II SA/Bd 1262/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz odmowy uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Starosta M. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 645, dalej powoływana jako ustawa o promocji zatrudnienia) oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej powoływana jako K.p.a.) uchylił decyzję z dnia [...].05.2014 r., Nr [...] orzekającą o uznaniu A.W. z dniem [...].05.2014 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu mu prawa do zasiłku od [...].05.2014 r. w wysokości 80% podstawowej wysokości zasiłku oraz odmówił uznania go za osobę bezrobotną od dnia [...].05.2014 r. i odmówił przyznania prawa do zasiłku od dnia [...].05.2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...].05.2014 r. strona złożyła stosowne dokumenty i oświadczenia, na podstawie których stwierdzono wówczas, że spełnia warunki wymagane do uznania za osobę bezrobotną. Dlatego też decyzją z dnia [...].05.2014 r., Nr [...], orzeczono o uznaniu A. W. za osobę bezrobotną z dniem [...].05.2014 r. oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od [...].05.2014 r. Natomiast w dniu [...].05.2016 r. do organu wpłynął wniosek z KRUS O/B. z [...].05.2016 r. z informacją, że strona nieprzerwalnie od [...].01.1994 r. pobiera rentę rodzinną po zmarłym ojcu. Strona przedłożyła następnie decyzje określające wysokość renty rodzinnej za lata 2013-2016. Z przedłożonej decyzji z dnia [...].03.2014 r., znak: [...], wynika, że od [...].03.2014 r. została ustalona nowa wysokość przysługującej stronie renty rodzinnej, tj. w wysokości [...] zł miesięcznie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia, pojęcie bezrobotny oznacza "osobę ... niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia ..., która nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę". Z kolei obowiązujące w 2014 r. minimalne miesięcznie wynagrodzenie za pracę wynosi 1.680 zł, co oznacza, że jego połowę stanowi kwota 840 zł. Pobieranie przez stronę renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia obowiązującego w 2014 r. powoduje niemożność uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Dlatego też, skoro uprawnienie do renty rodzinnej strona nabyła w takiej wysokości już od [...].03.2014 r., tym samym w obecnej sytuacji nie spełnia już warunków wymaganych do nabycia statusu bezrobotnego, a przez to i prawa do zasiłku. Na skutek odwołania złożonego przez A. W. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli (...) nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (...). W toku postępowania ustalono, że strona pobiera od [...].01.1994 r. rentę rodzinną po zmarłym ojcu oraz że od [...].03.2014 r. wysokość renty wynosiła [...]zł. Natomiast minimalne wynagrodzenie za pracę w 2014 r. wynosiło 1.680 zł. W związku z tym, postanowieniem z dnia [...].06.2016 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i 2 K.p.a. organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...].05.2014 r., nr [...], orzekającą o uznaniu A. W. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Następnie Starosta M. wydał zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że w dniu rejestracji strona została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Bezrobotny miał więc pełną świadomość, że osoba, która pobiera rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, nie jest osobą bezrobotną w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia. Bezrobotny złożył jednak oświadczenie, że nie pobiera renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z tym, że takie oświadczenie zostało złożone, organ nie żądał od rejestrującego się informacji o wysokości renty, ponieważ w tej sytuacji było to zbędne. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, na co wskazywano w odwołaniu. Starosta M. w sposób właściwy (jasno, zrozumiale i wyczerpująco) poinformował stronę o prawach i obowiązkach bezrobotnego, m.in. kto według ustawy jest osobą bezrobotną, prawidłowo ocenił stan faktyczny, a zarzut naruszenia art. 7, art. 9 i art. 77 K.p.a. jest bezzasadny, gdyż w przedmiotowej sprawie został zebrany cały materiał dowodowy. Ponadto, rentę, która brana jest pod uwagę przy ustalaniu wysokości przekroczenia połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, uwzględnia się w kwocie brutto, bowiem przepisy ustawy o promocji zatrudnienia nie wskazują na inny sposób jej obliczania (wyrok WSA w Szczecinie z 14.01.2015 r., II SA/Sz 664/14). Zatem, w dniu rejestracji bezrobotny nie spełniał przesłanek art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia, a więc Starosta M. miał obowiązek uchylić decyzję z dnia [...].05.2014 r. i wydać decyzję orzekającą o odmowie uznania za osobę bezrobotną i odmowie prawa do zasiłku. Skargę na powyższą decyzję złożył A.W., podtrzymując swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, zarzucając jej naruszenie: prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania, mimo faktycznego braku istnienia podstaw do wznowienia postępowania; prawa procesowego, tj. art. 138 w zw. z art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 