II SA/Bd 1248/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta B. odmówił P. K. (skarżącemu) umorzenia w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla W. K. za okres od [...] marca 2014 r. do [...] czerwca 2017 r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie dopatrzył się okoliczności stanowiących podstawę do umorzenia zobowiązania skarżącego – za niewystarczające uznał wskazane przez skarżącego okoliczności jego trudnej sytuacji materialnej oraz przebywania w zakładzie karnym. Decyzję skarżący otrzymał w dniu [...] lipca 2017 r. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. skarżący odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podnosząc, że nie jest w stanie spłacić powstałego zobowiązania z racji na odbywanie kary pozbawienia wolności i świadczenie nieodpłatnej pracy w areszcie śledczym. Odwołanie przyjęto w jednostce penitencjarnej w dniu [...] sierpnia 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy, po przytoczeniu treści art. 128 §1 i §2 oraz art. 57 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej: "k.p.a."), stwierdził, że o uchybieniu czternastodniowego terminu na wniesienie odwołania od decyzji I instancji świadczy adnotacja na kopercie zawierającej odwołanie, iż przyjęta została ona do nadania w Areszcie Śledczym w B. w dniu [...] sierpnia 2017 r., a więc 21 dni po otrzymaniu przez skarżącego decyzji I instancji. Organ podkreślił, że odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu ani uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancji, wskazując, iż uchybienie terminu spowodowane było niedysponowaniem przez niego znaczkiem pocztowym potrzebnym do skutecznego nadania korespondencji. W odpowiedzi na wniosek organ odwoławczy wyjaśnił, iż sprawa została już zakończona postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminu, a skarżący może, zgodnie z pouczeniem zawartym w tym postanowieniu, złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze z dnia [...] października 2017 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, P. K. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, tłumacząc zaistniałe uchybienie w ten sam sposób, jak we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. skierowanym do organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zgodnie z art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2)postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 3 §3 orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach, zaś na podstawie art. 4 p.p.s.a. rozstrzygają określone w tym przepisie spory kompetencyjne. Jak wynika z akt, sprawa będąca przedmiotem sporu dotyczy kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, przy czym postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone w administracyjnym toku postępowania postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. o stwierdzeniu tegoż uchybienia. Z treści pisma zatytułowanego "skarga", wniesionego do tutejszego Sądu, wynika, iż skarżący zwrócił się w nim z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2017 r. o odmowie umorzenia w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 59 §1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, przy czym od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Zgodnie zaś z art. 59 §2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Mając na uwadze przywołane przepisy stwierdzić przyjdzie, iż do kognicji sądu administracyjnego nie należy orzekanie w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, albowiem przepisy prawa kompetencję taką przypisują organowi właściwemu do rozpoznania odwołania lub zażalenia od rozstrzygnięcia organu I instancji. W niniejszej sprawie organem tym, jako organem wyższego stopnia nad Prezydentem Miasta B., jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, i to Kolegium władne jest rozstrzygnąć, czy prośba o przywrócenie terminu jest, po pierwsze, dopuszczalna, a po drugie, czy zasługuje na pozytywne rozpatrzenie. Przytoczony na początku niniejszego uzasadnienia katalog aktów i czynności, na które skargi rozpatruje sąd administracyjny, nie zawiera w sobie sprawy objętej petitum skargi wniesionej w niniejszym postępowaniu (tj. prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania). Merytoryczne rozstrzygnięcie przez sąd w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanowiłoby naruszenie przepisów kompetencyjnych wiążących sądy administracyjne poprzez rozszerzenie tej kompetencji na sferę przynależną władztwu organów administracyjnych, a ponadto stanowiłoby przesłankę dla uznania nieważności całego postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie z racji na niedopuszczalność drogi sądowej (art. 183 § 2 pkt 1) p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe merytoryczna zasadność argumentów podniesionych zarówno w skardze do tutejszego Sądu, jak i zawartych w stanowisku organu rozstrzygającego w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nie mogła podlegać ocenie Sądu. Ocena taka możliwa stanie się jedynie na gruncie sprawy ze skargi na akt organu administracyjnego, rozstrzygający ostatecznie o zasadności, bądź nie, wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niejako na marginesie odnieść się w tym miejscu przyjdzie do znanej tutejszemu Sądowi - wynikającej bowiem z akt sprawy - okoliczności, iż skarżący zwrócił się do organu odwoławczego z wnioskiem przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek, jak wynika z pisma z dnia [...] września 2017 r., organ odwoławczy załatwił w ten sposób, iż poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania w sprawie odwołania i pouczył o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W myśl powołanego wcześniej art. 59 §1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, przy czym od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Ustawodawca zobowiązał zatem organ administracji, do którego trafił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, do wydania rozstrzygnięcia w konkretnej formie (w formie postanowienia) i przypisał temu rozstrzygnięciu właściwy środek odwoławczy (zażalenie), z wszelkimi tego procesowymi konsekwencjami. Nie przesądzając w tym miejscu o zasadności wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2017 r. o przywrócenie terminu, w ocenie tutejszego Sądu nie można uznać, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób proceduralnie prawidłowy załatwiło ten wniosek. Odpowiedź wystosowana w reakcji na niego nie jest, co według Sądu oczywiste, postanowieniem organu administracji, o którym mowa w art. 59 §1 k.p.a., a ponadto odpowiedzi tej nie można uznać za załatwienie wniosku (podania) w formie materialno-technicznej czynności pozostawienia go bez rozpoznania, o której mowa w art. 64 §1 k.p.a., albowiem nie została ona poprzedzona wezwaniem do uzupełnienia ewentualnych braków w ustawowym terminie (art. 64 §2 k.p.a.). Powyższe sugeruje, iż wniosek skarżącego w istocie nie został rozpoznany, a to z kolei uprawnia skarżącego do wystosowania w sprawie przedmiotowego wniosku ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., po tym zaś wniesienia ewentualnej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie przezeń postępowania (art. 53 §2b p.p.s.a.). Spostrzeżenia powyższe dotyczące postępowania organu administracji nie mogły jednak wpływu na końcowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Sąd pozbawiony był w niej możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniesionej skargi, albowiem sprawa nią zainicjowana nie należała do właściwości sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 §2 w zw. z art. 59 §2 k.p.a. Z tego powodu, na podstawie art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd skargę odrzucił.