II SA/Bd 1262/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków E. G., S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. G., S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów związanych ze zdarzeniem losowym lub innymi zdarzeniami mającymi wpływ na jakość sprawowanej opieki postanowił: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wnioski w pozostałym zakresie. I Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęły dwa wnioski (formularze PPF) o niemal identycznej treści E. G., S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Wnioskodawcy gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie. Mają na utrzymaniu siostrzenicę oraz syna. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł. Skarżąca posiada dom o powierzchni [...] m2 zaś skarżący ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu. Ponadto posiadają nieruchomość o powierzchni [...] ha. Oświadczyli również, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Poza tym wskazali, że ponoszą wydatki m.in. związane z utrzymaniem mieszkania czy dojazdami do pracy i szkoły w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. III Postępowanie z wniosku w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu, ponieważ jego rozpoznanie w niniejszej sprawie stało się zbędne. W przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiot niniejszej sprawy dotyczy świadczenia na pokrycie kosztów związanych ze zdarzeniem losowym lub innymi zdarzeniami mającymi wpływ na jakość sprawowanej opieki, a więc mieści się w zakresie ww. ustawowego zwolnienia od kosztów. Strona wystąpiła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, od których to ponoszenia jest zwolniona z mocy ustawy tak więc przyznanie stronie prawa pomocy jest bezzasadne i to niezależnie od jej sytuacji materialnej i zdrowotnej. IV Natomiast odnosząc się do kwestii ustanowienia pełnomocnika to należy stwierdzić, że w świetle przedstawionej przez zainteresowanych sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazali oni zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez stronę skarżącą wynika, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł zaś wskazane stałe wydatki ok. [...] zł. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący jak podano wyżej posiadają nieruchomości. Warto również zauważyć, że koszty sądowe (w rozpoznawanym przypadku ewentualne koszty ustanowienia pełnomocnika) mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, że nie może być tak, że strona, która posiada majątek oraz dochód nie zamierza partycypować w kosztach postępowania tylko przerzucić je na ogół społeczeństwa. Po drugie na uwagę zasługuje również fakt, że skarżący w rozpoznawanej sprawie nie ponoszą kosztów sądowych, ponieważ jak wyżej wskazano są od nich zwolnieni z mocy prawa zaś reprezentowanie przez pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie ma charakteru obowiązkowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 249a, art. 239 § 1 pkt 1 lit. a art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.