II SA/Bd 1283/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. Zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata J. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. na podstawie art. 104 kpa, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. Nr 156 z 2006 r., poz. 1118) oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 z 1974 r., ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku L. C. odmówił orzeczenia rozbiórki napowietrznej linii niskiego napięcia poprowadzonej nad terenem działki przy ul. G. B.. W uzasadnieniu orzekający organ podniósł, że przedmiotowa linia jest eksploatowana od roku 1961, o czym świadczą m.in. podkłady geodezyjne z 1962 r., natomiast według oświadczenia pełnomocnika ENEA Operator Sp. z o.o. w Poznaniu linia powstała w latach 1960-61 na podstawie ustawy o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli zgodnie z projektem Wojewódzkiego Biura Projektów w Bydgoszczy, w związku z czym zgodnie z art. 103 ust. 2 aktualnej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, sprawę należy rozpatrywać w oparciu o przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Jednocześnie organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Ustalono również, że budynek mieszkalny L. C. został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 11 września 1972 r. wydanego na poprzedniego właściciela nieruchomości, tj. w momencie kiedy istniała przedmiotowa linia, a obecny właściciel działki – L. C. dysponuje jedynie decyzją na budowę budynku bez projektu, na bazie którego zostało wydane pozwolenie. Zdaniem organu orzekającego, organ architektoniczno-budowlany rozpatrujący w 1972 r. sprawę udzielenia poprzedniemu właścicielowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego musiał wziąć pod uwagę przebieg linii kablowej nn nad w/w działką. Ponadto wskazano, że przekazana przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy opinia biegłego sądowego nie wskazuje występującego zagrożenia wynikającego z przebiegu linii nn, a jedynie co do ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z w/w nieruchomości gruntowej zabudowanej. W odwołaniu od powyższej decyzji L. C. żądała kategorycznie usunięcia ze swojego terenu bezprawnej, jej zdaniem, elektroenergetycznej linii napowietrznej nn stanowiącej własność ENEA Operator Sp. z o.o. w Poznaniu. W treści odwołania zwróciła uwagę na fakt, iż w aktach sprawy o sygn. akt. I C 628/04 toczącej się przed Sądem Rejonowym w Bydgoszczy znajdują się zeznania (złożone przez biegłego ustnie do protokołu), jednoznacznie potwierdzające zagrożenie pożarowe i niebezpieczeństwo wynikające z bliskiego przebiegu linii nn obok ściany budynku mieszkalnego stanowiącej jej własność. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego fakt istnienia w/w linii energetycznej i jej przebiegu przez teren działki od blisko 50 lat jest niepodważalny, a linia ta wykonana została w ramach powszechnej elektryfikacji obejmującej doprowadzenie przewodów elektrycznych napięcia użytkowego do budynków mieszkalnych gospodarczych oraz założenie w tych budynkach wewnętrznego urządzenia odbiorczego na podstawie ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz.U. z 1950 r., Nr 28, poz. 256 ze zm.). W świetle obowiązujących w momencie budowy linii nn przepisów prawa zgoda na usytuowanie linii energetycznej należała do organów gminy. Wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 28 czerwca 1950 r., właściciel, użytkownik, dzierżawca, najemca, posiadacz lub zarządca budynku albo posesji obowiązany był umożliwić wstęp na posesję i wykonanie robót oraz czynności, jakich wymagała powszechna elektryfikacja. Ponadto linia ta, jak wynika z akt sprawy, powstała w latach 1960-1961 i istniała w momencie, kiedy występowano o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego przy ul. G., a organ architektoniczno-budowlany, udzielający w 1972 r. pozwolenia na budowę musiał wziąć pod uwagę przebieg linii energetycznej nad w/w działką. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. C. zarzuciła naruszenie prawa przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy przez właściwe organy nadzoru budowlanego. Jej zdaniem bez żadnego zezwolenia, pozwolenia i bez zgody właściciela działki posadowiono nieizolowaną linię elektroenergetyczną pod napięciem, która jest dla skarżącej wysoce niebezpieczna i przebiega nad jej prywatnym terenem. Ponownie też strona przywołała okoliczność zeznań biegłego jednoznacznie potwierdzających, jej zdaniem, zagrożenie pożarowe i niebezpieczeństwo wynikające z bliskiego przebiegu linii nn obok ściany budynku mieszkalnego stanowiącej jej własność. Skarżąca zakwestionowała też plany elektryfikacji z lat pięćdziesiątych, gdyż do postępowania w