II SA/Bd 1312/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi R.W. na decyzję SKO w T. z dnia[...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję P. M.T. z dnia [...] lipca 2014 r nr [...] , 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] Prezydent Miasta T. uznał R. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 2 pkt 3, 9, art. 5 ust. 3, 3a, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał ustalony w sprawie stan faktyczny podając, że R. W., wezwany do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu, złożył oświadczenie majątkowe oraz umożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, w którym oświadczył, iż nie pracuje i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. organ zobowiązał stronę do zarejestrowania się w PUP jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny. W dniu [...] kwietnia 2014 r. R. W. dostarczył do organu decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o odmowie uznania za osobę bezrobotną z uwagi na fakt, że w dniu rejestracji oświadczył, iż jest niezdolny i nie jest gotowy do podjęcia pracy. Dostarczył również orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności matki i ojca. W związku z faktem nie przedstawienia dokumentu potwierdzającego fakt rejestracji w PUP, organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania sprawie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jednocześnie na podstawie zaświadczenia komornika sądowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. ustalono, iż R. W. w okresie ostatnich 6 miesięcy, tj. od [...].10.2013 r. do [...].03.2014 r. dokonał wpłat w dniu [...].11.2013 r. w kwocie [...] zł, w dniu [...].12.2013 r. w kwocie [...] zł oraz w dniu [...].03.2014 r. w wysokości [...] zł, a zatem nie wywiązywał się w każdym z ww. miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Ponadto, uzupełniając postępowanie wyjaśniające, organ I instancji ustalił na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, że R. W. jest zameldowany w T., ul. [...], a mieszka w T. przy ul. [...] wraz z rodzicami w mieszkaniu będącym ich własnością. Strona nie pracuje zawodowo, wg oświadczenia - sprawuje opiekę nad chorymi rodzicami w zamian za mieszkanie i jedzenie. W dniu wizyty pracownika socjalnego rodzice R. W. byli nieobecni. Ustalono również, że strona przekazywała za pośrednictwem poczty kwoty na konto Kancelarii Komornika J. G. z różnych miejscowości, z czego można wnioskować, że nie sprawuje osobistej opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami przez cały czas. Organ ustalił, że R. W. pracował ostatnio ok. 10 lat temu przez okres 5-9 miesięcy oraz, że był zarejestrowany w PUP do dnia [...].06.2008 r. i został wyrejestrowany z powodu zgłoszenia wyjazdu za granicę trwającego ponad 30 dni. Zatem od lat strona, mająca średnie wykształcenie oraz dodatkowe kwalifikacje jako murarz-tynkarz nie podejmowała żadnej legalnej pracy. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym R. W. nie wskazał dochodów rodziców, jednakże - jak wynika z kopii przelewów dokonywanych na konto matki dzieci oraz na konto Komornika Sądowego - kwoty tytułem alimentów były przekazywane z rachunku bankowego matki R. W., co pozwala stwierdzić, że rodzice utrzymują i spłacają zobowiązania R. W. wynikające z obowiązku alimentacyjnego. Z wywiadu środowiskowego wynika również, że strona nie ma problemów zdrowotnych, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ani orzeczenia o czasowej lub trwałej niezdolności do pracy. Ww. nie starał się również o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami. Organ wskazał, że do płacenia renty alimentacyjnej R. W. został zobowiązany wyrokiem z dnia [...].12.2008 r. w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie na dwoje dzieci, na które świadczenia z funduszu alimentacyjnego są wypłacane od dnia [...].03.2009 r. Wobec powyższego orzeczono o uznaniu R. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od wymienionej decyzji odwołanie, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r., złożył R. W. wnosząc o uchylenie decyzji w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podniósł, że sprawowanie opieki nad obojgiem niepełnosprawnych rodziców uniemożliwia zarejestrowanie się w PUP jako osoba bezrobotna, gotowa do podjęcia pracy. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy. 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych -organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przed wydaniem takiej decyzji organ zobligowany jest również zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a powołanej ustawy, który stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Organ podkreślił, że R. W. złożył oświadczenie majątkowe (z którego wynika brak źródła dochodu i jakiegokolwiek majątku) oraz przedłożył decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o odmowie uznania za osobę bezrobotną. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż w dniu rejestracji strona oświadczyła, że nie jest zdolna i nie jest gotowa do podjęcia pracy z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami. W ocenie organu odwoławczego złożenie przez stronę oświadczenia o braku gotowości do podjęcia pracy, czego skutkiem jest wskazana wyżej decyzja Prezydenta Miasta T. o odmowie uznania Strony za osobę bezrobotną, jest w istocie odmową zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy. Tym samym spełniona jest przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, obligująca organ właściwy dłużnika, którym w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta T., do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ odwoławczy podał, że z ustaleń organu I instancji wynika, że R. W., zobowiązany do alimentów na dwoje dzieci w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie, przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Powyższe ustalenia, których odwołujący się nie kwestionuje, wskazują, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka negatywna wynikająca z treści art. 5 ust. 3a ustawy, co oznacza, że zasadnie orzeczono o uznaniu R. