II SA/Bd 1337/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2016r. w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia 1. zmienić pkt 1 postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2016 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2. utrzymać w mocy ww. postanowienie w pozostałym zakresie. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata przedkładając wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Następnie, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, skarżący częściowo uzupełnił wniosek o wskazane informacje, wnosząc jednocześnie o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z treści wniosku, skarżący posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...]. Nie osiąga dochodu. Na comiesięczne wydatki składają się kredyt studencki w wysokości ok. [...] zł, opłaty mieszkaniowe – [...] zł oraz opłata za energię elektryczną – [...] zł (za [...]). Jak wynika z kopii zeznań podatkowych, skarżący w roku 2015 osiągnął dochód [...] zł, w 2014r. nie osiągnął natomiast żadnego dochodu. Jak wynika z zaświadczenia Z MOPS w B., skarżący jest beneficjentem świadczeń z pomocy społecznej pobranych w okresie od [...] marca 2015r. do [...] maja 2016r. na kwotę [...]zł. Skarżący jest ponadto zarejestrowany w PUP w B., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia pełnomocnika, umarzając jednocześnie postępowanie z wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmawiając przedłużenia terminu w związku z wnioskiem skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprawie niniejszej, skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wnosi bowiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W sprawie niniejszej zatem skarżący zwolniony jest z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy koncentruje się zatem na przesłankach przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest, co wynika z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wykazanie przez osobę fizyczną, że nie jest w ona stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa w tej sytuacji na skarżącym, bowiem to on musi przed Sądem uwiarygodnić, że jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zwrócić uwagę należy, ze instytucja prawa pomocy została wprowadzona jako wyjątek od generalnej zasady zobowiązania obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie i jako wyjątek, musi być stosowana rozważnie i wyłącznie w sytuacjach, w których strona wykaże, że jej sytuacja materialna i życiowa nie pozwala na uiszczenie kosztów, poniesienie których warunkuje dostęp do sądu. Osobami, o których mowa są osoby skrajnie ubogie, nieposiadające dochodu lub też mające na tyle niski dochód, że pokrycie zobowiązań sądowych pozbawiłoby je środków do niezbędnej egzystencji. Dla takich właśnie osób w p.p.s.a. przewidziana została instytucja prawa pomocy. Analizując dokumenty przedłożone przez stronę Sąd uznał, że skarżący znajduje się wśród kręgu osób uprawnionych do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący jest osobą niepracującą, nieposiadającą prawa do zasiłku, nieposiadającą żadnych oszczędności. Skarżący jest również beneficjentem świadczeń z pomocy społecznej, co oznacza, że skoro kwalifikuje się on do regularnej pomocy w zakresie choćby dożywiania, można przyjąć, że nie jest on w stanie pokryć kosztów pomocy prawnej. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie podzielił stanowiska referendarza sądowego zawartego w pkt 1 postanowienia z dnia 8 czerwca 2016r. o oddaleniu wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Za trafne natomiast uznano rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 i 3 ww postanowienia, z uwagi na podniesioną już przesłankę wynikającą art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. oraz rozpoznanie sprawy na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.