II SA/Bd 134/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy W. K. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na oryginale właściwe podpisy II SA/ Bd 134/05 UZASADNIENIE A. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2004r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2004r. znak: [...] odmawiającą uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 1998r. znak: [...], mocą której nie stwierdzono choroby zawodowej przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi u skarżącej. Przebieg sprawy powstał na podstawie poniższego stanu faktycznego. Pismem z dnia [...] 1997r. nr [...], Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. zwrócił się do Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego o rozeznanie narażenia zawodowego u A. J., która sama zgłosiła podejrzenie choroby zawodowej – zatrucia substancjami chemicznymi w środowisku pracy. Ośrodek poinformował w treści pisma, iż orzeczeniem lekarskim nr [...] nr kart. [...] z dnia 1 sierpnia 1997r. rozpoznano u wyżej wymienionej chorobę zawodową: przewlekłe przerostowe zapalenie krtani (pkt 7 Wykazu Chorób Zawodowych), we wnioskach natomiast stwierdzono niezdolność do pracy w zawodzie nauczyciela. W konsekwencji tego orzeczenia lekarskiego Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w decyzji z dnia [...] 1997r. stwierdził u skarżącej chorobę zawodową: przewlekłe przerostowe zapalenie krtani, wymienioną wg wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294). Następnie w dniu [...] 1998r. Powiatowy Terenowy Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. Nr 12, poz. 49 ze zm.) § 1 ust.1 i 2, § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) wraz ze zmianami zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 listopada 1989 r. zmieniającymi rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U Nr 61, poz. 364) oraz na podstawie art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu specjalistycznych badań lekarskich przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnię Chorób Zawodowych w B. z dnia [...] 1998r. ([...]) nr kart. 2929 oraz Instytut Medycyny Pracy, Przychodnię Chorób Zawodowych w Ł. ( orzeczenie z dnia [...] 1998r., nr [...]), wydał decyzję nr [...], w której nie stwierdził choroby zawodowej – przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi u A. J., zatrudnionej na stanowisku – nauczyciel praktycznej nauki zawodu i teoretycznych przedmiotów zawodowych w Zespole Szkół Chemicznych w B.. Następnie w dniu 13 lutego 2001r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnia Chorób Zawodowych w B. w piśmie nr [...], poinformował Samodzielny Publiczny ZOZ w B., że u zbadanej w dniu 19 grudnia 2000r., A. J. wykonano badanie internistyczne i stwierdzono, że wymienione w rozpoznaniu jednostki chorobowe nie pozostają w związku przyczynowym z pracą w kontakcie z substancjami chemicznymi, podczas zatrudnienia na stanowisku laboranta chemika, a później nauczyciela zawodu w Zespole Szkół Chemicznych. Pismem z dnia 11 czerwca 2002r. skarżąca zwróciła się Głównego Inspektora Sanitarnego w W., w którym podniosła, że nie było tajemnicą, że w Zespole Szkół Chemicznych w B. były niesprawne szafy wyciągowe "digestoria". Tak więc wentylacja była niesprawna, a o fakcie tym informowała przełożonych w szkole. Skarżąca powołując się na skierowanie do poradni specjalistycznej w celu ustalenia rozpoznania choroby nowotworowej, wydane przez lek. med. A. K. stwierdziła, że lekarz ten wystąpił o wznowienie jej sprawy przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B.. Uważa, że sprawa jest niewyjaśniona z winy Powiatowej Inspekcji Sanitarnej w B., która nie wzięła pod uwagę ustaleń Państwowego Inspektora Pracy i nie dokonała zmian w zakresie ustalenia narażenia zawodowego na stanowisku pracy nauczyciela praktycznej nauki zawodu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zwrócił się z pismem do Okręgowego Inspektora Pracy, o przesłanie informacji na temat wyników kontroli przeprowadzonych w Zespole Szkół Chemicznych w B. przy ul. Ł. w latach 1997- 1998. Okręgowy Inspektor Pracy w B. w piśmie z dnia [...] 2002r. przesłał ksero dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w październiku 1998r. Na str. 2 i 3 protokołu oceniono realizację decyzji wydanych przez inspektora pracy po kontroli w maju 1997r. