II SA/Bd 129/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 129/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] przyznającą Magdalenie T. zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawnego syna Pawła T. w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od [...] listopada 2007 r. do [...] października 2009 r. Organ odwoławczy w motywach decyzji stwierdził, że żądanie strony przyznania powyższego świadczenia od [...] lipca 2006 r., z uwagi na kontynuację poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na ustalenia postępowania pierwszoinstancyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że strona nie dostarczyła organowi I instancji zaświadczenia o wystąpieniu w maju 2006 r. do właściwej instytucji o stwierdzenie dalszej niepełnosprawności dziecka i złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wraz z wymaganą dokumentacją dopiero w listopadzie 2007 r. Tym samym zasiłek pielęgnacyjny, uwzględniając zapisy art. 24 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006r. nr 139 poz. 992), zasadnie przyznany został od dnia [...] listopada 2007 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności wydanego orzeczenia o niepełnosprawności, tj. [...] października 2009 r. Na powyższą decyzję Magdalena T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że zasiłek winien być przyznany i wypłacony na syna chorującego od czwartego roku życia za okres od lipca 2006 r. gdyż orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] października 2007 r., wydanym w wyniku wyroku sądowego, od tej daty ustalono jego dalszą niepełnosprawność, zaś z przyczyn przez siebie niezawinionych, bo spowodowanych długotrwałością postępowania w przedmiocie niepełnosprawności, nie mogła złożyć wniosku o zasiłek pielęgnacyjny wcześniej. Jednocześnie skarżąca wskazała, że poinformowano ją, iż bez orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, występowanie o zasiłek jest niecelowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wywodząc, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. orzekł o niekonstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz wyrok ten zapadł na tle innego stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sad administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi, to jest zawartymi w niej zarzutami i wnioskami, a tym samym może reagować także na niedostrzeżone przez skarżącego wadliwości kontrolowanego aktu. Niniejsza skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które należało wziąć pod uwagę z urzędu. Legitymujący się orzeczeniem o niepełnosprawności urodzony [...] października 1993 r. syn skarżącej spełnia określone w art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tj. 2006r. nr 139 poz. 992 ze zm.) kryterium do przyznania na jego rzecz zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, przy czym w przypadku zależności przyznania świadczenia od niepełnosprawności osoby, jako końcową datę uprawnienia do świadczenia ustala się, stosownie do ust. 3, ostatni dzień miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności, lecz nie dalszy niż dzień kończący okres zasiłkowy. W świetle wskazanego wyżej przepisu, a także art. 23 ust. 1 ustawy oraz § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105 poz. 881 ze zm.) niewątpliwie wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w kompetentnym w tym zakresie organie. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca (pierwszego dnia miesiąca), w którym wpłynął wniosek. Przyznanie zatem z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, prawa do świadczenia rodzinnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe. Unormowanie art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. zostało dodatkowo przez ustawodawcę skonkretyzowane w ust. 3a tegoż artykułu w odniesieniu do świadczeń zależnych od niepełnosprawności ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. (Dz. U. 2005 r., nr 267, poz. 2260) zmieniającą ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 14 stycznia 2006 r. O ile od 1 czerwca 2005 r. do 13 stycznia 2006 r. obowiązywał art. 24 ust. 3a w brzmieniu: "w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska prawomocne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych... ustala się o pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia", to począwszy od 14 stycznia 2006 r. powyższy przepis uzupełniony był w końcowej części przez dodanie: "...nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Nadto z dniem 14 stycznia 2006 r. wprowadzony został do ustawy ust. 3b art. 24 nakazujący dołączenie do wniosku o świadczenie rodzinne w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, zaświadczenia właściwej instytucji potwierdzającego złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub jej stopnia. Powyższe przepisy jak wynika z ich treści dotyczą kontynuacji pobierania świadczenia. Analiza unormowań ust. 3a i 3b art. 24 ustawy wskazuje, iż celem nie przerwania ciągłości pobierania zasiłku pielęgnacyjnego wystarczy złożenie w organie rozstrzygającym o świadczeniu, w miesiącu, w którym kończy się prawo do świadczenia, wniosku o jego przyznanie z załączonym do niego zaświadczeniem potwierdzającym wystąpienie z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności (lub stopnia niepełnosprawności), a następnie przedłożenie w tymże organie nowego orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności z chwilą otrzymania go. Koniecznym warunkiem jest również, by nowe orzeczenie dot. niepełnosprawności stanowiło kontynuację poprzedniego orzeczenia. W razie braku przesłanek do przyjęcia, że zachodzi kontynuacja świadczenia (nie ma ciągłości niepełnosprawności), zastosowanie ma wskazany wyżej art. 24 ust. 2. Jednak stwierdzenie organu odwoławczego, iż syn skarżącej, jakkolwiek dwa kolejne okresy orzeczonej niepełnosprawności, jak wynika z akt się zazębiają, nie spełnia warunków wymaganych przepisami art. 24 ust. 3a i 3b ustawy, jest przedwczesne. Zgodnie z art. 8 i 9 kpa organy administracji publicznej obowiązane są przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz mają obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W szczególności organy są zobowiązane do czuwania na tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższe zasady ogólne procedury administracyjnej nie mogą być przez organ pomijane w toku postępowania dot. przyznania świadczenia na gruncie art. 24 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – wymienione przepisy należy interpretować w powiązaniu ze wskazanymi zasadami. W sytuacji, gdy osoba zainteresowana, ubiegająca się o przedłużenie ważności orzeczenia o niepełnosprawności nie składa jednocześnie wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego we właściwym organie wraz z zaświadczeniem potwierdzającym tę okoliczność, nie będąc na skutek zaniedbania organu właściwego w sprawach świadczeń rodzinnych poinformowana o konieczności postępowania w powyższy sposób dla zachowania ciągłości świadczenia, nie może to skutkować negatywnymi następstwami (szkodą) dla tej osoby. W związku z tym w każdej takiej sprawie, jak niniejsza przed podjęciem rozstrzygnięcia, kierując się także wynikającym z art. 7 i 77 § 1 kpa obowiązkiem wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezbędne jest poczynienie ustaleń, czy była obiektywna możliwość poinformowania i pouczenia strony o istniejących określonych procedurach ubiegania się o świadczenie rodzinne i czy organ pierwszoinstancyjny (względnie jego pracownik) nie zaniedbał wywiązania się z tego obowiązku. Stwierdzenie naruszenia przepisów art. 8 i 9 kpa winno skutkować przyznaniem świadczenia z zachowaniem jego ciągłości. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej kwestią ta się nie zajął , co uzasadnia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylenie wydanej przezeń decyzji, jako dotkniętej wadliwością mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu – po jednoznacznym ustaleniu, że orzeczony w dniu [...] października 2007 r. okres niepełnosprawności Pawła T. jest kontynuacją okresu niepełnosprawności poprzednio określonego – należy wyjaśnić, czy istotnie, jak podniesiono w skardze, strona uzyskała w organie błędną informację o niecelowości składania wniosku o świadczenie bez orzeczenia o niepełnosprawności i kiedy konkretnie miało to miejsce, czy po wejściu w życie przepisów ust. 3a i 3b art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych na terenie B. rozpowszechniono wystarczające informacje o ich treści, z którymi strona miała możliwość zapoznania się, a nadto, czy pouczenia o nowej procedurze wynikają z akt sprawy w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na syna na wcześniejszy bezpośrednio okres ( o ile w tym czasie weszły w życie nowe unormowania i ewentualne kontakty strony z organem umożliwiały przekazanie o nich informacji). W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji wyroku.