek sfałszowania na umowie kupna pojazdu z dnia 15 maja 2007 r. (sprowadzanego z zagranicy) podpisu strony tej umowy, tj. Z. Z., doszło tym samym do sfałszowania tej umowy, a więc dowodu własności w rozumieniu art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Należy podkreślić, że do rejestracji pojazdu może dojść jedynie w przypadku, kiedy wszystkie niezbędne z punktu widzenia powyższego przepisu dokumenty zostały przedłożone przez wnioskodawcę, a ponadto, są prawdziwe. W toku postępowania administracyjnego skarżąca spółka nie przedstawiła dokumentu stanowiącego wiarygodny i prawdziwy dowód własności pojazdu, a w szczególności umowy jego kupna, innej niż ta, która zawiera sfałszowany podpis Z. Z. W tej sytuacji, organy uwzględniając ten fakt, musiały podjąć rozstrzygnięcie na podstawie dowodów i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Organy nie mogły więc przejść do porządku nad faktem, że istniejący dowód własności samochodu jest fałszywy i brak jest prawdziwego, wiarygodnego dowodu w tym zakresie. O fałszywości dowodu nabycia pojazdu, który następnie nabyła spółka, przesądził wyrok Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] (sygn. akt [...]), na mocy którego Z. Z. został uznany za winnego tego, iż działając wspólnie i w porozumieniu z T. J. z zamiarem wprowadzenia na polski obszar celny samochodu marki Mercedes Benz CLS 500 nr nadwozia nr [...], wyłudził poświadczenie nieprawdy w dokumencie potwierdzającym zapłatę podatku akcyzowego za ten pojazd oraz w zaświadczeniu VAT – 25 w ten sposób, że udostępnił T. J. swoje dane osobowe oraz podpisał fikcyjną umowę kupna – sprzedaży ww. samochodu, którą następnie T. J. posłużył się w celu użycia za autentyczną (pkt XII i pkt 10 sentencji wyroku). Objęty wymogiem przepisu art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, niezbędny dokument do zarejestrowania pojazdu, tj. dowód własności pojazdu, w sposób nie budzący wątpliwości nie spełniał zatem kryterium prawdziwości w znaczeniu formalnym. W orzecznictwie przyjmuje się, że organy mogą uwzględniać jako dowody w sprawie tylko te dokumenty, które spełniają kryterium prawdziwości zarówno w znaczeniu materialnym jak i formalnym (por. wyrok NSA z 12 marca 1998 r., w sprawie II SA 32/98, LEX nr 41680). Ujawnienie więc okoliczności, iż wskazany dokument nie spełnia kryterium prawdziwości, stanowiło więc właściwą podstawę odmowy zarejestrowania pojazdu. Nie jest przy tym zasadny zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., nie każde bowiem naruszenie tego przepisu skutkuje wadliwością wydanej decyzji. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 15/08, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 519812). Takiego wywodu skarżąca nie przedstawiła. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.