sprawie takowych w oryginale nigdy - wedle jej wiedzy - nie przedłożono, załączając jedynie fragmentaryczne kserokopie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 643/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [..] r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B.. W uzasadnieniu Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procedury, gdyż zebrany materiał dowodowy był niepełny i nie pozwolił na jednoznaczne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd wskazał, iż upływ 50 lat od czasu budowy napowietrznej linii niskiego napięcia, jak również przekształcenia organów i inwestora, utrudniające zebranie kompletu dokumentów dotyczących tej inwestycji, nie zwalniają organów z obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zatem w tym przypadku jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotowy obiekt wybudowany został w oparciu o decyzję zezwalającą na jego budowę. Poszukiwanie przez organy administracji dokumentacji związanej z realizacją inwestycji zlokalizowanej m.in. na działce skarżącej ograniczono tymczasem jedynie do zwrócenia się do właściciela linii energetycznej o udzielenie wyjaśnień związanych z realizacją linii. Nieuzyskawszy stosownej dokumentacji architektoniczno-budowlanej od właściciela linii, organy obu instancji oparły swoje ustalenia na przedłożonych przez następcę prawnego inwestora: załączniku do protokołu odbioru technicznego z 31 grudnia 1960 r., protokołu z posiedzenia Komisji Roboczej Oceny Projektu Inwestycyjnych z 1 sierpnia 1960 r. oraz map sytuacyjno-wysokościowych. Dalej Sąd przytoczył treść przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 97, poz. 673; ze zm.), zgodnie z którym organy państwowe oraz państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowe jednostki organizacyjne obowiązane są zapewnić odpowiednią ewidencję, przechowywanie oraz ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw oraz nadsyłanej i składanej do nich dokumentacji, w taki sam sposób. Z art. 5 ust. 1 tejże ustawy wynika z kolei, że dokumentacja powstająca w organach państwowych i państwowych jednostkach organizacyjnych, w organach jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostkach organizacyjnych oraz napływająca do nich jest przechowywana przez te organy i jednostki organizacyjne przez okres ustalony na podstawie upoważnienia zawartego w ust. 2, po tym zaś okresie: 1) dokumentacja stanowiąca materiał archiwalny jest przekazywana do właściwych archiwów państwowych; 2) dokumentacja inna niż wymieniona w pkt 1 może ulec brakowaniu. W związku z powyższym Sąd podniósł, iż organ I instancji dowiedziawszy się o tym, że następca prawny inwestora nie dysponuje dokumentacją dotyczącą pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej, winien był ustalić, czy pozwolenie to stanowiło materiał archiwalny wchodzący do państwowego zasobu archiwalnego, a jeśli tak, to zwrócić się o jego udostępnienie. Następnie Sąd stwierdził, iż art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy dany obiekt budowlany lub jego część wykonano niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, a zwłaszcza bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zatem w sytuacji, gdyby z ustaleń organu wynikało, iż dla omawianej sieci elektroenergetycznej wydana została decyzja o pozwoleniu na budowę, organ administracji nie może, jako materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia wskazywać art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i dokonywać oceny zaistnienia wymienionych w pkt 1 i 2 tego przepisu przesłanek do orzeczenia o rozbiórce obiektu. Fakt obowiązywania w dacie realizacji linii przepisów ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz. U. z 1954 r., Nr 32, poz. 135) nie stanowi wystarczającej przesłanki do stwierdzenia, że właśnie nieruchomość skarżącej została zelektryfikowana w trybie uregulowanym tą ustawą. Art. 4 cyt. ustawy nie dotyczy pozwolenia na budowę i nie wyłącza w sprawach robót budowlanych, związanych z powszechną elektryfikacją, stosowania przepisów prawa budowlanego w zakresie uzyskania pozwolenia na budowę. Także żaden inny przepis cytowanej ustawy o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli nie zawiera unormowań odmiennych w stosunku do przepisów prawa budowlanego, gdyż ustawa ta w ogóle nie reguluje zagadnień normowanych przez prawo budowlane. Ukierunkowując organ co do dalszego postępowania Sąd wskazał, że w pierwszej kolejności organ powinien podjąć szersze działania zmierzające do ustalenia, czy budowa linii napowietrznej nn była zgodna z obowiązującym prawem, a zatem czy inwestycja poprzedzona była uzyskaniem pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. odmówił orzeczenia rozbiórki napowietrznej