II SA/Bd 1294/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 czerwca 2016 r., nr GOPS.ŚW.526.854.2016, Wójt Gminy Inowrocław przyznał A. Z. (skarżącej) świadczenie wychowawcze na dzieci – A. Z. i Z. Z. – w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Decyzją z 9 czerwca 2021 r. nr GOPS.ŚW.526.854.2016.UCHYL.2020.2021.A, Wójt Gminy Inowrocław uchylił ww. decyzję z uwagi na zaistnienie w sprawie elementu koordynacji zabezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 1 grudnia 2020 r. do organu wpłynęło pismo z Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego informujące o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r. w odniesieniu do dzieci skarżącej. Przywoławszy treść art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 – dalej "u.p.p.w.d.") organ stwierdził, że zaszły w sprawie przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Wójtowi przeprowadzenie postępowania z naruszeniem szeregu zasad postępowania dowodowego, poprzez przede wszystkim niewzięcie pod uwagę, że mąż skarżącej zatrudniony był w [...] od [...] marca 2016 r., pracując jako kierowca przy robotach drogowych, nie miał tam stałego pobytu ani meldunku. Wskazała, że po zawale przebywał od [...] maja 2016 r. trzy dni w szpitalu, potem przez dwa miesiące na zwolnieniu lekarskim, po którym uzyskał orzeczenie o niezdolności do pracy. Zarzuciła, że ten sam stan faktyczny został już oceniony przez Urząd Wojewódzki w ten sposób, że nie stwierdzono koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzja z dnia 30 sierpnia 2021 r., nr SKO-4111/998/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Wójta. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał stan faktyczny sprawy, w tym przede wszystkim treść korespondencji między organem I instancji oraz Kujawsko-Pomorskim Urzędem Wojewódzkim Delegatura w Toruniu, wskazując, że wynika z niej, iż w sprawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na okres 2015/2016 przepisy o koordynacji (...) mają zastosowanie również w odniesieniu do dzieci skarżącej w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r. Po przytoczeniu treści art. 16 ust. 2, 4 i 6 u.p.p.w.d. SKO stwierdziło, że z uwagi na istnienie elementu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r. w stosunku do dzieci skarżącej, zasadnym było uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. Z. wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła: - nieuwzględnienie wskazań i wiążącej wykładni wynikającej z orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz innych decyzji SKO w zakresie istnienia koordynacji, - pominięcie, że we wskazanym okresie jej mąż nie był osobą zatrudnioną na terenie [...], a ona nie pobierała żadnych świadczeń na terenie [...], - naruszenie art. 16 u.p.p.w.d. poprzez pozbawienie jakiejkolwiek pomocy dla dzieci, - naruszenie art. 6, 7, 8, 10 i 12 k.p.a., - "posiadanie przez organ przyznający świadczenie w dniu wydawania uchylonej decyzji o sytuacji faktycznej strony" (prawdopodobnie chodziło o "posiadanie wiedzy" – przyp. Sądu), W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 14 marca 2022 r. skarżąca powtórzyła argumentację skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Skarżąca kwestionuje, jakoby zaistniała przesłanka do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 17 czerwca 2016 r., nr GOPS.ŚW.526.854.201, o przyznaniu jej świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że uchylenie decyzji uzasadniało wystąpienie w jej sprawie – w okresie, na który decyzją z dnia 17 czerwca 2016 r. przyznano świadczenie – element koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z przebywaniem jej męża za granicą i wykonywaniem tam pracy. Jak wynika z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej. W myśl art. 16 ust. 1 w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2 lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). W myśl art. 16 ust. 4 ustawy, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jasne są okoliczności faktyczne sprawy w zakresie, w jakim znajdują one odniesienie do powyżej przywołanych regulacji. Po wydaniu decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., w związku z wnioskiem skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, Wojewoda Kujawsko Pomorski poinformował Wójta Gminy Inowrocław, że w sprawie zarówno ww. wniosku, jak i wniosku załatwionego decyzją z dnia 17 czerwca 2016 r., nr GOPS.ŚW.526.854.2016, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w odniesieniu do dzieci skarżącej (k. 61 akt adm.). W piśmie tym wskazano, że mąż skarżącej w okresie od [...] marca 2016 r. do [...] października 2016 r. zatrudniony był na terenie [...]