II SA/Bd 1254/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski ( spr ) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] lipca 2018 r. wszczęło z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta M. B. z [...] marca 2018 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2017/2018, na dzieci: A. I. i A. I., wnioskowanego przez M. B.. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność postanowienia Prezydenta M. B. z [...] marca 2018 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2017/2018, na dzieci: A. I. i A. I., wnioskowanego przez M. B.. Kolegium ustaliło, że Prezydent M. B. (zwany dalej "Prezydentem") przekazał według właściwości Wójtowi Gminy D. akta sprawy M. B. zamieszkałej w [...], wraz z wnioskiem złożonym [...] sierpnia 2017 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci A. i A. I.. Przed przekazaniem, w dniu [...] października 2017 r. Prezydent, działając na podstawie art. 24a ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, zwanej w skrócie "u.ś.r.") wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia otrzymania wezwania, odpisu podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz dzieci lub odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Wezwanie zostało doręczone stronie [...] listopada 2017 r. Wobec tego zdaniem Kolegium termin dostarczenia żądanego dowodu minął [...] lutego 2018 r. W dniu [...] marca 2018 r., już po upływie ustawowego terminu dostarczenia żądanego dokumentu wnioskodawczyni złożyła wniosek o "przedłużenie" postępowania administracyjnego w stosunku do wniosków o świadczenia rodzinne i wychowawcze, w dniu [...] marca 2018 r. dodatkowo także o zawieszenie postępowania do czasu otrzymania postanowienia o zabezpieczeniu alimentów. Prezydent pismem z [...] marca 2018 r. przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia [...] marca 2018 r. z zastrzeżeniem, że niedostarczenie dokumentów w powyższym terminie spowoduje pozostawienie wniosku z [...] sierpnia 2017 r. bez rozpatrzenia. Jednocześnie wnioskodawczyni przedłożyła do akt sprawy wniosek z [...] października 2017 r. adresowany do Sądu w Nakle nad Notecią o udzielenie zabezpieczenia alimentów na czas procesu. Wniosek ten Sąd przekazał według właściwości Sądowi Rejonowemu w B. (postanowienie z [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...]). W dniu [...] marca 2018 r. wnioskodawczyni złożyła do akt postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] marca 2018 r. sygn. akt [...] o udzieleniu zabezpieczenia poprzez zasądzenie renty alimentacyjnej na rzecz A. I. i A. I. na czas procesu, poczynając od [...] marca 2018 r. W dniu [...] marca 2018 r. wnioskodawczyni złożyła ponownie wniosek o zawieszenie postępowania oświadczając jednocześnie, że złoży odwołanie od postanowienia o zabezpieczeniu. Postanowieniem z [...] marca 2018 r. Prezydent zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2017/2018. W dniu [...] maja 2018 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że z dniem [...] kwietnia 2018 r. zmieniła miejsce zamieszkania z B. na [...], gmina D., w związku z czym organem właściwym od tego dnia jest Wójt Gminy D.. W dniu [...] czerwca 2018 r. wnioskodawczyni złożyła organowi postanowienie Sądu Okręgowego z [...] czerwca 2018 r. sygn. akt X Cz 157/18 o zmianie orzeczenia Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie zabezpieczenia w taki sposób, że alimenty na rzecz dzieci zostały zasądzone od [...] października 2017 r. W dniu [...] lipca 2018 r. wnioskodawczyni dostarczyła sprostowanie sentencji postanowienia Sądu, a 20 lipca do organu w D. wpłynęło postanowienie Sądu z [...] marca 2018 r. z klauzulą wykonalności od dnia [...] lipca 2018 r. Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie Kolegium postanowienie Prezydenta o zawieszeniu postępowania zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 24 ust. 4 u.ś.r. Wskazując na treść art. 24a ust. 4 i 5 u.ś.r. Kolegium oceniło, że Prezydent prawidłowo w dniu [...] października 2017 r. wezwał skarżącą do dostarczenia w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania, odpisu podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz dzieci: A. I. oraz A. I. lub odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Przedłużenie tego terminu do dnia [...] marca 2018 r., dokonane przez Prezydenta pismem z [...] marca 2018 r. nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni w wyznaczonym terminie 3 miesięcy (który minął [...] lutego 2018 r.) nie dostarczyła wymaganego dokumentu. Termin ten, wobec brzmienia art. 24a ust. 4 u.