II SA/Bd 128/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. orzekło o utrzymaniu decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], którą Prezydent Miasta B. skierował Teresę T. do Domu Pomocy Społecznej dla Osób Przewlekle Chorych w S. Uzasadniając decyzję organ I instancji, powołując się na art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), stwierdził, na podstawie dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie przez Rejonowy Ośrodek Pomocy Społecznej w B., że Teresa T., jako osoba nie będąca w stanie samodzielnie funkcjonować i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, powinna zostać umieszczona w domu pomocy społecznej. Z powyższą decyzją nie zgodził się Waldemar T., ustanowiony przez Sąd Rejonowy w B. opiekunem dla żony Teresy T., jako osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. W odwołaniu podniósł on, że nie widzi konieczności umieszczania żony w domu pomocy społecznej, gdyż zapewnia jej całodobową opiekę, w której pomaga mu jego siostra. Stwierdził także, że żona źle znosi pobyt poza miejscem zamieszkania oraz kontakt z osobami obcymi, co tłumaczy jej zachowanie wobec wizyt w domu ludzi nieznajomych. Zapewnił, że żona jest samodzielna wobec codziennych czynności, przyjmuje zapisane leki i odżywia się regularnie. Nie stwarza także żadnego zagrożenia. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało jej zasadność, powołując się na art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, z późn. zm.), zgodnie z którym osoba może być skierowana bez zgody jej, lub jej przedstawiciela ustawowego do domu pomocy społecznej, gdy brak opieki zagraża jej życiu, a także na postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lipca 2007 r., mocą którego Sąd orzekł, iż zachodzą przesłanki do umieszczenia całkowicie ubezwłasnowolnionej Teresy T. w domu pomocy społecznej, bez zgody jej opiekuna prawnego. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2008 r. Waldemar T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Stwierdził w niej ponownie, iż zapewnia żonie opiekę, a pomoc Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej mogłaby sprowadzać się do przydzielenia osoby, ułatwiającej mu sprawowanie opieki nad żoną. Podkreślił, iż ze względu na samodzielność żony i nie stanowienie przez nią żadnego zagrożenia, umieszczenie jej w zakładzie opieki społecznej nie jest celowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Jak stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Sąd nie bada sprawy opierając się o kryteria słuszności i sprawiedliwości społecznej, ocenia jedynie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i proceduralnego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonego aktu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia takiego naruszenia Sąd wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym – uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie, względnie stwierdza jego nieważność. Nie orzeka natomiast o prawach i obowiązkach żadnej ze stron postępowania. Skarga nie jest zasadna, bowiem wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami, regulującymi materię, której dotyczy. Przesłanki i zasady umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), która w art. 54 ust. 1 stanowi, iż osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Jak wynika z powyższego artykułu, umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest rozwiązaniem ostatecznym i wymaga dokładnego zbadania okoliczności faktycznych, w celu dokonania oceny, czy osobie tej nie można udzielić pomocy w miejscu jej zamieszkania, bez konieczności opuszczania przez nią tego miejsca. Kwestiami mającymi istotne znaczenie w tej sytuacji są: stan zdrowia osoby, której dotyczy przedmiot sprawy, okoliczności środowiskowe, w których się znajduje, możliwość skorzystania przez nią z pomocy ze strony osób trzecich, a zwłaszcza z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, w zakresie zaspokajania jej podstawowych potrzeb. Kwestię skierowania osoby do domu opieki społecznej, w przypadku nie spełniania wyżej wskazanych przesłanek reguluje ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 353, z późn. zm.), zgodnie z art. 38 osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Jak wynika z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995 r. w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie i upośledzonej umysłowo (Dz. U. Nr 150, poz. 736), wydanego na podstawie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, na wniosek osoby, o której mowa w art. 38 ustawy, jej przedstawiciela ustawowego lub kierownika szpitala psychiatrycznego, organ gminy właściwy zgodnie z przepisami o pomocy społecznej, kieruje tę osobę do domu, na zasadach przewidzianych przepisami o pomocy społecznej. Art. 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, zgodnie z którym osoba, o której mowa w artykule poprzedzającym, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego w miejscu zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody, stanowi niejako wyjątek od art. 38 i reguluje sytuację, w której osoba chora psychicznie czy upośledzona umysłowo lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie jej w domu opieki twierdząc, że brak jest ku temu przesłanek. Cytowane powyżej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w § 2 stanowi, iż osoba taka kierowana jest wówczas do domu opieki na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, § 3 natomiast mówi, iż po otrzymaniu orzeczenia sądu opiekuńczego o skierowaniu do domu, organ wydaje decyzję o skierowaniu do domu odpowiedniego typu. Jak wynika ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego, Teresa T. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, dla której ustanowiony został opiekun w osobie Waldemara T., będący jej mężem. Przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wywiad środowiskowy wskazuje, iż Waldemar T. nie zapewnia żonie należytej opieki, czemu trudno się dziwić ze względu na podeszły wiek skarżącego, a córka utrzymuje z rodzicami kontakt okazjonalny i nie partycypuje w opiece nad chorą matką. Jedyną, udzielającą skarżącemu pomocy w opiece nad żoną osobą, jest jego siostra. Z akt sprawy wynika także, iż wobec Teresy T. świadczone były profesjonalne usługi opiekuńcze przez pracowników Domu Pomocy Społecznej "P. Ż." w B., jednakże zaprzestano ich ze względu na agresywne zachowanie się chorej. Również opinia sporządzona przez MOPS w kwestii stopnia niepełnosprawności wyżej wymienionej mówi, iż nie pozwala ona wykonywać przy sobie żadnych podstawowych czynności opiekuńczo – pielęgnacyjnych. Z tego względu właśnie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej "W." w B. wniósł do Sądu Rejonowego wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej Teresy T., bez zgody jej opiekuna prawnego. Wydane przez Sąd Rejonowy w B., Wydział Rodzinny i Nieletnich w tej sprawie postanowienie stwierdziło, iż zachodzą w niniejszym przypadku przesłanki warunkowane przez art. 38 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, umieszczenia Teresy T. w domu pomocy społecznej, bez zgody jej opiekuna prawnego. Postanowienie to wydane zostało w oparciu o opinię psychiatryczno – psychologiczną, z której wynika, iż wyżej wskazana nie jest zdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Wymaga stałej i całodobowej opieki, a pomoc ze strony jej opiekuna nie jest świadczona w sposób wystarczający i adekwatny do jej potrzeb, co powoduje zagrożenie dla jej zdrowia i życia. Prawomocne postanowienie wydane w tej sprawie przez Sąd Rejonowy wiążące jest nie tylko dla wydających decyzje organów, ale także dla innych sądów, zgodnie bowiem z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy zatem uznać, że wydające zaskarżone decyzje organy administracyjne były tylko wykonawcami wiążącego je prawomocnego orzeczenia sądowego. Nadmienić należy, że wydanie przez sąd powszechny orzeczenia o umieszczeniu Teresy T. w domu pomocy społecznej nastąpić mogło jedynie po uprzednim spełnieniu przesłanek ustawowych, ocena których należała do sądu powszechnego. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznej oceny tychże przesłanek. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.