12 K.p.a. poprzez niewnikliwe działanie, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a tym samym niedokładne wyjaśnienie sprawy; przepisów postępowania, tj. art. 8 w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez zatwierdzenie (utrzymaniem decyzji w mocy) skutków i sposobu przeprowadzenia postępowania prowadzonego przed organem I instancji, mimo że postępowanie to przeprowadzono w sposób naruszający w/w przepisy, bez należytych pouczeń i przedstawienia stanu prawnego; prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wysokość renty rodzinnej, branej pod uwagę przy uznaniu za osobę bezrobotną, to kwota brutto, a nie netto; prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 12 K.p.a. poprzez zatwierdzenie (utrzymanie decyzji w mocy) skutków i sposobu przeprowadzenia postępowania prowadzonego przed organem I instancji, mimo że organ ten niedostatecznie zbadał i wyjaśnił sprawę, związaną z uznaniem skarżącego za bezrobotnego i przyznaniem mu zasiłku dla bezrobotnych, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji organu I instancji, a następnie zaskarżonej decyzji organu II instancji, jak również poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a tym samym niedokładne wyjaśnienie sprawy przez organ II instancji; prawa procesowego, tj. art. 7 K.p.a. poprzez dowolność ustaleń faktycznych w zakresie świadomości skarżącego co do tego, że pobieranie przezeń renty rodzinnej w wysokości brutto przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę skutkować winno niemożnością przyznania mu statusu bezrobotnego, mimo że okoliczności, na podstawie których to ustalono, nie wynikają z materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie; prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 w zw. z § 3 K.p.a. poprzez lakoniczność uzasadnienia, jak również poprzez naruszenie obowiązku wskazania podstawy prawnej wydawanej decyzji. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, i przeprowadzenia zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za osobę bezrobotną oraz decyzji o prawie do zasiłku dla bezrobotnego, nowymi okolicznościami faktycznymi lub nowymi dowodami w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego mogą być okoliczności lub dowody, które wiążą się z przesłankami decydującymi w ogóle o uznaniu osoby za osobę bezrobotną. W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania w związku ze wznowieniem postępowania administracyjnego jest art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia, który wyłącza uznanie za bezrobotnego osoby, która nabyła prawa do renty rodzinnej, a stanowiący, że bezrobotny oznacza osobę (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej (...), zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie nabyła (...) renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Istotą tego rozwiązania jest wykluczenie sytuacji, w której osoba, mająca przyznane prawo do ww. świadczenia, tj. renty rodzinnej, jednocześnie uznana zostaje za osobę bezrobotną, która w określonych prawem sytuacjach może pobierać zasiłek dla bezrobotnych. Co do zasady okoliczności wskazane w ww. przepisie badane są w postępowaniu w przedmiocie uznania danej osoby za osobę bezrobotną, za wyjątkiem sytuacji, gdy zachodzi podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskutek wznowienia postępowania dokonuje się na nowo oceny spełnienia przesłanek wymaganych dla uznania osoby za osobę bezrobotną z uwzględnieniem podstawy wznowienia postępowania, gdyż następuje odwołanie do stanu faktycznego zaszłego w dniu wydania decyzji, która zostaje uchylona w następstwie wznowienia postępowania. Istotnym z punktu widzenia ustawy o promocji zatrudnienia jest to, czy w dacie uznania za osobę bezrobotną, tj. [...].05.2014 r., skarżący posiadał prawo do renty rodzinnej. Organ w tej dacie nie posiadał w tym zakresie stosownych informacji, ponieważ skarżący nie poinformował go o tym, zatem słusznie i konieczne jednocześnie było wznowienia postępowania w związku z powzięciem informacji, że skarżący takie świadczenie pobierał. Dowody te (tj. dowody w postaci decyzji Prezesa [...]) niewątpliwie stanowią nowe dowody w rozumieniu cyt. wcześniej art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Nie był zatem zasadny zarzut skargi, że brak było podstaw do wznowienia postępowania. Podkreślenia wymaga to, że cyt. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia stanowi o nabyciu renty rodzinnej, a nie o pobieraniu z tego tytułu świadczenia. Nie jest zatem istotne, jaką kwotę renty rodzinnej pobiera bezrobotny, ale istotna jest sama okoliczność jej nabycia. Zgodnie z decyzją KRUS wydaną w dniu [...].03.2014 r. prawo takie przysługiwało skarżącemu od [...].03.2014 r., co oznacza, że okres przysługiwania prawa do renty pokrył się z okresem, w jakim uznano skarżącego za bezrobotnego. Jak wynika z cyt. decyzji, przyznano skarżącemu rentę rodzinną w wysokości [...] zł, z tego do wypłaty jest kwota [...] zł (po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne). Nie ulega zatem wątpliwości to, że, wbrew twierdzeniom skarżącego, pod uwagę należy wziąć kwotę brutto nabytej przez niego renty rodzinnej, co skutkuje tym, że renta rodzinna w kwocie [...] zł była wyższa od połowy najniższego wynagrodzenia za pracę w 2014 r., tj. 840 zł, które wynosiło wówczas 1.680 zł (vide rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2013 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014 r., Dz. U. z 2013 r. poz. 1074). Wbrew twierdzeniom skarżącego, renta rodzinna nie jest powiększana o określone składniki (zaliczki na podatek czy składki na ubezpieczenie), lecz jest ona przyznawana w wysokości je uwzględniającej, a następnie ewentualnie są one w celu jej wypłaty odliczane. Nie można również stosować analogii z art. 78 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, ponieważ przepis ten dotyczy zupełnie innych kwestii i nie może stanowić żadnej podstawy celem właściwego odczytania kwestii związanych z wysokością renty rodzinnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c cyt. ustawy. Podkreślić również trzeba to, że także wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę jest podawana w wysokości brutto, co dodatkowo przemawia za tym, aby w taki sam sposób określać wysokość renty rodzinnej. Reasumując, należy podzielić pogląd wyrażony przez WSA w Szczecinie w wyroku z 14.01.2015 r., II SA/Sz 664/14, że dochód, który brany jest pod uwagę przy ustalaniu wysokości przekroczenia wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, orzekające w sprawie organy prawidłowo uwzględniły w kwocie brutto, tj. łącznie z podatkiem dochodowym od osób fizycznych, bowiem przepisy ustawy o promocji zatrudnienia nie wskazują na inny sposób jego obliczania. Tym samym nie można podzielić zarzutu skargi co do dokonania przez organy błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że zaistniała podstawa do wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowania, a następnie do uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. dotychczasowej ostatecznej decyzji w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych oraz wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. W zaistniałym stanie faktycznym skarżącemu nie przysługiwał bowiem w dniu [...].05.2014 r. status osoby bezrobotnej, a w związku z tym również świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Kwestia ewentualnych rozliczeń wynikających z pobrania kwoty zasiłku podlegać będzie rozstrzygnięciu w odrębnym postępowaniu. Chodzi o ewentualne decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 3, czy rozliczenia między organem rentowym a Funduszem Pracy, o których mowa w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia. W ocenie Sądu nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, że nie został on w prawidłowy sposób pouczony przez organ w kwestii wysokości renty rodzinnej, która uniemożliwiała mu uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Skarżący otrzymał bowiem stosowne pouczenie w postaci informacji dla osób rejestrujących się Powiatowym Urzędzie Pracy w M. Skarżący winien się z nim zapoznać i w przypadku powzięcia jakichkolwiek wątpliwości w zakresie sposobu obliczenia na potrzeby ustawy o promocji zatrudnienia otrzymywanej przez niego renty rodzinnej winien tę okoliczność zgłosić organowi, który wówczas miałby możliwość wyjaśnienia tychże wątpliwości. Skoro skarżący w ogóle nie poinformował organu o fakcie pobierania renty rodzinnej, to organ nie miał możliwości dodatkowego pouczenia skarżącego w tym zakresie. W tym miejscu należy wskazać, że wywody skarżącego odnośnie braku prawidłowego pouczenie odnoszą się do dalszego etapu postępowania, tj. kwestii związanych ze zwrotem otrzymanych przez niego świadczeń, natomiast nie znajdują one zastosowania w niniejszym postępowaniu, którego celem było ustalenie w sposób obiektywny, czy skarżący spełniał kryteria do uznania go za osobę bezrobotną. Jak już wyżej wskazano, ewentualny obowiązek zwrotu świadczeń będzie rozpoznawany osobno i wówczas organ będzie mógł dodatkowo uwzględnić podnoszone przez skarżącego kwestie. W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77, art. 15, art. 12, art. 8 i art. 9 K.p.a., w należyty sposób ustaliły okoliczności istotne dla sprawy i zebrały, a następnie przeanalizowały materiał dowodowy, który nie pozostawiał wątpliwości co do tego, że skarżący w dacie wydania decyzji z [...].05.2014 r. miał nabyte prawo do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nie miała przy tym znaczenia dla sprawy kwestia świadomości skarżącego w tym zakresie, ponieważ, jak wskazano wcześniej, został on prawidłowo pouczony w tym zakresie. Nie można również podzielić poglądu skarżącego, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań stawianych przez art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Uzasadnienie to w należyty sposób, w rozumieniu ww. przepisów, wyjaśnia stanowisko organu odwoławczego i pozwala na prześledzenie prawidłowości jego rozumowania. Mając na uwadze powyższe skarga jako bezzasadna podlegała na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddaleniu.