II SA/Bd 134/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi K. i J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania rodzinie zastępczej miesięcznej pomocy pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Ośrodka Pomocy Społecznej, Rejonowy Ośrodek Pomocy Społecznej "[...]" z dnia [...] listopada 2007 r. [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania K. i J. G., utrzymało w mocy decyzję Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" z dnia [...] r. w sprawie przyznania rodzinie zastępczej miesięcznej pomocy pieniężnej na dziecko G. R. W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją z [...] r. organ I instancji przyznał rodzinie zastępczej w osobach K. i J. G. miesięczną pomoc pieniężną na dziecko G. R. w wysokości [...] zł od dnia [...] r. do dnia [...] r. (za miesiąc luty [...] r. w wysokości [...] zł) oraz w wysokości [...] od dnia [...]r. (za luty [...] – [...] zł, za luty [...] [...] zł). Wskazano, że wnioskodawcy spełniają ustawowe wymogi do przyznania tęgiego świadczenia. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja ta została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem. Powołano się na treść art. 78 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którą rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Z mocy art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenie pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Powołany przez skarżących § 10 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18.10.2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344) stanowi wprawdzie, iż pomoc pieniężną wypłaca się od dnia ustanowienia rodziny zastępczej, to jednak wyraźnie wskazuje, że nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. Skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie pomocy pieniężnej [...] września 2007 r., a komplet dokumentacji dostarczyli w dniu [...] listopada 2007 r., a zatem zgodnie z powyższym uregulowaniem żądane świadczenie przysługiwało im począwszy od listopada 2007 r. Skargę na powyższą decyzje złożyli K. i J. G. Powołali się na treść § 10 rozporządzenia Ministra polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. § 10 punkt 1 z którego wynika, że świadczenia pieniężne na dziecko należą się od dnia ustalenia ich rodziną zastępczą tj. od [...] lipca 2007 r. Uważają, że powinni otrzymać spłatę za okres od [...] lipca 2007 r. do [...] października 2007 r. Wszelkie dokumenty były składane od lutego równocześnie ze składaniem w sądzie. Pani B. C. po otrzymaniu prawomocnego wyroku sądowego nie poinformowała ich jakie dokumenty są potrzebne, a na początku listopada zadzwoniła do nich z informacją, że nie dostarczyli kompletu dokumentów i muszą je jak najszybciej dostarczyć. Uważają, że słusznie domagają się spłaty od MOPS "[...]" ponieważ wina leży po stronie niekompetencji pani C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należy uznać za uzasadnioną. W szczególności należy uznać za trafny zarzut przewlekłości postępowania podniesiony w skardze, którego skutkiem było wypłacenia świadczenia od listopada 2007 r. Nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej na utrzymanie G. R. został złożony [...] września 2007 r. Oznacza to, że z tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.) Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. (art. 64 § 2K.p.a.). Tymczasem organy administracji dopiero [...] r. zwróciły się do K. G. o potwierdzenie meldunku, aktu urodzenia G. R. oraz NIP K. G. Nie wskazano przepisów, z których wynika obowiązek dostarczenia tych dokumentów, ani też rozważenia możliwości późniejszego dostarczenia ich w sytuacji, kiedy już od [...] września 2007 r. MOPS Rejonowy Ośrodek Rejonowy "[...]" dysponował prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] r. m.in. o ustanowieniu K. i J. G. rodziną zastępczą dla małoletniego G. J. R. Nie mogą mieć waloru procesowego bliżej niesprecyzowane notatki na wywiadach środowiskowych (odręczne zapiski) o uzupełnieniu w dniu [...] o meldunku dziecka i aktu urodzenia. Zresztą stoją one w sprzeczności z oświadczeniem K. G. z [...] r. którego wynika, że dopiero od tej daty została ona zobowiązana do przedstawienia wskazanych tam dokumentów oraz jej wyjaśnieniami. Tym samym należy uznać, że praktycznie od [...] września 2007 do [...] r. nie były podejmowane wiążące czynności procesowe. Stoi to w rażącej sprzeczności z treści art. 35 § 1 K.p.a. który nakazuje, aby sprawy były załatwiane bez zbędnej zwłoki. W rezultacie, wskutek niewłaściwego działania organu strona poniosła szkodę. Zgodnie z art. 8 i 9 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz mają obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Szczególności organy są obowiązane do czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasady te zostały w powyższej sprawie naruszone. Powyższe zasady ogólne procedury administracyjnej nie mogą być przez organ pomijane w toku postępowania dotyczącego przyznawania świadczeń rodzinom zastępczym. Naruszenie procedury administracyjnej nie może rzutować na przyznanie świadczeń opartych na przepisach materialnoprawnych, które co do zasady przyznają świadczenie rodzinie zastępczej (art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej) z chwilą jej ustanowienia, nie wcześniej jednak jak od miesiąca złożenia wniosku. W związku z tym, że skarżący upatrują swoje roszczenia do wcześniejszej wypłaty w treści § 10 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 18.10.2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344 ze zm.) należy podnieść, że zgodnie z przyjętymi zasadami rozporządzenie wykonawcze nie może wyjść poza granice upoważnienia ustawowego. Rozporządzenie wykonawcze w hierarchii źródeł prawa jest niższe niż ustawa i nie może zawierać postanowień sprzecznych z przepisami rangi ustawowej (art. 92 Konstytucji RP). W przypadku wystąpienia takiej sprzeczności, Sąd odmawia zastosowania przepisu sprzecznego z ustawą. W rozpatrywanej sprawie przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Rozporządzenie w sprawie rodzin zastępczych, wydane na podstawie art. 78 ust. 11 ustawy z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej, mówi co prawda, że pomoc pieniężna przyznaje się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej, ale uszło uwadze skarżących zastrzeżenie – "nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku". Tym samy żądanie wypłaty świadczeń od daty wydania nieprawomocnego wyroku z [...] lipca 2007 nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Porównując treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i treść § 10 cytowanego rozporządzenia wykonawczego należy dojść do wniosku, że nie ma tutaj sprzeczności. Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji [...] z [...] r. nr [...]