II SA/Bd 1237/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...]. 1. Decyzją z dnia 4 maja 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy P. działając m.in. na podstawie 16 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 w brzmieniu obowiązującym sprzed 1 stycznia 2022 r. – dalej "u.p.p.w.d."), art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1981 r. – dalej "ustawa zmieniająca") oraz art. 61 § 1 i § 4 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej "k.p.a.") uchylił decyzję z dnia 13 marca 2018 r. nr GOPS.582.20.2018 w okresie od 1 marca 2018 r. do 31 maja 2018 r. Uzasadniając powyższą decyzję organ wskazał, że 13 marca 2018 r. Wójt Gminy Ś. wydał decyzję nr GOPS.582.20.2018 przyznającą K. M. (dalej: skarżąca, strona) świadczenie wychowawcze na J. M. w kwocie 500 zł na okres od 1 marca do 30 września 2018 r. Wyjaśnił, że akta sprawy zostały przekazane Burmistrzowi przy piśmie przewodnim z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z dnia [...] marca 2023 r., zgodnie z właściwością obecnego miejsca zamieszkania skarżącej. Dalej organ stwierdził, że w aktach znajduje się pismo Kujawsko – Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego z 22 marca 2023 r. informujące, iż od 1 marca 2018 r. do 31 maja 2018 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym wznowiono postępowanie zakończone decyzją nr GOPS.582.20.2018 z dnia 13 marca 2018 r. i uchylono ją za okres od 1 marca 2018 r. do 31 maja 2018 r. 2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że organ błędnie przyjął, iż w dacie wydania decyzji z dnia 13 marca 2018 r. lub po dniu jej wydania przebywała poza granicami Polski, zatem nie było podstaw do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Strona wyjaśniła, że poinformowała GOPS w Ś. o transferowanym zasiłku dla bezrobotnych z Wielkiej Brytanii. 3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z 8 września 2023 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na treści art. 16 ust. 1-7 u.p.p.w.d. wskazał, że Wojewoda w piśmie z 22 marca 2023 r. zajął stanowisko, że w stosunku do skarżącej w okresie od 1 marca do 31 maja 2018 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, iż skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych transferowany z Wielkiej Brytanii. Wojewoda wniósł o przesłanie prawomocnej decyzji uchylającej. W konsekwencji organ I instancji wydał prawidłową decyzję bowiem, we wskazanym terminie to Wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego. 4. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w całości Strona zarzuciła, że organ I instancji nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu oraz nie umożliwił jej wypowiedzenia się w sprawie zebranych materiałów przed wydaniem decyzji. Dalej wskazała, że w momencie składania wniosku o świadczenie wychowawcze w GOPS w Ś. nikt nie poinformował jej, że w momencie transferowania zasiłku dla bezrobotnych z Wielkiej Brytanii może wobec niej zachodzić tzw. koordynacja, mimo że urząd dysponował jej dokumentami potwierdzającymi transfer zasiłku. Nie zdawała więc sobie sprawy, że transfer zasiłku dla bezrobotnych może w jakikolwiek sposób kolidować z zasiłkami na dziecko w Polsce. Nie może zatem w takim przypadku ponosić żadnych negatywnych konsekwencji czy zwracać świadczenia przyznanego przez organ. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. 7. W pierwszej kolejności określić należy reżim prawny znajdujący zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu. Mianowicie z dniem 1 stycznia 2022 r. znowelizowano ustawę o pomocy państwa w wychowaniu dzieci na mocy ustawy zmieniającej. Stosownie do treści art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku złożenia do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w gminie lub od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres do dnia 31 maja 2022 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W przypadku wniosków, które wpłyną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustali, że w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje wniosek do właściwego wojewody, do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Skoro zaskarżona decyzja dotyczy okresu od 1 marca 2018 r. do 31 maja 2018 r., to jak trafnie wskazał organ obowiązującym w sprawie stanem prawnym jest ten sprzed 1 stycznia 2022 r. 8. Przechodząc zatem do meritum sprawy podkreślenia wymaga, że istotny w sprawie jest zakres ustaleń faktycznych do których zobowiązany jest organ właściwy do ustalenia świadczenia wychowawczego. Stosownie do art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d. w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego lub członka rodziny tej osoby, lub rodzica dziecka w dniu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1 (tj. w państwie w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje. Stosownie zaś do art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4 (art. 16 ust. 5 u.p.p.w.d.). W przypadku gdy rozstrzygnięcie wojewody, o którym mowa w ust. 5, nie obejmuje całego okresu, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, wojewoda przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres nieobjęty rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 5. (art. 16 ust. 5a u.p.p.w.d.) W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa w ust. 4. (art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d.) W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4. (art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d.) Jak wynika zatem z powyższych regulacji zarówno czynność wystąpienia do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jak też czynność uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest warunkowane stwierdzeniem, że zachodzi sytuacja o której mowa w art. 16 ust. 2 u.ś.r. tj. sytuacja, że osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczenia wychowawczego lub po dniu jej wydania przebywa w państwie w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie tej okoliczności ciąży na organie, który ma kompetencję do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne. W przedmiotowej sprawie skarżąca w odwołaniu zakwestionowała ustalenie, że w dniu wydania decyzji przyznającej jej świadczenie wychowawcze lub po tym dniu znajdowała się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując na konkretne okoliczności potwierdzające jest stanowisko, natomiast Kolegium nie rozpatrzyło jednakże całego materiału dowodowego w tym zakresie. Rozstrzygnięcie o tym, czy w rozpatrywanej sprawie ma miejsce sytuacji opisana w art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d. Kolegium oparło jedynie na stanowisku Wojewody zawartym w piśmie z 22 marca 2023 r. W piśmie tym Wojewoda jednakże nie wypowiada się w ogóle w kwestii, czy skarżąca w dniu wydania decyzji przyznającej jej świadczenie lub po tym dniu znajdowała się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda jedynie stwierdza, że skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych transferowany z Wielkiej Brytanii. Nie jest to okoliczność, o której mowa w art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d. Jednocześnie Kolegium nie wskazuje na jakikolwiek inny dowód, na podstawie którego ustaliło, że zachodzi sytuacja opisana w powyższym przepisie, ani nie odnosi się do argumentacji strony zawartej w odwołaniu. 9. W konsekwencji stwierdzić należy, że Kolegium uchybiło wynikającemu z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozpatrzenia sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że nie zaszła sytuacja opisana przez ustawodawcę w art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d., która może skutkować uchyleniem decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. 10. W ponownym postępowaniu organ winien orzec po rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego (po rozważeniu potrzeby ewentualnego jego uzupełnienia), stosownie do powyższego stanowiska Sądu, w szczególności winien wypowiedzieć się odnośnie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci decyzji Starosty T. z 1 marca 2018 r. o przyznaniu skarżącej statusu poszukującego pracy z odręcznym potwierdzeniem skarżącej o odbiorze tej decyzji 1 marca 2018 r. oraz decyzji Wójta Gminy Ś. z 13 marca 2018 r. przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze z odręcznym potwierdzeniem skarżącej, że otrzymała tą decyzję 14 marca 2018 r.