II SA/Bd 1296/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1296/18 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia zmienić punkt 1 zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że ustanowić dla T. S. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Bydgoszczy. W dniu [...] listopada 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia [...] sierpnia 2018r. odmawiająca zwiększenia zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej związanej z nawałnicą z 11.08.2017r. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Mają na utrzymaniu małoletniego syna. Utrzymują się ze świadczenia rentowego w wysokości 669,84 zł miesięcznie oraz z zasiłków z pomocy społecznej. Posiada dom z tego część mieszkalna jest o powierzchni 50 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 6,1600 ha. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podała również, że ponosi zobowiązania i stałe wydatki w wysokości ok. 694,20 zł miesięcznie (w tym m.in. media, ubezpieczenia oraz wyżywienie). Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2018r. o sygn. akt II SA/Bd 1296/18 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek o ustanowienie pełnomocnika (pkt 1) oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 2). Referendarz sądowy uzasadnił odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika tym, że mimo trudnej sytuacji majątkowej skarżącej, ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Strona korzystała także z nieodpłatnej pomocy prawnej. W sprzeciwie od punktu 1 powyższego postanowienia skarżąca zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy, gdyż oddalono wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika, a skarżąca wniosła o ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, błędną ocenę jej sytuacji życiowej, rodzinnej, poziomu wiedzy, wykształcenia i nieporadności wobec skomplikowanego charakteru sprawy oraz błędne przyjęcie, że wniosek został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika w ramach darmowych porad prawnych, czego skarżącą nie podała, a wniosku nie sporządził pełnomocnik profesjonalny (radca prawny, adwokat). Na tej podstawie skarżąca wniosła o przyznanie radcy prawnego zgodnie z treścią wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw podlega uwzględnieniu. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżąca ubiegała się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto w myśl ust. 1a art. 246 podstawą odmowy ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego osobie fizycznej nie może być skorzystanie przez nią z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2017r. poz. 2030 oraz z 2018 r. poz. 1467). T. S. zaskarżyła postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2018r. w części obejmującej odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadnie skarżąca wywiodła, iż uzasadnienie skarżonego postanowienia w tym zakresie ogranicza się do przywołania przepisów prawa i stanowiska judykatury, bez jakiegokolwiek odniesienia się do indywidualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości skarżącej poniesienia kosztów związanych z ustanowieniem pomocy prawnej bez uszczerbku koniecznego utrzymania rodziny. Co pozostaje tym bardziej istotne, iż przedmiot skargi dotyczy świadczenia z pomocy społecznej – zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej (nawałnica z dnia [...] sierpnia 2017r.). Na podstawie analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do skargi akt administracyjnych stwierdzić należy, iż we wniosku skarżąca nierzetelnie i niezgodnie ze stanem faktycznym podała okoliczności związane z sytuacja dochodową rodziny, pomijając dochód uzyskiwany ze wskazanego gospodarstwa rolnego (6,1 ha przeliczeniowego). Z akt administracyjnych sprawy wynika jednak jednoznacznie, iż średni miesięczny dochód 3 osobowej rodziny skarżącej wynosi około [...] zł, powiększony o przyznawane świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku, jej mąż jest osoba częściowo niezdolna do pracy. Dochód rodziny skarżącej jest poniżej kryterium, które ustawodawca ustanowił jako spełniające przesłanki korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Sądu ta okoliczność wraz ze wskazanymi niezbędnymi wydatkami na utrzymanie rodziny, w świetle zasad doświadczenia życiowego stanowi przesłankę do uznania, iż spełniona została ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy dla dochodzenia swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym Wobec analizy treści skargi, sprzeciwu i innych dokumentów w sprawie, nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem skarżącej co do jej nieporadności w dbałości o własne sprawy życiowe, ubieganiu się o niezbędną pomoc, niedostatecznym wykształceniu, co jednak, w ocenie sądu nie stanowi przesłanki odmowa przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie jest także zasadny wywód skarżącej co do wadliwości polegającej na odniesieniu żądania do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a nie radcy prawnego, bowiem w tym zakresie sąd nie jest związany żądaniem wniosku. Profesjonalnej pomocy prawnej w ramach instytucji prawa pomocy może bowiem równie skutecznie udzielić w sprawach z zakresu pomocy społecznej zarówno adwokat, jak i radca prawny. W tym stanie rzeczy, po uwzględnieniu rzeczywistych obciążeń i stałych wydatków należało uznać, że skarżąca uprawdopodobniła zasadność swojego wniosku, a sytuacja majątkowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, albowiem opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika nie może być dokonane bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Z tych powodów, na podstawie przepisu art. 269 § 1, art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.