ś.r. nie podlega modyfikacjom, w szczególności nie można go na prośbę strony wydłużyć. W tej sytuacji organ pierwotnie rozpoznający wniosek miał wynikający z ww. przepisu obowiązek pozostawienia go bez rozpatrzenia. Brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do zawieszenia prowadzonego postępowania, albowiem brak sądowego tytułu wykonawczego spowodował, że postępowanie z wniosku skarżącej przestało się toczyć. Wobec tego Kolegium uznało postanowienie Prezydenta o zawieszeniu postępowania za wydane z rażącym naruszeniem prawa. W skardze do Sądu administracyjnego M. B. zarzuciła, że to wielomiesięczna zwłoka sądu z wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu alimentacyjnym spowodowała, że jest wraz z córkami osobą pokrzywdzoną w sprawie. Wskazała również, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w D. przejął sprawę nie znając jej zawiłości i nie konsultował się z Urzędem M. w B.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Z treści wniosku skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego z [...] sierpnia 2017 r. wynika, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Z art. 7 pkt 5 u.ś.r. wynika zaś, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd (za wyjątkiem przypadków wskazanych w lit. a – e wskazanego punktu). Stosownie do art. 24a ust. 4 u.ś.r. w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczeń rodzinnych w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczeń i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenia rodzinne przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa odpowiednio w art. 7 pkt 5 lit. a-e lub w art. 15b ust. 4 pkt 2 lit. a-e, w wyznaczonym terminie, świadczenia rodzinne przysługują od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczeń. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Brak zatem załączenia do wniosku ww. tytułu wykonawczego skutkuje wyznaczeniem przez organ terminu 3 miesięcy na dostarczenie tegoż tytułu wykonawczego. Termin określony w art. 24a ust. 4 u.ś.r. ma charakter materialny, nie podlega więc ani skróceniu, ani wydłużeniu, a jego upływ wiąże się z wystąpieniem określonego przepisami prawa skutku prawnego tj. pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku nieuzupełnienia wniosku o tytuł wykonawczy żądanie wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego jest zatem bezskuteczne, a tym samym nie dochodzi w ogóle do wszczęcia postępowania. W konsekwencji, skoro po upływie trzymiesięcznego terminu na dostarczenie tytułu wykonawczego nie można twierdzić, że toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, to niemożliwe jest zawieszenie postępowania. W przedmiotowym przypadku nie jest kwestionowane, że skarżąca stosownie do art. 24a ust. 4 u.ś.r. została w dniu [...] października 2017 r. wezwana do dostarczenia w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia otrzymania wezwania, odpisu podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz dzieci lub odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Wezwanie zostało doręczone stronie [...] listopada 2017 r., wobec tego termin dostarczenia żądanego dokumentu minął [...] lutego 2018 r. Jak wyżej wskazał Sąd – brak jest podstaw prawnych do przedłużania tegoż terminu. P. Prezydenta o przedłużeniu terminu nie ma zatem żadnych skutków prawnych tj. pomimo wystosowania takiego pisma, termin na dostarczenie ww. dokumentu upłynął [...] lutego 2018 r. W konsekwencji Prezydent nie mógł skutecznie postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. zawiesić postępowania – skoro postępowanie, które jakoby zawiesił, w momencie wydania postanowienia nie toczyło się. Słusznie zatem Kolegium oceniło, że doszło do rażącego naruszenia prawa, przy czym owym przepisem rażąco naruszonym jest art. 97 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, który był podstawą do zawieszenia postępowania. Przepisu tego, zgodnie z którym "organ administracji publicznej zawiesza postępowanie" nie można odczytać w inny sposób, niż w ten, że dotyczy on toczącego się postępowania. Jak wyżej wskazano, w momencie wydania postanowienia Prezydenta postępowanie, w stosunku do którego zapadło rozstrzygnięcie o zawieszeniu postępowania, nie toczyło się, niemożliwe było zatem podjęcie rozstrzygnięcia polegającego na zawieszeniu postępowania. Trzeba przy tym zauważyć, że przewidziana w art. 24 ust. 4 u.ś.r. czynność pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia następuje w drodze czynności materialno-technicznej tj. poprzez wysłanie jedynie wnioskodawcy pisma z informacją o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 413/17 dotyczący analogicznej sytuacji dotyczącej uzupełniania wniosku o przyznanie świadczenia, uregulowanej w art. 24a ust. 1 u.ś.r.). Odnośnie zarzutów skarżącej należy jeszcze raz podkreślić, że nie ma możliwości wydłużenia terminu określonego w art. 24a ust. 4 u.ś.r. Niezależnie zatem od tego, kto ponosi odpowiedzialność za długotrwałość procedury przed sądem powszechnym - termin określony zgodnie z art. 24a ust. 4 u.ś.r. w przedmiotowej sprawie upłynął ze skutkiem przewidzianym w tym przepisie. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), Sąd oddalił skargę.