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie zgadzając się z ww. decyzją Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył R. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że nie może podjąć pracy, bowiem opiekuje się niepełnosprawnymi rodzicami. Podał, że jest jedynym opiekunem rodziców. Ponadto podkreślił, że nie uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. Obecnie płaci alimenty, jednakże w niepełnej kwocie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). W stanie faktycznym sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W ocenie składu orzekającego, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 5 ust. 2 i 3 wskazanej wyżej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy, w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (art. 5 ust. 3 ustawy). Uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może nastąpić po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy. Z treści zacytowanych przepisów wynika, że właściwy organ może zobligować dłużnika alimentacyjnego, czyli osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3 ustawy), do podjęcia działań w celu stworzenia możliwości wywiązania się ze swoich zobowiązań alimentacyjnych. Jednym z takich działań może być zobowiązanie dłużnika do zarejestrowania się jako bezrobotny lub poszukujący pracy (art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy). Natomiast w razie, gdy dłużnik odmówił zarejestrowania się w urzędzie pracy, zachodzi podstawa do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy). Przeszkodą do uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy - decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz dwoje dzieci w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, iż skarżący nie wywiązuje się z tego obowiązku, a egzekucja komornicza świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Potwierdza to zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych wystawione przez właściwego komornika sądowego. Okoliczności te nie są kwestionowane w sprawie. Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w T. zobowiązał skarżącego do złożenia wniosku o rejestrację w PUP celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej albo poszukującej pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny. Skarżący w dniu [...] kwietnia 2013 r. zgłosił się w PUP celem dokonania rejestracji i oświadczył, że nie jest zdolny i gotowy do podjęcia pracy z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Niewątpliwie akta administracyjne sprawy potwierdzają, że rodzice skarżącego oboje legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący nie ubiegał się o przyznanie jemu uprawnień z tytułu opieki nad rodzicami na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. świadczenia pielęgnacyjnego poprzednio, a obecnie specjalnego zasiłku opiekuńczego, czy też przejściowo zasiłku dla opiekuna. W dniu rozprawy do protokołu skarżący oświadczył, że nie ubiegał się o świadczenia rodzinne z tytułu opieki nad rodzicami, ponieważ dochód rodziców jest wysoki, co powoduje przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do tych świadczeń. Świadczenia te przyznawane są po uprzednim przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, który ma za zadanie potwierdzenie faktycznego sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi osobami. W prowadzonym postępowaniu w przedmiotowej sprawie wywiad środowiskowy nie potwierdził sprawowania faktycznej opieki, ponieważ rodzice skarżącego byli nieobecni w dniu wywiadu. Samo oświadczenie skarżącego, że rodzice znajdują się obecnie pod opieką ich córki, która chciała odciążyć skarżącego od bieżących obowiązków jest niewystarczające w ocenie Sądu do potwierdzenia sprawowania faktycznej opieki. W ocenie Sądu, organ powinien jeszcze raz przeprowadzić szczegółowy wywiad środowiskowy ze skarżącym oraz z jego rodzicami w celu ustalenia faktycznej opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami. Koniecznym jest przede wszystkim ustalenie czy faktycznie skarżący jest jedyną osobą opiekującą się rodzicami. Organ powinien w szczególności opisać stan zdrowia rodziców. Ustalić dochody rodziców i ocenić, czy rzeczywiście sytuacja życiowa skarżącego uniemożliwia jemu podjęcie zatrudnienia oraz czy dochody rodziców stanowią przeszkodę w ubieganiu się o świadczenia rodzinne z tytułu niepełnosprawności rodziców. Należy bowiem mieć na uwadze, że odmowa rejestracji w urzędzie pracy musi być rozpatrywana w kategorii uzasadnionej odmowy. Nie wystarczy samo odmówienie gotowości do pracy. Prawdą jest, że skarżący nie zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy. Ważne jest jaka była przyczyna odmówienia rejestracji. Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji naruszają przepisy postępowania, co może istotnie wpłynąć na wynik sprawy, ponieważ organy administracji nie oceniły, czy wystąpiła uzasadniona odmowa zarejestrowania się skarżącego jako osoby bezrobotnej i poszukującej pracy. Materiał dowodowy w zakresie wywiadu środowiskowego był niezupełny. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania mają obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przepisem tym koresponduje art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stan faktyczny sprawy nie budzi w ocenie Sądu żadnych wątpliwości. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ mógł dokonać swobodnej oceny dowodów na podstawie art. 80 k.p.a. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wymienione okoliczności budzą wątpliwości. Dlatego przedwcześnie organ podjął rozstrzygniecie na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji oraz na podstawie art. 152 tej ustawy stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.