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości. W protokole kontroli z dnia 23 i 27 października 1998r. (70-73 akt administracyjnych) nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie wyposażenia pomieszczeń laboratoriów chemicznych w urządzenia wentylacji ogólnej i stanowiskowej. W wyniku przeprowadzonych badań nie stwierdzono przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) i natężeń (NDN) czynników szkodliwych dla zdrowia. Krotność NDS mieściła się w granicach wartości do 0,5. W nakazie z dnia 30 października 1998r. Inspektor Pracy w pkt 11 zalecił wykonać aktualne badania i pomiary czynników szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia w warsztatach szkolnych. W piśmie z dnia 6 października 2003r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania z urzędu z uwagi, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Zarzuciła Państwowemu Inspektorowi Sanitarnemu w B. w sposób świadomy manipulowanie sprawą i nie przekazanie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. rozeznania narażenia zawodowego na jej stanowiskach pracy. W trakcie wykonywania pracy jako nauczyciel zawodu stwierdziła niesprawne szafy wyciągowe. O powyższym fakcie powiadamiała bezpośrednich przełożonych. W jej sprawie, jak twierdzi, wypowiedziało się ośmiu lekarzy specjalistów, którzy w sposób jednoznaczny określili, że jej dolegliwości zdrowotne były związane z przewlekłymi zatruciami substancjami chemicznymi. W końcowej części wniosku skarżąca stwierdza, że decyzja z dnia [...] 1998r. nr [...] nosi znamiona przestępstwa. Decyzją z dnia [...] 2003r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] 1998r., która została doręczona skarżącej w dniu [...] 1998r., powołując się na przesłankę przedawnienia wyrażoną w art. 146 § 1 Kpa. Skarżąca w piśmie z dnia 13 listopada 2003r. wniosła odwołanie, w wyniku którego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] 2004r., działając w trybie art. 138 § 2 Kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2004r. wznowiono postępowanie w sprawie. W ramach wznowionego postępowania przesłuchano m.in. dyrektora szkoły, który przedłożył wyniki badań z dnia 2 marca 1998r. (k-107 akt administracyjnych). Nadto przesłuchano innych pracowników szkoły, którzy nie potwierdzili w wyjaśnieniach niesprawności urządzeń wentylacyjnych w laboratorium. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w trybie art. 151 § 1 Kpa odmówił wznowienia postępowania. Z uwagi na powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, skarżąca w dniu 7 czerwca 2004 r. wniosła odwołanie, a w dniu 9 grudnia 2004 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję o odmowie wznowienia postępowania. W motywach uzasadnienia organ stwierdził, że wszyscy wskazani przez skarżącą świadkowie zaprzeczyli w zeznaniach zdarzeniom, o których mówi skarżąca w swoim zeznaniu z dnia 6 lutego 2004 r. Postępowanie w zakresie rozpoznania narażenia zawodowego w części dotyczącej pracy w Zespole Szkół Chemicznych w B. w okresie od 1 września 1990 r. do chwili wydania decyzji zaskarżonej, było prowadzone prawidłowo i nie ujawniono innych, nowych okoliczności niż te, które były znane organowi w chwili orzekania. W związku z tym, że do wniosku o wznowienie postępowania skarżąca załączyła cztery strony odręcznego pisma sporządzonego przez specjalistę technologa z naniesioną datą 4 września 1998 r. (k-53), to dokument ten również został oceniony przez organ. W ocenie organu przekazany w formie załącznika dokument stanowi skromniejszą wersję opisującą warunki pracy w Z., szerzej warunki pracy w tym miejscu zostały opisane przez szefa produkcji i członka zarządu. Dokumenty te odzwierciedlające warunki pracy, zostały przekazane do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B.. Dlatego dokument przedstawiony przez skarżącą jest nowym dokumentem, a nie nową okolicznością w sprawie. Również wskazany przez skarżącą świadek, R. Z., nie ujawnia nowych okoliczności w sprawie. Również świadek – A. K., złożyła pisemne oświadczenie, że warunki pracy w laboratorium nie odbiegały od norm. Tak więc organ z uwagi, iż nie ujawniono innych, nowych okoliczności niż te, które były znane organowi w chwili orzekania, utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. W skardze do Sądu skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Uważa, że Powiatowy Terenowy Inspektor Sanitarny w B. wydał w dniu [...] 