. Art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. w sposób niebudzący wątpliwości stanowi, że w przypadku, gdy wojewoda, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Spójne z treścią ww. przepisu jest zatem to, że Wójt – po powzięciu informacji o ustaleniu przez wojewodę zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie zakończonej decyzją przyznającą świadczenie wychowawcze - uchylił decyzję własną przyznającą to świadczenie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że z chwilą dokonania przez wojewodę ustalenia, o którym mowa w art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. (co w niniejszej sprawie bez wątpienia nastąpiło – vide powołane pismo z 30 listopada 2020 r.), organ, który był właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej zanim ustalenie to nastąpiło, posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, jednocześnie tracąc swoją właściwość rzeczową w pozostałym zakresie. Organ dotychczas właściwy (tutaj: Wójt Gminy Inowrocław) nie jest uprawniony do podważania informacji wojewody i poczynionych ustaleń, nie jest też uprawniony, aby w tym zakresie dokonywać własnych ustaleń. Był związany ustaleniem dokonanym na podstawie art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d. o stosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lipca 2021 r., sygn. II SA/Rz 580/21, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak też słusznie zauważył WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 1104/20 (wyrok z 11 lutego 2021 r. dostępny jw.) decyzja wydawana w trybie art. 16 ust. 6 ustawy jest decyzją związaną i organ właściwy nie ma możliwości podjęcia decyzji o innej treści niż regulowana tym przepisem. Organ dotychczas właściwy nie bierze pod uwagę żadnych innych okoliczności ponad tę, że wojewoda dokonał ustalenia o zaistnieniu w sprawie konieczności zastosowania przepisów koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. jest w swej wymowie jasny i kategoryczny – "organ właściwy uchyla prawo do świadczenia", a więc rozstrzygnięcie takie nie jest podejmowane w ramach uznania administracyjnego (co byłoby uregulowane za pomocą formuły "organ może"). Informacja o ustaleniu, o którym mowa w art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d. obligowała Wójta do wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Z powyższych względów zarzuty skarżącej kwestionujące zasadność stwierdzenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie powinny być kierowane względem organów podejmujących rozstrzygnięcie na podstawie art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. Organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę przyznania świadczenia, a więc z uwzględnieniem zasadności stwierdzenia wystąpienia elementu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, będzie wojewoda, co wynika z art. 16 ust. 7 ustawy ("w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4."). Niniejsza sprawy dotyczy zaś prawidłowości decyzji SKO w Bydgoszczy i utrzymanej nią mocy decyzji Wójta Gminy Inowrocław. Prawidłowo organ odwoławczy potwierdził, że zgodne z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. zasadnym było uchylenie przez Wójta decyzji własnej z 17 czerwca 2016 r., skoro obowiązek takiego rozstrzygnięcia wypływa wprost z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. Odnosząc się do argumentacji skargi powtórzyć należy, że to, czy zasadnie oceniono wystąpienie elementu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, może być przedmiotem kontroli w instancyjnym toku postępowania odnoszącej się do właściwego rozstrzygnięcia wojewody. Skoro wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. Jak wskazano, konsekwencją tego będzie rozstrzygnięcie sprawy przez wojewodę co do istoty w oparciu o art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d. Podnoszona w skardze kwestia dotyczące faktu zatrudnienia męża skarżącej w [...] i związana z tym okoliczność jego podlegania, lub nie, zabezpieczeniu społecznemu wynikającemu z przepisów tego kraju, nie wpływała zatem (i nie mogła wpływać) na rozstrzygnięcie Wójta. Nie miała też żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sądowej. Niezasadne są tym samym wszystkie zarzuty skargi, czy to naruszenia prawa materialnego, czy też procesowego, tym bardziej, że wymieniony w skardze art. 6 k.p.a. – wprowadzając zasadę działania organów na podstawie przepisów prawa – obligował Wójta do rozstrzygnięcia zgodnego z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. Nadmienić też należy, a to w kontekście uwagi skarżącej co do obowiązku zwrotu pobranych świadczeń, że ewentualne rozstrzygnięcie w tym zakresie, obecnie jeszcze przyszłe i niepewne, również nie ma wpływu na zasadność decyzji podjętych w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (rozstrzygnie o tym wojewoda zgodnie z art. 16 ust. 10 u.p.p.w.d.). Mając to wszystko na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095). W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 16 lutego 2022 r. poinformowano strony o warunkach przeprowadzenia rozprawy z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (rozprawy zdalnej). Skarżąca zaś nie wykazała, że posiada możliwości techniczne do uczestnictwa w tak prowadzonej rozprawie. Rozpoznanie sprawy było konieczne, co uzasadniało jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronom wypowiedzenie się w sprawie.