II SA/Bd 1324/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. M. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia robót budowlanych oraz zakazu użytkowania budynku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 7 lipca 2011 r. H. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia robót budowlanych oraz zakazu użytkowania budynku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepracującym mężem i pełnoletnią, uczącą się córką. Jako osiągany comiesięczny dochód rodziny, skarżąca wskazała własne świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł miesięcznie, łącznie [...] zł. Jako posiadany majątek, skarżąca wymieniła dwa mieszkania o powierzchni [...] m² i [...] m², wskazując iż drugie z mieszkań przekazała córce. Skarżąca nie zadeklarowała przy tym żadnego innego posiadanego majątku i oszczędności. Jako argumenty uzasadniające przyznanie wnioskowanej pomocy, skarżąca wskazała coraz niższy dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz pomoc córce, posiadającej dwójkę dzieci. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem, w świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie natomiast częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z zawartych w przedłożonym przez skarżącą formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i pełnoletnią córką. Zwrócić uwagę przy tym należy, iż skarżąca z jednej strony wymienia córkę jako osobę współuczestniczącą w gospodarstwie domowym – nie wymieniając przy tym dwójki dzieci córki, z drugiej natomiast strony wskazuje, iż przekazała na rzecz córki mieszkanie i pomaga jej finansowo. Nie jest zatem jednoznacznie wiadome, czy córka mieszka wraz z dziećmi z rodzicami (skarżącą i jej mężem), na utrzymaniu których pozostaje, czy też prowadzi własne gospodarstwo domowe z dziećmi, pozostając na utrzymaniu własnym, bądź innej osoby, rodzice natomiast jedynie doraźnie pomagają w utrzymaniu. Z przedstawionych przez skarżącą informacji nie sposób wyinterpretować, czy córka mieszka we własnym mieszkaniu, czy też wraz z rodzicami, a mieszkanie o powierzchni [...] m² jest na przykład wynajmowane. Jest to istotne z punku widzenia oceny dochodu i liczby osób rzeczywiście z tego dochodu korzystających. Co innego bowiem oznacza dochód [...] zł dzielony na dwie osoby, a co innego na pięć osób – biorąc pod uwagę dzieci córki. Zwrócić uwagę należy, iż utrzymanie córki nie może być traktowane tożsamo z pomocą finansową córce. Podkreślenia wymaga po raz kolejny, iż przedstawienie wiarygodnych, rzeczowych i dokładnych informacji należało do skarżącej, Sąd bowiem wziąć może pod uwagę jedynie informacje podane mu w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i w sprzeciwie. Analiza formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca ponosi jakieś dodatkowe szczególne wydatki związane z posiadanymi kredytami, czy też innymi wierzytelnościami. Skarżąca podała jedynie ogólne informacje, z których nie wynika, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja nie występuje. Skarżąca nie przedstawiła żadnych, nawet comiesięcznych koniecznych wydatków, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, nie jest ponadto obciążona żadnymi wierzytelnościami wymagającymi spłaty. Należy również mieć na uwadze fakt, że skarżąca otrzymała zaskarżoną decyzję w październiku 2011 r., tak więc miała ponad pięć miesięcy czasu na poczynienie odpowiednich oszczędności celem przeznaczenia ich na opłacenie wpisu. Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, iż nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy, zwłaszcza, że kwota, którą skarżąca winna uiścić na obecnym etapie postępowania, to jedynie 500 zł tytułem wpisu od skargi. Reasumując, przyznanie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, jest instytucją przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach. Jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy, skarżąca natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.