1998 r. zaświadczenie dotyczące rozeznania narażenia zawodowego skarżącej zatrudnionej na ostatnio zajmowanym stanowisku nauczycielki w Z. i w przebiegu pracy zawodowej w latach 1973- 1983 w Z., nie podano jej narażenia zawodowego na "formaldehyd". Zdaniem skarżącej jest to okoliczność, która powinna mieć wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca powołuje się na pismo z dnia 4 września 1998r. znajdujące się jak twierdzi w Dziale Bezpieczeństwa "F." Sp. Akcyjna, podpisane przez mgr inż. J. K. i z którego to pisma wynika, że w trakcie pracy jako laborant miała kontakt z TSS (siarczan N, N-dwuetylo-p-fenylodwuaminy) oraz z roztworem z 38% formaliny, a także z wydzielającym się formaldehydem w wyniku suszenia prób na gorąco. W okresie, gdy pracowała na tym stanowisku rażąco zaniedbane były warunki pracy, gdyż brak jest badań z tego okresu. Uważa, że Instytut Medycyny Pracy w Ł. powinien w oparciu o tą nową okoliczność ponownie zbadać sprawę w oparciu wpływ formaldehydu, jako związku przyczynowego oraz potwierdzenie przewlekłych zatruć substancjami chemicznymi. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł oddalenie skargi jako nie uzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie. Uprawnienia sądu są jedynie kontrolne i polegają na ocenie, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego oraz przepisami prawa proceduralnego. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz.1269 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Katalog spraw przewidzianych do kontroli sądowej zawarty został w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)- dalej P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd badając niniejszą sprawę dostrzegł naruszenie przepisów postępowania, co też mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie rozważył do końca przesłanki stanowiącej nową okoliczność w sprawie, jaką jest pismo z dnia 4 września 1998r. złożone w toku postępowania przez skarżącą, podpisane przez mgr inż. J. K. Pismo to, jak twierdzi skarżąca, zalegało w Dziale Bezpieczeństwa "F." Sp. Akcyjnej. Z jego treści wynika, że w trakcie pracy jako laborant A. J. miała kontakt z TSS (siarczan N, N-dwuetylo-p-fenylodwuaminy) oraz z roztworem z 38% formaliny, a także z wydzielającym się formaldehydem w wyniku suszenia prób na gorąco. Skarżąca właśnie obecność formaldehydu w warunkach pracy w Zakładach Fotochemicznych "F." wiąże ze złym stanem zdrowia i schorzeniami na które obecnie cierpi. Organ nie uznał pisma z dnia 4 września 1998r. jako nowej okoliczności w sprawie, lecz potraktował je jako nowy dokument i na tej podstawie stwierdził, że brak jest podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej. Argumentując swoje stanowisko, stwierdził on, że przekazany w formie załącznika dokument stanowi skromniejszą wersję opisującą warunki pracy w Zakładach Fotochemicznych F.. Zdaniem organu, szerzej warunki pracy skarżącej w powyższych Zakładach zostały opisane przez szefa produkcji i członka zarządu. Dokumenty te odzwierciedlające warunki pracy, zostały przekazane do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. Dlatego dokument przedstawiony przez skarżącą jest nowym dokumentem, a nie nową okolicznością w sprawie. Z tak wyrażonym stanowiskiem przy analizie akt sprawy nie można się zgodzić. Przy zestawieniu oświadczeń szefa produkcji i członka zarządu oraz pisma mgr inż. J. K. widać, że różnią się one w sposób znaczący treścią i opisują odmienne okoliczności faktyczne. To, że pismo z dnia 4 września 1998r. zostało sporządzone, gdy decyzja odmawiająca stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej była już wydana, naturalnie świadczy o tym, że jest to nowe pismo w sprawie. Zawiera ono jednak w swojej treści informacje, które wskazują na nowe okoliczności w sprawie, a więc dowodzą, że skarżąca w trakcie pracy w Zakładach Fotochemicznych była narażona na działanie formaldehydu . Poza sporem jest to, że Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w B. w dniu [...] 1998r. udzielił odpowiedzi w piśmie nr [...] Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w B., w której zawarta została informacja o przebiegu pracy zawodowej skarżącej w okresie od 19 lutego 1973r. do 31 stycznia 1983r. Z informacji tej wynika, że skarżąca w okresie 10 miesięcy miała kontakt z takimi związkami jak: wodorotlenek sodu, kwas octowy, alkohol etylowy skażony, barwniki sensybilizujące, stabilizatory, gliceryna, woda amoniakalna, kwas siarkowy, benzotriazol. W okresie od 1 lutego 1974r. do 31 maja 1979r. skarżąca pracowała na stanowisku laboranta i miała kontakt ze składnikami roztworów do obróbki fotograficznej, do których należały: TSS, węglan sodu, bromek potasu, tiosiarczan sodu, sód żelazowo-sodowa kwasu wersetowego, formalina. Przy czynnościach była wentylacja wywiewna ogólna. Brak jest badań środowiskowych z tego okresu. Informacja zawarta w powyższym piśmie została sporządzona w oparciu o oświadczenia sporządzone przez członka zarządu mgr inż. L. B. oraz szefa produkcji W. N.. Oświadczenia powyższe posłużyły również jako materiał dowodowy do wydania decyzji z dnia [...] 1998r., w której nie stwierdzono choroby zawodowej przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi. Pismo przedstawione w postępowaniu dowodowym przez skarżącą z dnia 4 września 1998r. zawiera informację zgodną z powyższymi oświadczeniami, ale nie stanowi z całą pewnością ich uboższej wersji, jak to stwierdził organ I instancji. Pismo to wskazuje dodatkowo, że skarżąca w trakcie wykonywania pracy miała kontakt, ale z 38% roztworem formaliny, a także z wydzielającym się formaldehydem w wyniku suszenia prób na gorąco, a narażenie na powyższe czynniki było co trzeci dzień w tygodniu po 4 godziny efektywnej pracy. Informację powyższą podpisała osoba zlecająca pracę skarżącej. W informacji tej powołane zostało obowiązujące wówczas Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 sierpnia 1997r. - Dz. U. Nr 105, poz. 671, zgodnie z którym kontakt skarżącej z powyższymi substancjami stanowił ryzyko powstania nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia. Formaldehyd z nr indeksowym [...], na który powołuje się skarżąca w załączniku nr 2 do powyższego rozporządzenia posiada klasyfikację T;R23/24/25/C; R34/Rakotw.Kat 3; R40/R43, przy czym symbole R23 - to działa toksycznie w przypadku narażenia drogą oddechową; R24 - są to działa toksycznie w przypadku kontaktu ze skórą; R25 - działa toksycznie w przypadku spożycia. Natomiast R34 - wywołuje oparzenia. Natomiast Rakotw.Kat 3, - to substancje o możliwym działaniu rakotwórczym na człowieka. Są to substancje, co do których dostępne informacje nie pozwalają na przeprowadzenie zadowalającej oceny. Istnieją dla nich pewne dowody pochodzące z odpowiednich badań na zwierzętach, ale są one nie wystarczające, aby umieścić te substancje w kategorii 2. R40 - to możliwe ryzyko powstania nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia, natomiast R43- może powodować uczulenie w przypadku kontaktu ze skórą. W ocenie Sądu informacje zawarte w piśmie z dnia 4 września 1998r. stanowią nową okoliczność w sprawie, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji z dnia 3 czerwca 1998r. i powinny zostać zweryfikowane w postępowaniu administracyjnym. Organ natomiast błędnie je pominął i uznał, że stanowią one uboższą wersję wcześniejszych oświadczeń. Z akt sprawy nie wynika, aby narażenie skarżącej na formaldehyd było przedmiotem specjalistycznych badań lekarskich przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnię Chorób Zawodowych w B. z dnia 5 lutego 1998r. ([...]) nr kart. 2929 oraz Instytut Medycyny Pracy, Przychodnię Chorób Zawodowych w Ł.. Okoliczności podniesione w treści pisma procesowego, a nie data jego sporządzenia, decydują o tym, czy wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145§ 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Z powyższych względów skarga jest zasadna, co też skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niezupełnego materiału dowodowego, co świadczy o naruszeniu art. 75§ 1 i art. 77§ 1 i 3 k.p.a. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Bowiem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W świetle powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję, gdyż dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie na podstawie art. 152 P.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.