II SA/Bd 1332/14

Dnia 21 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. odmówił E. D. (skarżącej) przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem L. D. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył brzmienie przepisu art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm., akt dalej powoływany jako u.ś.r.). Ustalił, że E. D., która złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem L. D., pracowała od roku 1996 do roku 1997 i zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 02.09.2014r. sprawuje opiekę nad mężem od 2000 roku. Organ ustalił także, że mąż E. D. – L. D. – legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe w dniu 24.06.2008 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (znak: [...]) stwierdzającym jego znaczny stopień niepełnosprawności datowanej od 16.08.2008r. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz sprawowania opieki nad mężem, co skutkuje brakiem podstaw do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. W dniu [...] E. D. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., w którym szczegółowo opisała stan zdrowia męża, potwierdziła konieczność sprawowania nad nim całodobowej opieki i ponownie wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO), decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że nie nastąpiło po stronie skarżącej wypełnienie przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. SKO potwierdziło ustalenia organu I instancji, iż E. D. wykonywała pracę zarobkową w okresie od 1996 do 1997 roku jako goniec w Urzędzie Miejskim, a jej mąż legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe w dniu 24.08.2008 r. stwierdzającym, że niepełnosprawność w znacznym stopniu datuje się od dnia 16.08.2008 r. W opinii SKO ocena chronologii i genezy powyższych faktów nie dowodzi, by E. D. zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem, dlatego też nie było podstaw, by przyznać skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro ustawodawca uzależnił prawo do tego świadczenia od faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to SKO nie ma możliwości uwzględnić argumentów strony skarżącej – decyzja organu I instancji wydana została więc zgodnie z przepisami u.ś.r. Na powyższą decyzję organu II instancji E. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., w której powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje rozstrzygnięcie oraz wniosło o oddalenie skargi ze względu na jej bezzasadność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Art. 1 §2 przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, akt dalej przytaczany jako p.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd uprawniony jest do badania zgodności decyzji z przepisami prawa obowiązującymi w momencie jej wydawania oraz ze stanem faktycznym w tym momencie istniejącym. W niniejszej sprawie, podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 16a u.ś.r., którego brzmienie w sposób jasny określało przesłanki dla przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Artykuł ten w brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 2015, a więc sprzed jego nowelizacji, stanowił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd badając legalność decyzji SKO z dnia [...] musi brać pod uwagę przytoczone wyżej brzmienie przepisu, ponieważ w takiej formie obowiązywał on w momencie orzekania przez organ. Dopuszczał on przyznanie przedmiotowego świadczenia w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie przyznając takiego uprawnienia podmiotom nie podejmującym zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do takich w ocenie organów i sądu zalicza się skarżąca. Art. 16a ust. 1 u.ś.r. w nowym brzmieniu stanowi wprawdzie, że przedmiotowe świadczenie przysługuje określonym w tym przepisie osobom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt 1) lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt 2), jednak art. 16a ust. 1 pkt 1 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., zatem nie mógł wiązać organów w momencie wydawania przez nie decyzji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II SA/Po 852/14, dostępny na orzeczeniea.nsa.gov.pl). Wciąż aktualna w sprawie była zatem kwestia interpretacji zawartej w art. 16a u.ś.r. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tutejszy sąd zgadza się z opinią wyrażaną w orzecznictwie, że rezygnacji takiej nie można utożsamiać z faktem niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jako że obie te przesłanki zostały przez ustawodawcę zróżnicowane w regulacji dotyczącej świadczenia z art. 17 u.ś.r., a więc tzw. świadczenia pielęgnacyjnego. Wyraźne rozróżnienie w art. 16a przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie pozwala na przyjęcie, że odnoszą się one do sytuacji tożsamej, a tylko przez niedopatrzenie ustawodawcy zostały zredagowane w sposób odmienny. Takie podejście łamałoby w sposób oczywisty zakaz wykładni synonimicznej przepisów poprzez nadawanie różnym wyrażeniom tego samego znaczenia (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 922/14, LEX nr 1513929). Potwierdzeniem powyższych twierdzeń jest w istocie fakt znowelizowania przedmiotowego artykułu w postaci umożliwienia ubiegania się o prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wedle przytoczonego stanu faktycznego skarżąca nie podejmowała pracy od roku 1997, podczas gdy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, nad którą sprawuje opiekę, wydane zostało w roku 2008. Wynika z tego, że od momentu zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej do momentu pojawienia się dokumentu prawnie sankcjonującego wymaganą przesłankę minęło 11 lat. Zgodzić się więc trzeba z SKO, że ocena genezy i chronologii powyższych faktów nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w związku wydaniem ww. orzeczenia. Jak podnosi się w orzecznictwie, rezygnacja z zatrudnienia musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki (wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 845/14, LEX nr 1539013). Aby można było przyznać stronie skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, organy administracyjne musiałyby również stwierdzić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą. Tymczasem ustalenia organów na związek taki nie wskazują (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt 106/14, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wcześniej wspomniano, dokument prawnie stwierdzający niepełnosprawność męża skarżącej, a więc pozwalający określić moment, z którym wiązać należy ewentualną rezygnację z wykonywania pracy zarobkowej, wydany został 11 lat po zaprzestaniu wykonywania pracy przez skarżącą. W związku z powyższym nie jest możliwe stwierdzenie, że z punktu widzenia ustawy rezygnacja z zatrudnienia w Urzędzie Miasta była związana z zaistniałą koniecznością sprawowania opieki. To z kolei, w połączeniu z przywołanymi wcześniej tezami z orzecznictwa, wyklucza możliwość zakwalifikowania takiej okoliczności jako spełniającej przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie sądu organy I i II instancji w sposób właściwy ustaliły więc stan faktyczny sprawy oraz wydały decyzje zgodne obowiązującymi wtenczas przepisami. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę.