II SA/Bd 1335/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-12-09
Skład orzekający: Małgorzata Włodarska, Leszek Tyliński, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu zasiłku celowego w ramach programu dożywiania, wydana z zastosowaniem uznania administracyjnego, powinna zawierać uzasadnienie szczegółowo wyjaśniające przesłanki przyznania świadczenia, w tym wysokość posiadanych środków i zasady ich dystrybucji?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji, przyznając świadczenie z pomocy społecznej w ramach uznania administracyjnego, ma obowiązek szczegółowo uzasadnić swoją decyzję, wskazując przesłanki przyznania świadczenia w określonej wysokości, dokumentując posiadane środki, przyjęty system ich dystrybucji oraz liczbę osób korzystających z pomocy. Brak takiego uzasadnienia, uniemożliwiający weryfikację decyzji, stanowi istotne naruszenie przepisów.Stan faktyczny
Skarżąca P. J. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłków dla dwojga niepełnosprawnych dzieci. Organ pierwszej instancji przyznał świadczenie w ograniczonej kwocie i na określony czas. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując na uznaniowy charakter świadczenia i ograniczenia finansowe organu. Skarżąca zakwestionowała decyzje, zarzucając wadliwość postępowania i brak należytego uzasadnienia przyznanej pomocy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta I. z dnia [...] września 2015 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Leszek Tyliński sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta I. z dnia [...] września 2015 r., nr [...].
Decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta I. z-ca Dyrektora MOPS w I., na podstawie art. 7 pkt 1, 4, 5 art. 8 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 17 pkt 1, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust 1 i 2, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 109 i art. 115 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r. poz. 163), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r. poz. 823) pkt V i pkt VI załącznika do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] stycznia 2014r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu osłonowego w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania "na lata 2014-2020 (Dz.Urz.Woj. [...] z dnia 31 stycznia 2014r. poz. 283), § 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] stycznia 2014r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (Dz.Urz.Woj. [...] z dnia 31 stycznia 2014r. poz. 284), przyznał P. J. pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie 480,00 zł w ramach programu osłonowego Miasta I. w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 na zakup 60 posiłków po 4 zł dziennie dla osoby uprawnionej: K. i W. – uczniowie do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej (III). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ podał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji ustalono, że dochód rodziny wynosi ogółem 1874,24 zł, kryterium dochodowe rodziny składającej się z 3 osób wynosi 1368,00 zł, dochód na osobę w rodzinie wynosi 624,75 zł, zatem nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wynoszącego na osobę 684,00 zł. W tej sytuacji zgodnie z pkt V i VI załącznik do uchwały nr [...] rodzina kwalifikuje się do objęcia pomocą w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w ramach Programu. Rygor natychmiastowej wykonalności nadano z uwagi na wyjątkowo ważny interes trony tj. konieczność zapewnienia posiłku.
W odwołaniu od tej decyzji P. J. podniosła, że samotnie wychowuje dwoje niepełnosprawnych dzieci w wieku 6 i 9 lat (I i III klasa szkoły podstawowej), dzieci ze względu na niepełnosprawność nie mogą spożywać posiłków na stołówce (zaświadczenie w MOPS). Decyzja MOPS krzywdzi jej rodzinę, bowiem zazwyczaj decyzje tego typu są wydawane na 3 miesiące, a organ segreguje ludzi na tury. Składając ewentualny wniosek o przyznanie świadczenia w listopadzie 2015r. strona usłyszy, że koniec pieniędzy, nie ruszyła następna tura, dlatego postanowiła wnieść odwołanie. Dodatkowo strona wskazała, że organ napisał, iż dofinansowanie dla dzieci należy się do końca gimnazjum, zatem nie widzi celowości wydawania decyzji na dwa miesiące. MOPS nie wskazał jakimi jeszcze środkami dysponuje na dzień wydawania decyzji na dofinansowanie wyżywienia dzieci.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 39 ust. 1 i 2, art., 8 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania admiistracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie jest obligatoryjne, ale zależy od uznania organu, który analizuje daną sprawę indywidualnie i konkretnie. Osoby ubiegające się o te formę pomocy muszą się liczyć z tym, że nie każdy wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Organ wydał decyzje o przyznaniu wnioskowanych środków, natomiast kwota, którą przyznano i czas na jaki udzielono pomocy, być może nie zaspakaja wszystkich rodziny. Organ ograniczony jest jednak możliwościami finansowymi i musi uwzględniać potrzeby wszystkich osób podlegających opiece społecznej z danego terenu.
