II SA/Bd 1272/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanowił: oddalić wniosek. W dniu 31 grudnia 2014 r. (uzupełniony 30 stycznia 2015 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie (zaświadczenia B. O. i S. J. Sp. z o.o. w B. z dnia 29 października 2014 r.). Poza tym oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał, że ponosi wydatki związane z uiszczaniem rat pożyczki [...] zł oraz czynszu za mieszkanie [...] zł (oświadczenie z dnia 30 stycznia 2015 r.). Z załączonego zaświadczenia MOPS ,,S." w B. z dnia [...] r. wynika, że nie korzysta z pomocy społecznej. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że skarżący w dniu 29 października 2014 r. uruchomił kredyt w wysokości [...] zł, którego spłata miesięcznej raty wynosi [...] zł kapitału oraz [...] zł odsetek. Według informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 za 2014 r. oraz za 2013 r. wnioskodawca uzyskał odpowiednio dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż pomimo wezwania o ich przedstawienie wnioskodawca ograniczył się jedynie do wykazania, że ponosi kwotę [...] zł za mieszkanie u znajomego (w formularzu PPF widnieje kwota [...] zł). Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem jak wynika z powyższego skarżący regularnie spłaca raty kredytu oraz jak podał w formularzu PPF pożyczki. Ponadto skarżący zamiast przedłożyć jak do tego był wezwany zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2015 r. zeznania podatkowe to przesłał jedynie informacje o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11, które to nie spełniają tego wymogu. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). Reasumując powyższe należy stwierdzić, że po pierwsze skarżący dysponuje stałą kwotą dochodu z tytułu umowy o pracę a więc ma możliwość racjonalnego zaplanowania wydatków, po drugie pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku swoją sytuację finansową przedstawił w sposób wybiórczy, wreszcie po trzecie zdając sobie sprawę z tego, że powinien liczyć się z poniesieniem kosztów sądowych w związku z wniesieniem skargi z dnia 15 października 2014 r. do sądu administracyjnego to w niewielkim odstępie czasowym w dniu 29 października 2014 r. uruchomił kredyt w wysokości [...] zł, pogarszając swoją sytuację finansową i przenosząc tym samym odpowiedzialność na ogół społeczeństwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.