linii nn poprowadzonej nad terenem działki przy ul. G. w B.. W uzasadnieniu wskazał, że stosując się do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 11 grudnia 2008 r. w celu uzupełnienia materiału dowodowego wystąpił do Archiwum państwowego w Bydgoszczy oraz Urzędu Miasta w Bydgoszczy o archiwalne dokumenty dot. realizacji przedmiotowej napowietrznej linii, których jednak nie uzyskał m.in. z uwagi na upływ czasu. Ponadto ponownie jak w decyzji z dnia [...] r. organ stwierdził, że sprawę należy rozpatrywać w oparciu o przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Od powyższej decyzji L. C. złożyła odwołanie, które rozpoznał [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu ponownie powołał się na argumenty zawarte w swojej decyzji z dnia [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. C. ponowiła argumenty wskazane w swojej poprzedniej skardze z dnia 8 lipca 2008 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podając, że przed wydaniem decyzji przeprowadził dodatkowe oględziny terenu, dokumentując to materiałem fotograficznym, stwierdzając, że cztery żelbetowe słupy spornej linii, którą dostarczana jest energia elektryczna dla zlokalizowanych wzdłuż ul. G. budynków mieszkalnych, posadowione są wzdłuż ulicy w linii prostej i spełniają zarazem funkcję słupów lamp oświetlających ul. G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie. Dlatego też zaskarżoną do Sądu decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przede wszystkim należy wskazać, że organy administracji oraz Sąd są związane treścią wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 11 grudnia 2008 r. Zgodnie z art. 154 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organ I instancji, zgodnie z zaleceniem Sądu, podjął próbę uzupełnienia materiału dowodowego, w związku z czym wystąpił do Archiwum Państwowego w Bydgoszczy oraz Urzędu Miasta w Bydgoszczy o archiwalne dokumenty dotyczące realizacji przedmiotowej napowietrznej linii, których jednak nie uzyskał z uwagi na upływ czasu. Ponadto organ II instancji przed wydaniem decyzji przeprowadził dodatkowe oględziny terenu, dokumentując to materiałem fotograficznym w wyniku czego stwierdził, że cztery żelbetowe słupy spornej linii, którą dostarczana jest energia elektryczna dla zlokalizowanych wzdłuż ul. G. budynków mieszkalnych, posadowione są wzdłuż ulicy w linii prostej i spełniają zarazem funkcję słupów lamp oświetlających ul. G.. Tak przeprowadzone postępowanie skłoniło organy do wydania rozstrzygnięcia odmawiającego orzeczenia rozbiórki napowietrznej linii nn poprowadzonej nad terenem działki przy ul. G. w B.. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że organy wypełniły zalecenia Sądu odnośnie uzupełnienia postępowania dowodowego. Nie jest tym samym zasadny zarzut skarżącej, iż organy nie zwróciły się o dokumentację do starostwa, albowiem zgodnie z art. 5 z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach dokumentacja stanowiąca materiał archiwalny jest przekazywana do właściwych archiwów państwowych, zaś pozostała dokumentacja może ulec brakowaniu. Uwzględniając upływ czasu należy zatem stwierdzić, że dokumentacja związana z niniejszą sprawą nie może już się znajdować w Starostwie Powiatowym. Jednakże należy wskazać, że zastosowane przez organy obu instancji przepisy ustawy Prawa budowlane z 1974 r. nie mogą mieć w niniejszej sprawie zastosowania, co zostało wprost wyartykułowane w w/w wyroku WSA w Bydgoszczy. W niniejszej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w czasie budowy napowietrznej linii, co miało miejsce przed 1974 r., tj. wejściem w życie ustawy prawa budowlanego z 1974 r. (przepisy te weszły w życie z dniem 1 marca 1975 r.). Przepisy tej ustawy nie zawierają żadnych uregulowań pozwalających na jej stosowanie do oceny legalności i prawidłowości inwestycji zakończonych przed jej wejściem w życie. Legalność linii wzniesionej przed 1 marca 1974 r. należy zatem ocenić według przepisów obowiązujących w dacie jej wykonania. Napowietrzna linia nn poprowadzona nad terenem działki przy ul. G. w B. jest eksploatowana najpóźniej od 1961 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Protokołu Nr ZB/KR-21360 i załącznika do niego datowanego na dzień 31 grudnia 1960 r. projekt techniczny budowy linii niskiego napięcia dla zasilenia osiedla domków jednorodzinnych przy ul. Ł. w B. został zrealizowany w tej dacie. Organ winien jednak poddać analizie i ustalić, czy inwestycja ta dotyczyła również ul. G.. Pozwoli to na ustalenie obowiązujących wówczas przepisów i ich zastosowanie do oceny niniejszej sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie § 2 ust. 2 i 3, § 18 ust. 1 lit.c) oraz § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).