Zdaniem Kolegium słusznie odwołująca się podniosła, ze organ I instancji nie wskazał w decyzji, jakimi środkami dysponuje na dzień jej wydania, jednak nie jest to uchybienie wystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji. Szczególnie w przypadku odmowy przyznani świadczenia, organ I instancji powinien wskazać jakimi środkami dysponuje i jak je wydatkował, jednak w omawianym przypadku świadczenie zostało przyznane, choć być może nie jest satysfakcjonujące. Organ odwoławczy stwierdził, że argumenty strony nie zasługują na uwzględnienie i nie wpływają na zasadność skarżonej decyzji, która została wydana zgodnie z prawem. Uwaga odnosząca się do wpisania w decyzji frazy "uczniowie do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej "nie jest argumentem przemawiającym za uchyleniem decyzji. Wpis dotyczy kryterium wynikającego z pkt V załącznika do uchwały [...] Rady Miejskiej I. z [...] stycznia 2014r., zgodnie z którą w ramach programu "Pomoc Państwa z zakresie dożywiania" na lata 2014-2020, udziela się osobom spełniającym warunki określone w ustawie oraz kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium określonego w art. 8 ustawy, w szczególności (...) uczniom do czasu ukończenia nauki w szkole ponadgimnazjalnej. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji udziela stronie pomocy w ramach swoich możliwości finansowych, a pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspakajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb.
Wnioskodawczyni pobiera już specjalny zasiłek opiekuńczy, jak również jej mężowi został przyznany zasiłek celowy na zakup żywności, a z pomocy społecznej nie można uczynić stałego źródła utrzymania. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności wobec konkretnej osoby pewien zakres przyznanych jej świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe, a w sytuacji wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze.
P. J. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., jako bezprawną i krzywdzącą poprzez utrzymanie w mocy decyzji wadliwej organu pierwszej instancji, która nie powinna podlegać uznaniu. Skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania przez inny skład orzekający, zakwestionowała argumentacje organu odwoławczego. Zarzuciła, że skoro spełnia kryteria ustawowe przyznania pomocy, współfinansowanej ze środków Urzędu Wojewódzkiego i Ministerstwa Pracy, to MOPS winien podać jakimi kwotami dysponuje na pomoc. Być może ma więcej środków na pomoc, a dyrekcji tej jednostki zależy na oszczędnościach kosztem ludzi ubogich. Tego skarżąca nie może stwierdzić, a Kolegium nie skorzystało ze swych uprawnień, aby takie dokumenty od MOPS uzyskać. Skarżąca wyraziła sprzeciw wobec stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, iż pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu, skoro ona korzysta 2-3 razy przez cały rok kalendarzowy, a nie jak stali bywalcy. Zdaniem skarżącej MOPS w I. finansuje w wielu dziedzinach alkoholików a dla dzieci niepełnosprawnych oszczędza środków nawet na żywność.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647). Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej w skrócie "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2015, poz. 163, dalej również jako "ustawa"). Wobec treści zarzutów skargi podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 7 ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Przy czym ustawa nie wartościuje powyższych przyczyn udzielenia pomocy społecznej, a nadto nie określa zamkniętego ich katalogu.
Do obowiązkowych zadań własnych gminy należy między innymi przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych (art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy). Nadto do jej zadań z zakresu pomocy społecznej należy także podejmowanie innych niż określone w ustawie zadań wynikających z rozeznanych potrzeb gminy, w tym tworzenie i realizacja programów osłonowych (art. 17 ust. 2 pkt 4.). Do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy między innymi realizacja zadań wynikających z rządowych programów pomocy społecznej, mających na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Środki na realizacje i obsługę tych zadań zapewnia budżet państwa (art. 18 ust. 1 pkt 6 i ust. 2).
Jedno z ustawowych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej stanowi zasiłek celowy, który zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności - na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednakże rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem za zadanie umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2009 r., II SA/Po 307/09, LEX Nr 531606).
W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje również uchwała nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014 – 2020". Celem tego Programu jest ograniczenie zjawiska niedożywienia dzieci i młodzieży z rodzin o niskich dochodach lub znajdujących się w trudnej sytuacji oraz osób dorosłych, w szczególności osób samotnych, w podeszłym wieku, chorych lub osób niepełnosprawnych. Zgodnie z pkt V.1 przedmiotowej uchwały Rady Ministrów ze środków przekazywanych przez rząd w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy.
Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia w szczególności:
1) dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej,
2) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej,
3) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym
- w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.
Ww. uchwała nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w nawiązaniu do niej Rada Miejska I. w dniu [...] stycznia 2014r. podjęła dwie uchwały tj: uchwałę Nr [...] w sprawie ustanowienia wieloletniego programu osłonowego w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania "na lata 2014-2020 oraz uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] stycznia 2014r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (opublikowane odpowiednio w Dz.Urz.Woj. [...] z dnia 31 stycznia 2014r. poz. 283 i 284). Mocą drugiej uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy, podwyższono do 150% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 1 dla celów przyznawania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin wymienionych we wskazanej wyżej uchwale Nr 221 Rady Ministrów (z mocą od 1 stycznia 2014r.).
Z kolei przyjęty uchwałą Nr [...] Program osłonowy gminy w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 określa między innymi jego cele, podmioty realizujące, zakres podmiotowy i przedmiotowy, sposób i czas realizacji, sposób finansowania oraz monitoring realizacji programu.
Oceniając zatem legalność skarżonych rozstrzygnięć uwzględnić należało wskazane wyżej powszechnie obowiązujące przepisy prawa materialnego, zarówno ustawy, jak i aktów prawa miejscowego oraz normy proceduralne. Podkreślenia nadto wymaga, że zgodnie z art. 14 ustawy o pomocy społecznej, w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183 i 1195), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że rodzina skarżącej spełnia podwyższone kryterium dochodowe, w zakresie uprawniającym do skorzystania z przedmiotowej formy pomocy w postaci świadczenia w wieloletniego programu osłonowego w zakresie dożywiania "pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020, oraz że w jej skład wchodzi dwoje niepełnosprawnych dzieci uczących się w szkole podstawowej. Jedną z przewidzianych form realizacji tej pomocy (ale nie jedyną) stanowi świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności. Rada Miejska bowiem uchwaliła, że cele programu będą realizowane poprzez (pkt V załącznika): 1. zabezpieczenie posiłków: obiadów, śniadań i kolacji (stołówki szkolne, świetlice terapeutyczne, restauracje), 2. zabezpieczenie gorącego posiłku w ośrodku wsparcia, 3. świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności, 4. świadczenia rzeczowe w postaci produktów żywnościowych.
Przy czym podkreślenia wymaga, iż wbrew wywodom skarżącej przedmiotowa forma pomocy i szczególny Program pomocy na dożywianie nie jest skierowana wyłącznie do dzieci i ich rodzin (do czasu podjęcia nauki w szkole oraz do czasu ukończenia nauki w szkole ponadgimnazjalnej), lecz także do innych osób i rodzin znajdujących się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy, w szczególności osób niepełnosprawnych, chorych, starszych, samotnych. Nieuzasadnione jest zatem przeciwstawianie przez skarżącą oczekiwań i potrzeb wyłącznie własnej rodziny, potrzebom innych osób i rodzin, które wszakże mogą znajdować się obiektywnie w trudniejszej sytuacji i również potrzebować wsparcia na dożywianie. Niewykluczając osób i rodzin dotkniętych alkoholizmem i innymi uzależnieniami.
Zasadnie organy administracji orzekające w sprawie podkreślają, że decyzja w przedmiocie przyznania pomocy w ramach przedmiotowego dodatkowego programu POMOC państwa na dożywianie w latach 2014-2020, w tym we wnioskowanej formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków, jest decyzją uznaniową. Mimo bowiem spełniania przez wnioskodawcę kryterium dochodowego i przedmiotowego, to właściwy organ uwzględniając potrzeby wszystkich uprawnionych do przedmiotowej pomocy wnioskodawców z terenu danej gminy, zgodnie z ustawowymi zasadami winien uwzględnić potrzeby wielu osób, racjonalnie rozdysponowując posiadane na dany cel środki finansowe. W świetle cytowanych przepisów prawa materialnego niezasadne są zatem zarzuty skarżącej kwestionujące co do zasady sam fakt przyznania jej pomocy w zbyt niskim wobec oczekiwanego zakresie, czy też na zbyt krótki jej zdaniem okres. Przepisy prawa nie stanowią również aby obowiązkiem organu było przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego w ramach przedmiotowego programu niejako z góry, na oczekiwany okres np. do zakończenia nauki w szkole podstawowej czy też ponadgimnazjalnej.
