II SA/Bd 1238/05

Dnia 28 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski ( spr) asesor WSA Anna Klotz Protokolant: Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Ewy O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy J. z dnia [...] 2005r. [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącej kwotę 29.40 zł ( dwadzieścia dziewięć 40/ 00) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. działając w oparciu o upoważnienie Burmistrza Miasta i Gminy J. decyzją z [...] 2005r. – [...] na podstawie art. 104 kpa oraz art. 17 ust. 1 ust. 2 ust. 3 art. 20 ust. 3 art. 24 ust. 4 art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) odmówił Ewie O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, wnioskowanego na Pawła O. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ustalono, że dochód rodzinny skarżącej po przeliczeniu wielkości gospodarstwa rolnego o powierzchni 15,58 ha przeliczeniowych wynosi 3.022,52 tj. 604,50 zł. na osobę w rodzinie. Od dochodu rodziny nie odliczono ziemi oddanej w dzierżawę, ponieważ umowa dzierżawy nie została zawarta w celach emerytalno- rentowych tzn. zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 5 ust. 8 i 8a pkt 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 604,50 zł. miesięcznie, wg. ustawy 583,00 zł i przekracza kryterium ustawowe o 21,50 zł. na osobę w rodzinie, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) art. 17 ust. 2 "świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2". Ewa O. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując na swoją trudną sytuację bytowo- rodzinną. M.in. wskazała, że wraz z mężem gospodarują na 15,58 ha z czego 6,73 ha zostało wydzierżawione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] 2005r. [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 5 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 20 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 11, art. 47 ust. 1, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, zm. Dz. U. z 2004r. Nr 35, poz. 305, Nr 64, poz. 593, Nr 192, poz. 1963, Dz. U. z 2005r. Nr 64, poz. 565, Nr 86, poz. 732, Nr 94 poz. 788, Nr 143, poz. 1199), § 2 ust. 1i 2 rozporządzenia Ministra Polityki społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, zm. Dz. U. z 2005r. Nr 116, poz. 976) oraz art. 138 § 1 pkt kpa zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Uzasadniając swoją decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka , jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast art. 17 ust. 2 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, tj. kwoty 583, 00 zł. Należało więc przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia, czy ubiegająca się o świadczenie spełnia powyższe kryteria. Ustalono na podstawie akt sprawy, a w szczególności na podstawie zaświadczania Burmistrza Miasta i Gminy J. znak: [...] z dnia [...] 2005r. dochód rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w 2004r. stanowił kwotę 36.270,24 zł., tj. 3.022,24 zł. miesięcznie, a więc 604,50 zł na osobę w rodzinie. Przy czym na tak ustalony dochód składał się dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 36.270, 24 zł. (194,00 zł. miesięcznie z 1 hektara przeliczeniowego). Tym samym miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Okoliczność ta powoduje, że nie ma podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem warunki uzasadniające jego przyznania, a wynikające z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, muszą być spełnione łącznie. Tym samym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należało uznać za prawidłowe i stwierdzić, że nie ma podstaw do jego kwestionowania. Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w odwołaniu wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalając dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę. Wyjątek w tym zakresie stanowią obszary oddane w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Znajdująca się w aktach sprawy umowa dzierżawy z dnia 31 maja 2004r. nie została zawarta w celu emerytalno – rentowym, a więc w celu nabycia świadczenia emerytalnego lub rentowego z tytułu zaprzestania działalności rolniczej. Istotą określonego w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjątku dotyczącego dzierżawy gospodarstwa rolnego jest odesłanie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, co oznacza , że oceniając zawartą umowę należy brać pod uwagę nie tylko wymogi formalne wynikające z przytoczonego przepisu prawa, ale również cel jej zawarcia. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. orzekło jak w sentencji decyzji. Na powyższą decyzję Ewa O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy ponownie wskazując na swoją trudną sytuację bytowo- rodzinną. Wskazała także, że w dniu od 1 września 2004r. do 31 sierpnia 2005r. otrzymywała zasiłek. W odpowiedzi na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalenia, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Przy czym do świadczeń rodzinnych powołana ustawa zalicza zasiłek rodzinny wraz z dodatkami oraz świadczenia opiekuńcze, do których należą zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki ad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast art. 17 ust. 2 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty , o której mowa w art. 5 ust. 2, tj. kwoty 583,00 zł. Oczywiste więc, że należało przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia czy skarżąca spełniała powyższe kryteria. Analizując dane zawarte w aktach administracyjnych należy podzielić ustalenia organu, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 604,50 zł. miesięcznie, a więc przekroczył o 21,50 zł. kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należało też podzielić pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zgodnie z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę i że wyjątek w tym zakresie stanowią obszary oddane w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosowanie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Jest też oczywiste, że znajdująca się w aktach sprawy umowa dzierżawy nie została zawarta w celu emerytalno- rentowym, tj. w celu nabycia świadczenia emerytalnego lub rentowego z tytułu zaprzestania działalności rolniczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawiło jednak w niniejszej sprawie zupełnie poza sferą swego zainteresowania dalsze implikacje wynikające ze zdania drugiego art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Otóż przepis ten w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych nakazuje stosować odpowiednie przepisy art. 5 ust. 3-10 tej ustawy. Kolegium ograniczyło się tylko do skupienia uwagi - w związku z treścią odwołania- na treści art. 5 ust. 8a. Pominęło natomiast zupełnie w niniejszej sprawie treść art. 5 ust. 3. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającej daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Po myśli przywoływanego zdania drugiego art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przepis ten ma zastosowanie i w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego. Wypada też przypomnieć, iż skarżąca wskazała w skardze, że w okresie poprzedzającym otrzymała zasiłek. Oczywiście wymaga to weryfikacji. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzygnąć jak w pkt 1 wyroku i uchylić obie decyzje. Prowadząc ponownie postępowanie organ administracyjny uzupełniwszy materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 7 oraz 75 § 1 i 77 § 1 kpa rozważy zasadność wniosku skarżącej w aspekcie treści art. 5 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Orzekając jak w pkt 1 wyroku orzeczenie zawarte w pkt 2 oparto na treści art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002r., a zawarte w pkt 3 – na treści art. 200 tej ustawy.