Zasadnie jednakże skarżąca zarzuca, że także w przypadku przyznania świadczenia z pomocy społecznej, organ administracji, zgodnie z wymogami przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., winien uwzględnić zarówno potrzeby wnioskodawcy, jak również wskazać przesłanki przyznania świadczenia w zakresie uznania administracyjnego - w określonej wysokości, w szczególności dokumentując wysokość posiadanych środków na dany cel, przyjęty system ich dystrybucji, ilość osób korzystających z pomocy, tak rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie nosiło znamiona konkretyzacji, a nie swobodnej interpretacji i dysponowania środkami publicznymi. Organ pomocy społecznej winien bowiem orzekając o przyznaniu spornego świadczenia podjąć wszelkie kroki niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona. Następnie, realizując również zasadę przekonywania oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej (art. 8 i 11 K.p.a.) organ winien w uzasadnieniu decyzji podać nie tylko przesłanki uprawnienia do uzyskania pomocy społecznej, ale w szczególności ustalenia jej zakresu i wysokości w każdej konkretnej sytuacji faktycznej (art. 107 § 3 K.p.a.).
Jak zasadnie wywodzi skarżąca w niniejszej sprawie ani w aktach administracyjnych ani w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta I. z [...] września 2015r. brak jakichkolwiek dowodów, czy tez argumentacji pozwalającej zweryfikować przesłanki, którymi kierował się organ przyznając skarżącej świadczenie w wysokości 480 zł w ramach programu osłonowego Miasta I. w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 na zakup 60 posiłków po 4 zł. Dziennie dla osoby uprawnionej (dwoje dzieci skarżącej). Także przyjęty uchwałą Rady Miejskiej gminny program osłonowy nie ustanawia jakichkolwiek kryteriów, które pozwoliłyby na dokonanie oceny, czy decyzja mieści się w granicach swobodnego uznania organu administracji, i posiadanych środków na realizacje programu, czy tez nosi cechy dowolności, co zarzucała już w odwołaniu skarżąca.
Wobec powyższego błędne jest stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że taka istotna wada decyzji pierwszoinstancyjnej, bez wyjaśnienia tej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, w tym w ramach dyspozycji art. 136 K.p.a., nie uzasadniała konwalidowania tej wady przez organ odwoławczy – zgodnie z dyspozycja art. 138 K.p.a. Kolegium z naruszeniem art. 15 K.p.a. i wskazanych wyżej przepisów zaniechało obowiązku merytorycznego ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i wyjaśnienia jej co do istoty w kontekście zarzutów odwołania, ograniczając się do przywołania ogólnych zasad i poglądów dotyczących świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, że nie jest rolą Samorządowego Kolegium Odwoławczego kontrola prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy nie dysponował żadnym materiałem dowodowym, pozwalającym na zweryfikowanie określenia wysokości przyznania świadczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym ustawy o pomocy społecznej. Nie mógł zatem rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z udziałem organu pierwszej instancji, jako dysponenta dowodów i informacji co do wysokości i zasad redystrybucji środków na przedmiotowy Program na terenia gminy. Brak w uzasadnianiu decyzji Kolegium jakiegokolwiek odniesienia się co do wysokości przyznanego świadczenia oraz spornego okresu (ilości stawek za posiłki).
Na obecnym etapie postępowania, mając na uwadze zasadę ekonomii procesowej konieczne jest uzupełnienia przez organ pierwszej instancji akt administracyjnych, ponowne zweryfikowanie wysokości przyznanego świadczenia, w tym ilości posiłków, sposobu wyliczenia stawki za posiłek, i uzasadnienie, które winno odnosić się w szczególności do wysokości środków, którymi dysponował organ, przyjętych zasad ich rozdzielania (np. w transach), ilości osób i rodzin ubiegających się o przedmiotowe świadczenie., przyjętych kryteriów podziału środków. Nie można bowiem obecnie w żaden sposób zweryfikować tego, czy zasadnie skarżąca wywodzi, że inne osoby lub rodziny w podobnej sytuacji np. otrzymywały świadczenia na dłuższy okres, to czy większej wysokości, a jeżeli tak, to jakie przyczyny o tym decydowały. Przypomnieć bowiem należy, że orzekając o rozmiarze przyznania świadczeń z pomocy społecznej w ramach uznania administracyjnego organ winien uwzględnić w każdej sprawie, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby osoby (rodziny), a z drugiej własne możliwości finansowe i potrzeby innych osób oraz rodzin. Przekonująca argumentacja w tym zakresie winna znaleźć się w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.
Z tych powodów Sąd uznał stwierdzone naruszenia przepisów postępowania za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło